Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 18 września 2018 r., sygn. akt I OSK 2670/16

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 12 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 297/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę K. R., D. R., B. E., M. C. i T. L. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją nr [...], z dnia [...] czerwca 2015 r., znak [...], Prezydent Miasta Krakowa odmówił zwrotu działki [...] na rzecz K. R., B. E., D. R., T. L. i M. C. Jako przyczynę podał ustanowienie na spornej działce użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, przekształconego następnie w prawo własności.

Wskazał, że przedmiotowa działka nr [...], zgodnie z wpisem w księdze wieczystej nr [...], stanowi własność Parafii R. z siedzibą w K. na podstawie decyzji Wydziału Organizacyjno - Prawnego i Kontroli Urzędu Miasta Krakowa z [...] maja 1990 r., nr [...], wydanej na podstawie art. 60 ust. 5 ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Wpis tego prawa do księgi wieczystej nastąpił 19 czerwca 1990 r., na wniosek z 18 czerwca 1990 r. Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, że decyzjami Naczelnika Dzielnicy K. z [...] lutego 1979 r., nr [...] i z [...] lipca 1982 r., nr [...], postanowiono oddać parafii parcele [...] oraz [...] (z których powstała działka nr [...]) w użytkowanie wieczyste pod budowę kościoła z obiektami towarzyszącymi. W wykonaniu decyzji z [...] lipca 1982 r., aktem notarialnym z [...] stycznia 1983 r. Rep. [...], Skarb Państwa oddał w użytkowanie wieczyste Parafii R. działkę nr [...], obj.

KW Nr [...]. Natomiast aktem notarialnym z [...] lutego 1979 r. Rep. [...], zawartym w wykonaniu ostatecznej decyzji z [...] lutego 1979 r., nr [...], Skarb Państwa ustanowił na rzecz Parafii R. w P. użytkowanie wieczyste działki nr [...]. obj. KW nr [...]. Prawo użytkowania wieczystego ww. działek zostało ujawnione w księgach wieczystych. Działka nr [...] została na wniosek z 27 stycznia 1983 r. odłączona z księgi wieczystej nr KW [...] i 18 lutego 1983 r. wpisana do księgi wieczystej nr [...] jako działka oddana w użytkowanie wieczyste. Natomiast działki nr [...] i nr [...] (powstałe z działki nr [...]) zostały na wniosek z 1 czerwca 1983 r. przeniesione z KW nr [...] i wpisane 2 września 1983 r. do księgi wieczystej nr [...] jako działki oddane w użytkowanie wieczyste.

Następnie na wniosek z 18 czerwca 1990 r. wykreślono użytkowanie wieczyste działek: nr [...], nr [...] i nr [...] i wpisano jako właściciela Parafię R. z siedzibą w K. Wpis tego prawa nastąpił 19 czerwca 1990 r. Z powyższego wynika, że utrata przez Skarb Państwa praw dysponowania wywłaszczoną nieruchomością z uwagi na ustanowienie na niej prawa użytkowania wieczystego, zwłaszcza jeśli prawo to przekształcone zostało następnie w prawo własności, w istocie rzeczy skutkuje tym, że przestaje istnieć nieruchomość, w stosunku do której można - co do zasady - orzec o jej zwrocie. Organ wskazał, że takie stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 336/10.

W wyniku rozpoznania odwołania K. R., D. R., B. E., M. C. i T. L., Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu wskazał, że art. 229 u.g.n. wprost wskazuje, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

W przedmiotowej sprawie na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z [...] listopada 1951 r., Nr [...], wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa parcele gruntowe: [...] i [...], stanowiące współwłasność: Z. C., A. R., M. C. i J. C., z przeznaczeniem na cele budowy [...]. Wywłaszczenia dokonano w oparciu o przepisy dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Kwestie podmiotowe w niniejszej sprawie nie budzą wątpliwości, gdyż z wnioskiem o zwrot wystąpiły wszystkie uprawnione do tego osoby będące spadkobiercami byłych współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości.

Z odpisu księgi wieczystej nr [...] wynika, że działka nr [...] stanowi własność Parafii R. z siedzibą w K. na podstawie decyzji Wydziału Organizacyjno - Prawnego i Kontroli Urzędu Miasta Krakowa z [...] maja 1990 r., wydanej na podstawie art. 60 ust. 5 ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Wpis tego prawa do księgi wieczystej nastąpił 19 czerwca 1990 r.

Zdaniem Wojewody w świetle art. 229 u.g.n. działka nr [...] stanowi własność osoby trzeciej i prawo własności Parafii R. w K. zostało ujawnione w księdze wieczystej przed 1 stycznia 1998 r. (19 czerwca 1990 r.), a stan ten istniał w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ powołał się na pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale 7 sędziów z 15 września 2015 r., sygn. akt III CZP 107/14, zgodnie z którym: "Umowa sprzedaży wywłaszczonej nieruchomości oraz umowa ustanowienia użytkowania wieczystego na takiej nieruchomości nie są nieważne z powodu ich zawarcia z naruszeniem art. 69 ust. 1 i art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości".

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyły K. R., D. R., B. E., M. C. i T. L. zarzucając organowi nieprawidłowe zastosowanie art. 229 u.g.n. i przez to pominięcie merytorycznego postępowania, a także art. 136 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 137 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie i brak dokonania zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W ocenie skarżących sporne nieruchomości nie zostały sprzedane przez Skarb Państwa, ani nie ustanowiono na nich użytkowania wieczystego. Skoro z woli ustawodawcy roszczenie o zwrot zostało wyłączone w stosunku do nieruchomości, które zostały sprzedane albo ustanowiono na nich prawo wieczystego użytkowania na rzecz osoby trzeciej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, to tylko te przeszkody wyłączają zasadę zwrotu. W niniejszej sprawie własność przedmiotowych nieruchomości nie przeszła w drodze sprzedaży, a na mocy decyzji administracyjnej wydanej na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989 roku o stosunku Państwa do Kościółka Katolickiego w PRL.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że przedmiotowa działka nr [...], której zwrotu domagają się skarżący, powstała z parcel [...], przy czym działki nr [...] i nr [...] powstały z działki nr [...]. Sąd I instancji ustalił, że z aktu notarialnego z [...] stycznia 1983 r. wynika, iż w wykonaniu decyzji Naczelnika Dzielnicy K. z [...] lipca 1982 r. Skarb Państwa oddał w użytkowanie wieczyste Parafii R. w K. działkę nr [...], obj. KW [...].

Aktem notarialnym z [...] lutego 1979 r., zawartym w wykonaniu ostatecznej decyzji z dnia [...] lutego 1979 r., Skarb Państwa oddał na rzecz Parafii R. w P. w użytkowanie wieczyste działkę nr [...] obj. KW nr [...]. Prawo użytkowania wieczystego ww. działek zostało ujawnione w księgach wieczystych przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Działka nr [...] została na wniosek z 27 stycznia 1983 r. odłączona z księgi wieczystej nr KW [...] i 18 lutego 1983 r. wpisana do księgi wieczystej nr [...] jako działka oddana w użytkowanie wieczyste. Natomiast działki nr [...] i nr [...] (powstałe z działki nr [...]) zostały na wniosek z 1 czerwca 1983 r. przeniesione z KW nr [...] i wpisane do księgi wieczystej nr [...] 2 września 1983 r. jako działki oddane w użytkowanie wieczyste.

Zdaniem Sądu I instancji w takim stanie rzeczy odmowa zwrotu przedmiotowych działek jest uzasadniona treścią art. 229 u.g.n., ponieważ przed dniem wejścia w życie tej ustawy na działkach tworzących nieruchomość, której zwrotu domagają się skarżący, ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego decyzji z dnia [...] maja 1990 r., wydanej na podstawie art. 60 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w PRL, Sąd I instancji podniósł, że zgodnie ww. przepisem nieruchomości lub ich części, pozostające w dniu wejścia w życie ustawy we władaniu kościelnych osób prawnych, stają się z mocy prawa ich własnością, jeżeli znajdują się na nich obiekty sakralne wraz z budynkami towarzyszącymi. W myśl art. 60 ust. 5 decyzja, na którą powołują się skarżący, jedynie stwierdziła przejście własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Parafii R. z siedzibą w K., przy czym decyzja ta dotyczyła nieruchomości, które pozostawały we władaniu i użytkowaniu wieczystym Parafii, które ustanowiono i wpisano do ksiąg wieczystych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nawet przed wejściem w życie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w PRL.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z uwagi na powyższe fakty prawotwórcze, przestała istnieć nieruchomość, w stosunku do której można orzec o jej zwrocie. Okoliczności te uzasadniają orzeczenie o odmowie zwrotu, bez przeprowadzania postępowania dowodowego czy cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli K. R., D. R., B. E., M. C. i T. L., reprezentowani przez adwokata, żądając "uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania" oraz zasądzenia kosztów postępowania, ewentualnie "w przypadku uwzględnienia jedynie zarzutów naruszenia prawa materialnego uchylenia zaskarżonego wyroku i zmiany poprzez uwzględnienie skargi" oraz zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi zarzucono:

1. 1. naruszenie prawa materialnego, a to:
2. - art. 229 u.g.n. poprzez jego zastosowanie i dokonanie rozszerzającej wykładni na przypadki nieprzewidziane w tym przepisie stanowiącym wyjątek od zasady, tj. przy brzmieniu przepisu, że roszczenie art. 136 ust. 3 u.g.n. nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, jego zastosowanie, gdy przedmiotowe nieruchomości na dziś (ani na chwilę złożenia wniosku) ani nie zostały sprzedane, ani nie jest na nich ustanowione prawo użytkowania wieczystego, a własność ze Skarbu Państwa na rzecz Parafii przeszła z mocy prawa stwierdzona na podstawie decyzji wydanej na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w PRL;
3. - art. 136 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 137 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie i brak dokonania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości będącej przedmiotem niniejszej sprawy;
4. 2. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a to:
5. - art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 i 107 § 3 k.p.a. i art. 136 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 137 u.g.n. poprzez oddalenie skargi pomimo wydania decyzji organu II instancji i decyzji poprzedzającej z naruszeniem przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania merytorycznego, w tym dowodowego, w sprawie wniosku o zwrot nieruchomości poprzez nieprawidłowe zastosowanie przepisu art. 229 u.g.n.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto powyższą argumentację. Wskazano, że ustawodawca w ustawie u.g.n. ustanowił jedynie dwa przypadki wyłączające zwrot wywłaszczonych nieruchomości, a to sprzedaż i ustanowienie przed dniem jej wejścia w życie prawa użytkowania, co jednak nie miało miejsca w sprawie, bowiem przedmiotowe nieruchomości ani nie zostały sprzedane obecnym właścicielom, ani nie było na nich ustanowionego prawa użytkowania wieczystego. Prawa te zostały wykreślone w czerwcu 1990 r. wobec przejścia na własność w trybie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła w PRL. Pomimo skutku przejścia własności na rzecz Parafii nie sposób pominąć, że nie doszło do tego na skutek sprzedaży, a wobec treści ustawy o stosunku Państwa do Kościoła w PRL przed dniem wejścia w życie ustawy u.g.n. nie zostało na rzecz Parafii ustanowione prawo użytkowania wieczystego, gdyż to od chwili wejścia w życie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła w PRL przestało istnieć.

Zdaniem skarżących kasacyjnie art. 229 u.g.n. jako wyjątek od art. 136 ust. 3 u.g.n. podlega ścisłej wykładni, w związku z czym stan sprzedania czy ustanowienia użytkowania wieczystego, o którym w nim mowa, musi trwać w chwili wejścia w życie ustawy u.g.n., co w sprawie nie miało miejsca.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Nie mógł odnieść zamierzonego skutku podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania. Wskazać należy, że zarzut ten nie został sformułowany w sposób prawidłowy. W ramach ww. podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie nie tylko przepisów postępowania, ale także wskazanych w niej przepisów prawa materialnego. Podnosząc zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie sprecyzował w jaki sposób przepis ten został naruszony zaskarżonym wyrokiem.

Wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji w niczym nie naruszył przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem prawa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten określa obowiązki sądu administracyjnego w trakcie kontroli skargi. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. okaże się skuteczny w przypadku, gdy skarżący wykaże, iż sąd rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FSK 1315/12). Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z owym przepisem prawa, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Powołany przepis określa elementy, z jakich powinno składać się uzasadnienie orzeczenia. Jest więc przepisem o charakterze formalnym. O jego naruszeniu można mówić przede wszystkim wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wyżej wymienionych warunków. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane w skardze zarzuty oraz wskazano podstawę prawną oddalenia skargi. Podnosząc zarzut naruszenia ww. przepisu prawa autor skargi kasacyjnej nie wskazał, na czym naruszenie ww. przepisu miałoby polegać.

Wbrew także twierdzeniom skargi kasacyjnej trafnie Sąd I instancji uznał, że przeprowadzone przez organy postępowanie administracyjne było wystarczające dla oceny wystąpienia w sprawie przesłanek z art. 229 u.g.n. Podniesiony zarzut naruszenia art. 229 u.g.n. wiąże się z zarzutem skargi kasacyjnej sformułowanym w punkcie 1 skargi kasacyjnej.

Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że podnosząc zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 i 107 § 3 k.p.a. autor skargi kasacyjnej nie sprecyzował na czym naruszenie wskazanych przepisów prawa miałoby polegać. W swoich orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że: "W skardze kasacyjnej nie wystarczy wymienić w luźny sposób kilku przepisów. Trzeba wskazać indywidualne uzasadnienie dla każdego zarzutu formułowanego wobec każdego z tych przepisów, który w ocenie kasatora, naruszył Sąd I instancji." (por. np.: wyrok NSA z dnia 08.05.2018 r., sygn. akt II GSK 289/18, lex nr 2503298).

Z prawidłowych i niezakwestionowanych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z [...] listopada 1951 r., Nr [...], wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa parcele gruntowe: [...] i [...], stanowiące współwłasność: Z. C., A. R., M. C. i J. C., z przeznaczeniem na cele budowy [...]. Wywłaszczenia dokonano w oparciu o przepisy dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Z wnioskiem o zwrot wystąpiły wszystkie uprawnione do tego osoby będące spadkobiercami byłych współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Działka nr [...], której niniejsze postępowanie dotyczy, zgodnie z wpisem w księdze wieczystej nr [...], stanowi własność Parafii R. z siedzibą w K. na podstawie decyzji Wydziału Organizacyjno - Prawnego i Kontroli Urzędu Miasta Krakowa z [...] maja 1990 r., nr [...], wydanej na podstawie art. 60 ust. 5 ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. Nr 29, poz. 154).

Wpis tego prawa do księgi wieczystej nastąpił 19 czerwca 1990 r. na wniosek z 18 czerwca 1990 r. Nie sporne także w sprawie jest, że decyzjami Naczelnika Dzielnicy K. z [...] lutego 1979 r., nr [...] i z [...] lipca 1982 r., nr [...], postanowiono oddać parafii parcele [...] oraz [...] (z których powstała działka nr [...]) w użytkowanie wieczyste pod budowę kościoła z obiektami towarzyszącymi. W wykonaniu decyzji z [...] lipca 1982 r., aktem notarialnym z [...] stycznia 1983 r. Rep. [...], Skarb Państwa oddał w użytkowanie wieczyste Parafii R. w K. działkę nr [...], obj. KW Nr [...].

Natomiast aktem notarialnym z [...] lutego 1979 r. Rep. [...], zawartym w wykonaniu ostatecznej decyzji z [...] lutego 1979 r., nr [...], Skarb Państwa ustanowił na rzecz Parafii R. w P. użytkowanie wieczyste działki nr [...]. obj. KW nr [...]. Prawo użytkowania wieczystego ww. działek zostało ujawnione w księgach wieczystych. Działka nr [...] została na wniosek z [...] stycznia 1983 r. odłączona z księgi wieczystej nr KW [...] i [...] lutego 1983 r. wpisana do księgi wieczystej nr [...] jako działka oddana w użytkowanie wieczyste. Natomiast działki nr [...] i nr [...] (powstałe z działki nr [...]) zostały na wniosek z 1 czerwca 1983 r. przeniesione z KW nr [...] i wpisane 2 września 1983 r. do księgi wieczystej nr [...] jako działki oddane w użytkowanie wieczyste.

Następnie na wniosek z 18 czerwca 1990 r. wykreślono użytkowanie wieczyste działek: nr [...], nr [...] i nr [...] i wpisano jako właściciela Parafię R. z siedzibą w K. Wpis tego prawa nastąpił 19 czerwca 1990 r.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis zaś art. 137 stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. (ust. 1). Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. (ust. 2).

Wskazać przy tym należy, że art. 137 pkt 2 częściowo został uznany za niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. (Dz.U.2014.376) z dniem 24 marca 2014 r. Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis traci moc w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Zgodnie z art. 229 u.g.n. roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Z przepisu tego wynikają dwie alternatywne przesłanki negatywne powodujące niemożność zwrotu wywłaszczonej nieruchomości: sprzedaż nieruchomości przed dniem wejścia w życie u.g.n. lub ustanowienie na niej prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i ujawnienie ww. prawa w księdze wieczystej. Podnosząc zarzut naruszenia art. 229 u.g.n. skarżący kasacyjnie twierdzi, wbrew poczynionym w sprawie prawidłowym ustaleniom, które nie zostały w skardze kasacyjnej skutecznie podważone, że na przedmiotowej nieruchomości nie zostało ustanowione prawo wieczystego użytkowania ujawnione w księgach wieczystych przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Akcentuje, że przed wejściem w życie u.g.n. przedmiotowa nieruchomość nie została sprzedana. Wbrew jednak zarzutom skargi kasacyjnej, uznając istnienie w sprawie wymienionej w art. 229 u.g.n. negatywnej przesłanki zwrotu przedmiotowej nieruchomości Sąd I instancji nie naruszył ww. przepisu prawa, skoro – co zostało w sprawie prawidłowo ustalone - przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami na działkach, które utworzyły nieruchomość, której zwrotu domagają się skarżący, ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

W tej sytuacji zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa materialnego a to art. 229 u.g.n. oraz art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie także uznać należało za nietrafny.

Skoro zatem zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a.