Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 14 października 2022 r., oddalił skargę J.F., E. S. i R. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2022 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 3 listopada 2021 r. nr [...] o odmowie ustanowienia na rzecz J.F., E. S. i R. Z. prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] (aktualnie [...]) ozn. hip. [...], stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...].
Od powyższego wyroku skarżący wnieśli skargę kasacyjną.
Wnioskiem z dnia 6 maja 2024 r. skarżący kasacyjnie wystąpili zaś do Naczelnego Sądu Administracyjnego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na zachodzące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci utraty przez skarżących kasacyjnie prawa własności lokali: nr [...] o pow[...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow[...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...]m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 znajdujących się w budynku położonym w Warszawie przy ul. [...] (aktualnie [...]) ozn. hip. [...], stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta Nr [...] a także zachodzące niebezpieczeństwo opróżnienia tych lokali przez osoby, które mają zawarte ze skarżącymi kasacyjnie umowy najmu.
W uzasadnieniu wniosku podnoszono, że ww. decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 3 listopada 2021 r. o odmowie ustanowienia na rzecz skarżących kasacyjnie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu została wydana w wyniku rozpoznania wniosku złożonego w dniu 20 stycznia 1949 r. przez I.C. (poprzedniczkę prawną skarżących kasacyjnie) o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntu na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Na nieruchomości objętej decyzją odmowną znajduje się natomiast budynek, który spełniał wymagania art. 5 dekretu warszawskiego, co zostało potwierdzone w zaświadczeniu nr [...] z dnia 13 czerwca 2014 r. wydanym na podstawie zarządzenia nr [...] Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 23 czerwca 2008 r. w sprawie przekazywania właścicielom w posiadanie budynków stanowiących - w myśl art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntu na obszarze m. st.
Warszawy - odrębne od gruntu nieruchomości. W zaświadczeniu tym stwierdzono, że zgodnie z art. 5 dekretu budynek znajdujący się na przedmiotowym gruncie stanowi odrębną od gruntu nieruchomość – współwłasność następców prawnych dawnych właścicieli hipotecznych (skarżących kasacyjnie) i właścicieli wyodrębnionych lokali. W zaskarżonej decyzji SKO, utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy, nie rozstrzygnięto jednak o statusie prawno-rzeczowym budynku spełniającego warunki art. 5 dekretu warszawskiego, w wyniku odmowy uwzględnienie wniosku dekretowego I. C. z dnia 20 stycznia 1949 r., zaś kwestii tej dotyczy jeden z zarzutów skargi kasacyjnej. W związku zaś z wydaniem przez Kolegium decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy, w dniu 18 października 2023 r. Miasto Stołeczne Warszawa wystąpiło z pozwem o nakazanie skarżącym kasacyjnie wydania ww. lokali, co spowoduje wyrządzenie znacznej szkody oraz trudne do odwrócenia skutki w postaci pozbawienia skarżących kasacyjnie prawa własności tych lokali.
Miasto Stołeczne Warszawa powołując się na okoliczność wejścia do obrotu prawnego zaskarżonej decyzji wywodzi bowiem skutek, o którym mowa w art. 8 dekretu warszawskiego w postaci przejścia własności budynku znajdującego się na spornej nieruchomości na własność gminy.
Do przedmiotowego wniosku skarżący kasacyjnie dołączyli kserokopie: pozwu Miasta Stołecznego z dnia 18 października 2023 r. o wydanie nieruchomości, zaświadczenia nr [...] z dnia 13 czerwca 2014 r. oraz umów najmu poszczególnych lokali wskazanych w petitum wniosku, wnosząc o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów na okoliczność stwierdzenia istnienia ryzyka spowodowania trudnych do odwrócenie skutków w postaci utraty prawa własności lokali lub znaczącej szkody wynikającej z faktu ryzyka wypowiedzenia umów najmu przez nich zawartych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 ustaw z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Celem instytucji wstrzymania wykonania aktu administracyjnego jest więc ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom, a nie ocena legalności tego aktu, zaś jej zastosowanie jest dopuszczalne również na etapie postępowania kasacyjnego.
W niniejszej sprawie uznać należy, że z uwagi na skutki prawno-rzeczowe, jakie może wywołać zaskarżona decyzja przedstawione przez skarżących kasacyjnie w rozpoznawanym wniosku, zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie instytucji ochrony tymczasowej. Niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji mogłoby bowiem wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki w postaci utraty prawa własności lokali czy wypowiedzenia umów najmu zawartych przez skarżących kasacyjnie. Jednym zaś z zarzutów skargi kasacyjnej jest kwestia braku rozstrzygnięcia przez organy o statusie prawno-rzeczowym budynku spełniającego warunki art. 5 dekretu warszawskiego, w wyniku odmowy uwzględnienia wniosku dekretowego.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.