Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Bd 2/14 odrzucił skargę D. S. na bezczynność Wójta Gminy Grudziądz w przedmiocie klasyfikacji gruntów.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 23 grudnia 2013 r. D. S. wniosła skargę na bezczynność Wójta Gminy Grudziądz polegającą na niezgłoszeniu Staroście Grudziądzkiemu zmian danych objętych ewidencją gruntów dotyczących działek [...], [...], [...] położonych w obrębie [...] z gruntu ornego na leśny. Wójt Gminy działając w imieniu właściciela powyższych nieruchomości – Gminy, zobowiązany był na mocy art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) zgłosić zmiany danych w ewidencji gruntów. Zaniechanie dokonania powyższej czynności umożliwiło władzom gminy przyjęcie dla powyższych terenów w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, a także w planie miejscowym, funkcji produkcyjno-składowo-magazynowej. Bezczynność Wójta Gminy w zakresie zgłoszenia zmian w ewidencji gruntów stanowi, w ocenie strony skarżącej, realne zagrożenie z punktu widzenie ochrony przyrody i środowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucając skargę stwierdził, że sprawa, której dotyczy skarga nie mieści się we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określonej w art. 3 i 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.".
Zdaniem Sądu I instancji zgłoszenie przez organ jednostki samorządu terytorialnego zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, o której mowa w art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne jest czynnością o charakterze materialno-technicznym, sprowadzającą się do poinformowania właściwego organu o stanie faktycznym na nieruchomości, niestanowiącą samoistnego źródła uprawnień lub obowiązków dla strony. W związku z powyższym czynność ta nie jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a (ustalającą, stwierdzającą lub potwierdzającą prawa lub obowiązki wynikające z przepisów prawa. Dlatego jej niedokonanie przez organ administracji nie może zostać uznane za bezczynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., gdyż z przepisu tego oraz art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a wynika, że Sąd jest właściwy w sprawach bezczynności organów i przewlekłości postępowania jedynie w przypadkach niewydania aktów oraz niedokonania czynności stwierdzających uprawnienia lub obowiązki wynikające z przepisów prawa.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosło Stowarzyszenie O. z siedzibą w G., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- 1) art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 w zw. z art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez odrzucenie skargi pomimo nierozpoznania skargi w jej granicach, a w konsekwencji dokonanie kontroli działania organów władzy publicznej na podstawie przepisów, które nie mają w sprawie zastosowania, z pominięciem właściwego trybu (i przesłanek) kontroli określonego w ustawie szczególnej tj. art. 101a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.);
- 2) art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nie wzięcie pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze;
- 3) art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 101a ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez odrzucenie skargi pomimo uchylenia się przez Sąd od wykonania obowiązku kontroli w sprawie, w której przepisy ustaw szczególnych nakładają na Sąd taki obowiązek;
- 4) art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia wynikających z akt sprawy zdarzeń kształtujących podstawy prawne i faktyczne skargi;
- 5) art. 101a ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez ich niezastosowanie do oceny sytuacji skarżącej i w konsekwencji wyprowadzenie błędnej konkluzji, iż sprawa, której dotyczy skarga nie mieści się we właściwości rzeczowej sądu;
- 6) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe skonstruowanie uzasadnienia polegające na braku wskazania konkretnego przepisu będącego podstawą odrzucenia skargi oraz na niepełnym wyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny powołanych w skardze kasacyjnej podstaw, które należało uznać za usprawiedliwione.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Przepisy art. 101 stosuje się odpowiednio, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich (art. 101a ust. 1 u.s.g.).
Skarga oparta na przepisie art. 101a u.s.g. stanowi zatem specyficzną skargę na bezczynność organu gminy niezależną od skargi na bezczynność określoną w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Wniesienie skargi na bezczynność w trybie art. 101a u.s.g. może dotyczyć wyłącznie niewykonywania przez organ czynności nakazanych prawem. Uwzględnienie skargi na podstawie wymienionego przepisu wymaga ujawnienia przepisu, z którego wynika obowiązek jej podjęcia przez organy samorządu i równoczesnego wykazania związku przyczynowego między bezczynnością organów gminy w wykonywaniu tych czynności a naruszeniem interesu prawnego czy uprawnienia skarżącego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w skardze na bezczynność Wójta Gminy Grudziądz D. S. powołała się m.in. na art. 101a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Wskazała przy tym, że jest współwłaścicielem zabudowanej działki nr [...] sąsiadującej z działkami nr [...], [...], [...] i wobec czego posiada interes prawny do złożenia skargi w tym zakresie. W tej sytuacji, mając na względzie, iż z treści skargi wynikało, że intencją strony było wniesienie skargi w trybie art. 101a w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przedwcześnie odrzucił skargę opierając się jedynie na treści art. 3 § 2 pkt 4 i art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.
Powyższe powoduje, że Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę, będzie zobligowany ustalić, czy skarga D. S. także na gruncie ww. przepisów jest dopuszczalna, czy skarżąca w związku z tym dopełniła wymogów formalnych do jej wniesienia, a w przypadku stwierdzenia braku podstaw do jej odrzucenia, rozpozna skargę merytorycznie.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 182 § 1 w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego, bowiem zgodnie z uchwałą NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Sądu I instancji kończące postępowanie w sprawie, a takim jest właśnie postanowienie o odrzuceniu skargi. Koszty jakie wiązały się z wniesieniem środka odwoławczego były kosztami niezbędnymi dla celowego dochodzenia praw strony i jako takie będą podlegać rozliczeniu w orzeczeniu kończącym postępowanie.