Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 129/13 WSA War oddalił skargę J. O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie umorzenia postępowania.
Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] grudnia 2005 r. umarzającą postępowanie z wniosku J. O. w sprawie wydania decyzji stwierdzającej, iż przejęcie na własność Państwa zespołu dworkowo (pałacowo) – parkowego w majątku "Wkra", gmina Glinojeck w powiecie Ciechanowskim nastąpiło z naruszeniem dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Z ustaleń organu wynika, że z wnioskiem w dniu 27 kwietnia 2002 r. o wydanie decyzji, że zespół dworkowo – parkowy, stanowiący część nieruchomości ziemskiej "Wkra" gm. Glinojeck, przejętej na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e powołanego dekretu, wystąpił J. O. Wojewoda Mazowiecki, decyzją z [...] września 2003 r., umorzył postępowanie ze względu na brak legitymacji strony do wystąpienia z żądaniem. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z [...] października 2003 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 29 września 2004 r. sygn. akt IV SA-4614-4625/03, uchylił decyzje organów obu instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organy nie dokonały oceny dowodów znajdujących się w aktach sprawy, którymi są wyszczególnione w uzasadnieniu dokumenty dotyczące majątku ziemskiego "Wkra". Ponownie rozpoznając wniosek J. O., po wyroku z 29 września 2004 r., organ stwierdził, że w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie §5 rozporządzenia wykonawczego do dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej stronami postępowania są właściciele przejętej nieruchomości lub ich spadkobiercy. Z akt sprawy wynika, że księga wieczysta przedmiotowej nieruchomości została zniszczona, co potwierdza pismo Sądu Grodzkiego w Ciechanowie z 27 stycznia 1947 r. do Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w Warszawie. Organ dokonał oceny zgromadzonych w sprawie dokumentów takich jak pisma Urzędów Ziemskich do Wydziału Hipotecznego Sądu Grodzkiego w Ciechanowie, pisma Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego do Powiatowego Urzędu Ziemskiego, protokołu przejęcia nieruchomości "Wkra" oraz ewidencji nieruchomości ziemskich przejętych na cele reformy rolnej.
Dokumenty te stwierdzają, że nieruchomość ziemska "Wkra", przed jej przejęciem na własność Skarbu Państwa, stanowiła własność spadkobierców T. S. lub S. T., S. T. lub S. T. Natomiast sprawozdanie z działalności Ref Roln. na terenie pow. Ciechanów jako właściciela przejętego majątku "Wkra" wskazuje Cz. Sz.. Wnioskodawca powołuje się na to, że jedynym spadkobiercą T. S. jest A. B. O., lecz nie zostało to w żaden sposób udowodnione. Wnioskodawca przedłożył do akt postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po A. O. i A. B. O., jednak nie wynika z tego dokumentu, aby wskazane w nim osoby były spadkobiercami osób, na które wskazują powołane dokumenty.
Tym samym brak jest dokumentów potwierdzających legitymację J. O. do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem. Wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanego podmiotu stanowi podstawę do wydania decyzji o umorzeniu postępowania.
W skardze na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi J. O., spadkobierca wnioskodawcy J. O., oświadczył, że jest w trakcie kompletowania dokumentów w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za bezzasadną.
Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie wykazał aby przysługiwała mu legitymacja do wszczęcia przedmiotowego postępowania administracyjnego.
Sąd wskazał żeby przysługiwała wnioskodawcy legitymacja do żądania wszczęcia tego postępowania musiałby legitymować się tytułem własności do tej nieruchomości ziemskiej lub takim tytułem legitymowali się jego poprzednicy prawni. Wnioskodawca swój tytuł własności do nieruchomości wywodził ze spadkobrania po rodzicach A. O. i A. B. O. Prawa spadkowe po tych osobach wnioskodawca wykazał prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu praw do spadku. Jednakże w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu, który potwierdzałby prawo własności A. O. bądź A. B. O. do przedmiotowej nieruchomości. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, których ocenę jako dowodów w sprawie zalecił Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 29 września 2004 r., a której to oceny organy dokonały i co zostało uwidocznione w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, wynika, że wskazywano w nich jako właścicieli nieruchomości ziemskiej "Wkra" spadkobierców T. S. bądź T. S. lub T. S. czy też T. S., a w jednym z dokumentów jako właściciela wskazano Cz.
S.. Wprawdzie nie wynika z tych dokumentów na jakiej podstawie traktowano nieruchomość jako własność wskazanych w nich osób, to okoliczność ta jest bez znaczenia, gdyż i tak wnioskodawca nie wykazał, że jego rodzice A. O. i A. B. O. są spadkobiercami osób wskazanych jako właściciele w ocenionych dokumentach. Wyłącznym dowodem stwierdzającym następstwo prawne po osobie zmarłej jest postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku bądź notarialny akt potwierdzenia dziedziczenia. Takich dokumentów, potwierdzających następstwo prawne A. O. i A. B. O. po właścicielach nieruchomości ziemskiej "Wkra" wnioskodawca nie przedłożył.
Sąd zaznaczył także, że w toku postępowania przed Sądem skarżący J. O., przy piśmie datowanym 5 kwietnia 2013 r. (k.19), nadesłał niepoświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię dokumentu sporządzonego w języku angielskim bez tłumaczenia na język polski. Jednocześnie wskazał, że jest to dowód na to, kto był właścicielem majątku "Wkra". Dalej Sąd wskazał, że kserokopia nie poświadczona za zgodność z oryginałem nie ma mocy dowodowej. Poza tym dokument objęty tą kserokopią sporządzony jest w obcym języku. Dokonując jednak jego analizy Sąd stwierdził, że dokument, którego kserokopię skarżący złożył do akt (k.
- 20) nie jest żadnym dowodem stwierdzającym tytuł własności do nieruchomości ziemskiej "Wkra". Stanowi on informację o przekazaniu J. O. kwoty 9 571,15 euro.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. O. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy:
- 1. art. 6 p.p.s.a. poprzez nieudzielenie skarżącemu, występującemu bez adwokata lub radcy prawnego, potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych i nie pouczenie skarżącego o ich skutkach prawnych, jak i skutkach tych zaniedbań, w szczególności co do konieczności wykazania następstwa prawnego lub wszczęcia postępowania zmierzającego do tego;
- 2. art. 48 p.p.s.a. poprzez nienadanie mocy dowodowej przedłożonym dokumentom w postaci kserokopii, podczas gdy sąd nie żądał złożenia oryginału dokumentu przed rozprawą;
- 3. art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6 p.p.s.a. poprzez nie zawieszenie niniejszego postępowania do czasu zakończenia ewentualnego postępowania stwierdzającego następstwo prawne skarżącego po T. i Cz. S.;
- 4. art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez niedokonanie kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie spełnienia przez organ w ponownym rozpoznaniu sprawy wymogów proceduralnych prowadzonego postępowania, w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a., na co wskazywał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2004 r. (sygn. akt: IV SA4614-4615/03).
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia w związku z czym podlegała oddaleniu.
Za całkowicie chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 6 p.p.s.a. Wskazać bowiem należy, że obowiązek udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.) nie jest obowiązkiem nieograniczonym. Sąd nie ma obowiązku udzielania pouczeń co do wszelkich możliwych zachowań; obowiązek odnosi się do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i dających gwarancje prawa strony do obrony. Zatem oczekiwania skarżącego o konieczności przedłożenia odpowiednich dokumentów czy wszczęcia postępowania w celu ustalenia następstwa prawnego należy uznać za zbyt daleko idące.
Także nieuzasadniony okazał się zarzut naruszenia art. 48 p.p.s.a. Należy uznać, podzielając tym samym stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że kserokopia dokumentu przedłożona przez skarżącego do akt sprawy nie jest dokumentem potwierdzającym prawo własności do nieruchomości ziemskiej "Wkra". Stwierdzenia wymaga, że treść kserokopii tego dokumentu nie świadczy o tym, jak oczekuje tego skarżący, iż J. O., który otrzymał odszkodowanie od Rządu Niemieckiego za korzystanie z majątku przez Niemców w okresie wojny, był jego właścicielem. A zatem, przedłożonej kserokopii dokumentu nie można uznać za środek dowodowy potwierdzający prawo własności. W aktach sprawy brak jest natomiast dokumentów potwierdzających prawo własności A. O. czy A. B. O. do przedmiotowej nieruchomości.
Nie można również podzielić kolejnego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W niniejszej sprawie nie było podstaw do zawieszenia postępowania, bowiem nie zostało wykazane, aby toczyło się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po T. i Cz. S. Natomiast oczekiwania skarżącego, iż Sąd winien pouczyć go o możliwości wszczęcia takiego postępowania, stosownie do treści art. 6 p.p.s.a. są zbyt daleko idące, bowiem jak już wyżej wskazano Sąd nie ma obowiązku udzielania pouczeń co do wszelkich możliwych zachowań.
Ponadto Sąd I instancji bada legalność i prawidłowość zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania. Zatem, nawet w przypadku ewentualnego wystąpienia przez skarżącego ze stosownym wnioskiem o stwierdzenie następstwa prawnego, Sąd nie miał podstaw do zastosowania art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Nadto uznać należy, że organy obu instancji stosownie do zaleceń zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2004 r., dokonały prawidłowej oceny dowodów znajdujących się w aktach sprawy, z których wynika, iż wnioskodawca nie wykazał, aby jego rodzice są spadkobiercami właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Wobec tego zarzut niedokonania kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie spełnienia przez organ w ponownym rozpoznaniu sprawy wymogów proceduralnych prowadzonego postępowania, w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a., jest bezzasadny.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.