Uzasadnienie
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z 11 października 2016 r., IV SAB/Wa 177/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi P. z siedzibą w [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z [...] stycznia 2010 r. o ustalenie odszkodowania za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości wydzielonej pod drogę publiczną, oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], położonej w W. przy ul. P. (obecnie ul. K.):
- 1. zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy,
- 2. stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia tego wniosku,
- 3. stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- 4. wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych,
- 5. przyznał od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego P. z siedzibą w [...] sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych,
- 6. zasądził od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego P. z siedzibą w [...] kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku pełnomocnik Prezydenta [...] zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 149 § 1 i § 1a w zw. z art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2016 r. poz. 718, ze zm.) – dalej: p.p.s.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie i wadliwe przyjęcie, że w dniu wyrokowania przez Sąd I instancji Prezydent [...] pozostawał w sprawie bezczynny oraz bezczynność ta miała charakter rażącego naruszenia prawa, co w konsekwencji skutkowało zobowiązaniem organu do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w wyznaczonym terminie, wadliwe przyjęcie, że w sprawie istniały podstawy do wymierzenia Prezydentowi grzywny i zasądzenia na rzecz skarżącego kwoty pieniężnej,
- - art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., przez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy wynikających z przekazanych akt, w szczególności zawartych w odpowiedzi na skargę, zgodnie z którymi został przygotowany projekt decyzji administracyjnej, który podlega kontroli Biura Prawnego, a po jej zakończeniu zostanie niezwłocznie wydana decyzja administracyjna.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że [...] lipca 2016 r. wydana została decyzja administracyjna w sprawie o nr [...], wskutek czego organ nie pozostawał bezczynny w chwili wyrokowania przez Sąd I instancji. Z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika zaś a contrario, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu. Jeżeli do daty orzekania przez sąd organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to przestaje on tkwić w bezczynności. Postępowanie sadowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się więc bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Celem wprowadzenia przez ustawodawcę do systemu polskiego prawa instytucji skargi na bezczynność jest ochrona uprawnień jednostki do żądania od organu zachowania gwarantowanego jednostce przez przepis prawa.
Skarga ta stanowi zatem narzędzie, przymuszające organ do podjęcia żądanego działania. Aby uznać ją za uzasadnioną organ musi pozostawać w zwłoce zarówno w dacie wniesienia skargi, jak też w dacie jej rozpoznawania przez sąd. Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. Mając zatem na uwadze fakt, że decyzja administracyjna w przedmiotowej sprawie została wydana [...] lipca 2016 r. nieprawidłowe było rozstrzygnięcie Sądu I instancji w zakresie zobowiązania organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji oraz stwierdzenia że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Konsekwentnie przyjąć należy, że nieuprawnione było w przedmiotowej sprawie wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 3000 zł oraz przyznanie na rzecz skarżącego kwoty pieniężnej w wysokości 2000 zł. Przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. wskazuje bowiem, że wymierzenie organowi grzywny oraz przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej może nastąpić tylko w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność.
W przedmiotowej sprawie wobec wydania decyzji administracyjnej przed dniem wyrokowania przez Sąd w sprawie o bezczynność skarga nie powinna zostać uwzględniona, a postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość powinno ulec umorzeniu.
W piśmie z [...] stycznia 2017 r. P. z siedzibą w [...] wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej wskazując argumenty mające przemawiać za niezasadnością zarzutów kasacyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu jedynie w części dotyczącej zobowiązania przez Sąd I instancji Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego w wyznaczonym terminie. Skoro bowiem wniosek ten został już rozpatrzony przez ten organ przez wydanie [...] lipca 2016 r. decyzji jeszcze przed wyrokowaniem przez Sąd I instancji, to nawet pomimo zaniechania przez organ zawiadomienia o tym fakcie Sądu I instancji, zobowiązanie Sądu zawarte w pkt 1 zaskarżonego wyroku było w dniu wyrokowania bezprzedmiotowe.
Nie są natomiast zasadne zarzuty kasacyjne dotyczące pozostałej części zaskarżonego wyroku. Skarżący kasacyjnie nie podważył bowiem faktu pozostawania w bezczynności nawet do chwili wydania decyzji w dniu [...] lipca 2016 r., trwającej ponad rok od chwili otrzymania akt sprawy od organu odwoławczego, co stanowiło kilkukrotne przekroczenie ustawowego terminu do rozpatrzenia sprawy administracyjnej określonego w art. 12 i art. 35 § 1 i § 2 k.p.a. Nie podważył również faktu braku wypełnienia wobec wnioskodawcy obowiązków określonych w art. 36 k.p.a., na co prawidłowo zwrócił uwagę Sąd I instancji.
Z art. 149 § 1, § 1a i § 2 p.p.s.a. wynika zaś dopuszczalność wymierzenia przez Sąd I instancji organowi administracji grzywny oraz orzeczenia od organu na rzecz skarżącego stosownej sumy pieniężnej także wtedy, gdy stwierdzi, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Konstrukcja art. 149 § 1 p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że stwierdzenie przez sąd administracyjny dopuszczenia się przez organ bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania następuje niezależnie od aktualności istnienia podstawy do zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu administracyjnego, jak w niniejszej sprawie. Wymierzenie przez sąd grzywny oraz zasądzenie na rzecz strony stosownej sumy pieniężnej zostało odniesione w art. 149 § 2 p.p.s.a. do wszystkich przypadków wymienionych w art. 149 § 1 p.p.s.a., które nie pozostają przecież w koniunkcji.
W związku z powyższym, na podstawie art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w pkt 1 i w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne, natomiast w pozostałej części Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 207 § 2 p.p.s.a., mając na uwadze uwzględnienie skargi kasacyjnej tylko w nieznacznym zakresie.