Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wa 175/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpatrzeniu skargi P. z siedzibą w L. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] maja 2009 r. o ustalenie odszkodowania za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości wydzielonej pod drogę publiczną, oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], położonej w [...] przy ul. [...]:
- 1. zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy,
- 2. stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia tego wniosku,
- 3. stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- 4. wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych,
- 5. przyznał od Prezydenta [...]na rzecz skarżącego P. z siedzibą w L. sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych,
- 6. zasądził od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego P. z siedzibą w L. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku pełnomocnik Prezydenta [...] zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 149 § 1 w zw. z art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2016 r. poz. 718, ze zm.) - dalej ppsa, przez jego niewłaściwe zastosowanie i wadliwe przyjęcie, że w dniu wyrokowania przez Sąd I instancji Prezydent [...] pozostawał w sprawie bezczynny oraz bezczynność ta miała charakter rażącego naruszenia prawa, co w konsekwencji skutkowało zobowiązaniem organu do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w wyznaczonym terminie, wadliwe przyjęcie, że w sprawie istniały podstawy do wymierzenia Prezydentowi grzywny i zasądzenia na rzecz skarżącego kwoty pieniężnej,
- - art. 133 § 1 ppsa oraz w zw. z art. 134 § 1 ppsa, przez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy znajdujących odzwierciedlenie w przekazanych aktach, w szczególności opisanych w odpowiedzi na skargę, z których wynika, że został przygotowany projekt decyzji administracyjnej, który podlega kontroli Biura Prawnego. Po jej zakończeniu zostanie niezwłocznie wydana decyzja administracyjna.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w dniu [...] czerwca 2016 r. wydana została decyzja administracyjna w sprawie o nr [...], wskutek czego organ nie pozostawał bezczynny w chwili wyrokowania przez Sąd I instancji. Z art. 149 § 1 pkt 1 ppsa wynika zaś a contrario, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu. Organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, Jeżeli do daty orzekania przez sąd wyda akt lub podejmie czynność, przestaje bowiem tkwić w bezczynności, jeżeli do daty orzekania przez sąd wyda akt lub podejmie czynność których domagała się strona. Postępowanie sadowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się więc bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Celem wprowadzenia przez ustawodawcę do systemu polskiego prawa instytucji skargi na bezczynność jest ochrona uprawnień jednostki do żądania od organu zachowania gwarantowanego jednostce przez przepis prawa.
Skarga ta stanowi zatem narzędzie, przymuszające organ do podjęcia żądanego działania. Aby uznać ją za uzasadnioną organ musi pozostawać w zwłoce zarówno w dacie wniesienia skargi, jak też w dacie jej rozpoznawania przez sąd. Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. Mając zatem na uwadze fakt, że decyzja administracyjna w przedmiotowej sprawie została wydana w dniu [...] czerwca 2016 r. nieprawidłowe było rozstrzygnięcie Sądu I instancji w zakresie zobowiązania organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji oraz stwierdzenia że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Konsekwentnie przyjąć należy, że nieuprawnione było w przedmiotowej sprawie wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 3000 zł oraz przyznanie na rzecz skarżącego kwoty pieniężnej w wysokości 2000 zł. Przepis art. 149 § 2 ppsa wskazuje bowiem, że wymierzenie organowi grzywny oraz przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej może nastąpić tylko w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność.
W przedmiotowej sprawie wobec wydania decyzji administracyjnej przed dniem wyrokowania przez Sąd w sprawie o bezczynność skarga nie powinna zostać uwzględniona, a postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość powinno ulec umorzeniu.
W piśmie z dnia [...] stycznia 2017 r. P. z siedzibą w L. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej wskazując argumenty mające przemawiać za niezasadnością zarzutów kasacyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu jedynie w części dotyczącej zobowiązania przez Sąd I instancji Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego w wyznaczonym terminie. Skoro bowiem wniosek ten został już rozpatrzony przez wydanie w dniu [...] czerwca 2016 r. decyzji, czyli jeszcze przed wyrokowaniem przez Sąd I instancji, to nawet pomimo zaniechania przez organ zawiadomienia o tym fakcie Sądu I instancji, nałożenie obowiązku określonego w pkt 1 zaskarżonego wyroku było w dniu wyrokowania bezprzedmiotowe.
Nie są natomiast zasadne zarzuty kasacyjne dotyczące pozostałej części zaskarżonego wyroku. Skarżący kasacyjnie nie podważył bowiem faktu pozostawania w bezczynności do dnia wydania decyzji z [...] czerwca 2016 r., a więc trwającej ponad rok od chwili otrzymania akt sprawy od organu odwoławczego, co stanowiło kilkukrotne przekroczenie ustawowego terminu do rozpatrzenia sprawy administracyjnej określonego w art. 12 i art. 35 § 1 i § 2 kpa. Nie podważył również faktu niewypełnienia wobec wnioskodawcy obowiązków określonych w art. 36 kpa, na co prawidłowo zwrócił uwagę Sąd I instancji.
Z art. 149 § 1, § 1a i § 2 ppsa wynika zaś dopuszczalność wymierzenia przez Sąd I instancji organowi administracji grzywny oraz orzeczenia od organu na rzecz skarżącego stosownej sumy pieniężnej także wtedy, gdy stwierdzi, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Konstrukcja treści art. 149 § 1 ppsa wyraźnie bowiem wskazuje, że stwierdzenie przez sąd administracyjny dopuszczenia się przez organ bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania następuje niezależnie od aktualności istnienia podstawy do zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu administracyjnego, jak w niniejszej sprawie. Wymierzenie przez sąd grzywny oraz zasądzenie na rzecz strony stosownej sumy pieniężnej zostało odniesione w art. 149 § 2 ppsa do wszystkich przypadków wymienionych w art. 149 § 1 ppsa, których zaistnienie nie musi nastąpić jednocześnie.
W związku z powyższym, na podstawie art. 188 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w pkt 1 i w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 ppsa umorzył postępowanie sądowoadministracyjne, natomiast w pozostałej części Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ppsa.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 207 § 2 ppsa, mając na uwadze uwzględnienie skargi kasacyjnej tylko w nieznacznym zakresie.