Uzasadnienie
Wyrokiem z 5 września 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 371/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi E. W., Z. T., B. A. i K. A. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a umorzył postępowanie w zakresie stwierdzenia bezczynności.
W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd przedstawił następujący stan sprawy.
Decyzją z [...] września 2011 r., Prezydent m.st. Warszawy odmówił E. W., Z. T., B. A. i K. A. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej przy ul. S., dz. nr 2, od której przez ww. zostało wniesione odwołanie z 27 września 2011 r., które Prezydent przekazał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie przy piśmie z 7 października 2011 r., a które wpłynęło do Kolegium 11 października 2011 r. Odwołujący się 4 czerwca 2012 r. wnieśli skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która odrzucona została postanowieniem 31 stycznia 2013 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze względu na niewyczerpanie trybu przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a., a akta sprawy wraz z odpisem tego postanowienia Sąd zwrócił Kolegium 27 marca 2013 r.
Pismem z 24 czerwca 2013 r. E. W., Z. T., B. A. i K. A. wnieśli ponowną skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego, po uprzednim wezwaniu z 10 grudnia 2012 r. organu do usunięcia naruszenia prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiedź na skargę, z wnioskiem o umorzenie postępowania wniosło [...] lipca 2013 r., wyjaśniając, że decyzją z [...] lipca 2013 r. [...] rozpoznało odwołanie, utrzymując decyzję Prezydenta w mocy.
W takim stanie sprawy Wojewódzki Sąd stwierdził, że wobec wydania przez Samorządowe Kolegium decyzji w postępowaniu odwoławczym nie może już zobowiązać organu do wykonania tej czynności, jednocześnie wyjaśnił, że art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) daje podstawę do rozstrzygnięcia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i uznał, że naruszenie o takim charakterze nie miało miejsca z uwagi na skomplikowany charakter sprawy.
Reprezentowani przez adwokata E. W., Z. T., B. A. i K. A. wnieśli skargę kasacyjną od pkt pierwszego tego wyroku, na podstawie art. 174 punkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucając:
- – naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez jego nieprawidłową wykładnię, skutkującą nieprawidłowym uznaniem, iż bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji, gdy organ kilkakrotnie przekroczył ustawowe terminy załatwienia sprawy,
- – naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich nieprawidłową wykładnię, skutkujące nieprawidłowym stwierdzeniem, iż przekroczenie terminów wskazanych w art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stanowiło rażącego naruszenia prawa,
- – naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nierozważenie wszystkich aspektów przedmiotowej sprawy, w tym między innymi długości okresów w jakich organ pozostawał w zwłoce oraz braku winy skarżących w powstaniu zwłoki organu,
- – naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, oraz że postępowanie administracyjne prowadzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze miało skomplikowany charakter.
W związku z takimi zarzutami skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w rozpatrzeniu odwołania skarżących od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy była oczywista, jednak w tym zakresie Wojewódzki Sąd nie mógł już zobowiązać organu do wydania decyzji, bowiem wraz z odpowiedzią na skargę została ona przesłana. Sprawa odwoławcza została zatem rozstrzygnięta. Nie można się natomiast zgodzić z Wojewódzkim Sądem, ażeby bezczynność ta nie miała charakteru rażącego.
Odwołanie od decyzji Prezydenta wpłynęło do Samorządowego Kolegium, wraz z aktami sprawy, 11 października 2011 r. Pierwsza skarga na bezczynność pochodzi z 4 czerwca 2012 r., a wpłynęła do Kolegium 15 czerwca 2012 r., wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w nierozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium otrzymało 16 października 2012 r. Skarga na bezczynność z 4 czerwca 2012 r. została odrzucona przez Wojewódzki Sąd – dwukrotnie – z przyczyn formalnych, co pozostaje jednak bez wpływu na ocenę charakteru bezczynności.
Załatwienie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołania skarżących trwało dwa lata, gdyż od 11 października 2011 r. do [...] lipca 2013 r. – wydanie decyzji w postępowaniu odwoławczym. Rozpoznanie odwołania, zakończone wydaniem decyzji nastąpiło dopiero na skutek kolejnej skargi na bezczynność z 24 czerwca 2013 r. będącej przedmiotem niniejszej sprawy.
Skarga na bezczynność wpłynęła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego 27 czerwca 2013 r., zaś decyzja została wydana [...] lipca 2013 r., tego samego dnia kiedy została sporządzona odpowiedź na tę skargę. Okazuje się zatem, że sprawę można było załatwić w terminie, jaki przewiduje art. 35 § 3 k.p.a., tj. w terminie miesięcznym. Okazuje się zatem, iż przez dwa lata organ nic nie robił, aby odwołanie rozpoznać, a dopiero kolejna skarga na bezczynność skłoniła go do załatwienia sprawy.
W takiej sytuacji trudno zgodzić się z Wojewódzkim Sądem, iż zawiły charakter sprawy usprawiedliwia bezczynność organu, skoro sprawa mogła być załatwiona w ciągu miesiąca. Nadto ani z akt sprawy, ani z odpowiedzi na skargę na bezczynność nie wynika, aby organ rzeczywiście uznał, że sprawa ma skomplikowany charakter i podejmował jakiekolwiek czynności w celu wyjaśnienia sprawy. Wskazać także należy, że dwukrotne rozpoznanie sprawy przez Wojewódzki Sąd, ze skargi na bezczynność i pozostawanie akt sprawy w Sądzie nie jest usprawiedliwieniem dla niepodejmowania żadnych działań przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, bowiem nie zabezpieczyło się ono, choćby przez skanowanie akt, przed bezczynnością.
Z przyjętych przyczyn należało uznać, że bezczynność organu była nie tylko niewątpliwa, ale miała charakter właśnie rażący.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 188 i art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270).