Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt II SA/Po 681/12 oddalił skargę J. D. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. znak [...] Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Poznaniu Oddział w Koninie umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem J. D. z dnia 22 lutego 2010 r. o wpisanie do ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że zakres obowiązków i czynności wykonywanych przez wnioskodawcę zatrudnionego w Kopalni Soli w Kłodawie na stanowisku głównego specjalisty do spraw logistyki nie spełnia kryteriów określonych jako praca o szczególnym charakterze, wskazanych w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. Nr 237, poz. 1656) oraz załącznika Nr 2 do ustawy.
Okręgowy Inspektor Pracy w Poznaniu decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr rej.: [...] utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 3 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Po 551/10 uchylił powyższą decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, nakazując by przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy obu instancji skompletowały materiał dowodowy dotyczący badanego stanowiska pracy i oceniły, czy praca na stanowisku głównego specjalisty do spraw logistyki ma charakter pracy o szczególnym charakterze zgodnie z art. 3 ust. 3 powołanej ustawy.
Rozpatrując ponownie sprawę Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Poznaniu decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr rej.: [...] odmówił nakazania umieszczenia pracownika J. D. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.
W uzasadnieniu decyzji organ, przytaczając ocenę prawną i zalecenia zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, przedstawił czynności jakie podjął i dowody, na których się oparł w celu wykonania zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i dokonania oceny w jakich warunkach jest realizowana praca głównego specjalisty ds. logistyki. W wyniku dokonanych ustaleń organ I instancji stwierdził, że zakres odpowiedzialności i wykonywanych czynności na stanowisku głównego specjalisty ds. logistyki nie spełnia kryteriów wskazanych w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych i wymienionych w załączniku Nr 2 do ustawy i brak w związku z tym podstaw do nakazania umieszczenia J. D. w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Odwołanie od powyższej decyzji do Okręgowego Inspektora Pracy w Poznaniu wniósł J. D..
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] wydanym na podstawie art. 134 k.p.a. Okręgowy Inspektor Pracy w Poznaniu stwierdził niedopuszczalność odwołania J. D. od decyzji organu pierwszej instancji.
J. D. wniósł skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 15 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Po 1219/11 uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, że odwołanie J. D. od decyzji Inspektora Pracy z dnia [...] maja 2011 r. było niedopuszczalne z uwagi na nieposiadanie przymiotu strony przez wnoszącego odwołanie.
Rozpoznając ponownie odwołanie od decyzji organu I instancji Okręgowy Inspektor Pracy w Poznaniu decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że stanowisko głównego specjalisty ds. logistyki jest funkcją kierowniczą dla całego zespołu logistyki, w którego skład wchodzą jeszcze inne mniejsze struktury organizacyjne, magazyn i bocznica kolejowa. Nadzór nad bocznicą kolejową i transportem kolejowym nie jest sprawowany bezpośrednio, bowiem wyodrębnione wewnętrznie struktury KSK, w tym w szczególności bocznica kolejowa oraz transport kolejowy nadzorowane są dodatkowo przez istniejące stanowiska sztygara zmianowego transportu kolejowego. Pracami manewrowymi na bocznicy w KSK w Kłodawie kieruje bezpośrednio ustawiacz bocznicy, wchodzący w skład drużyny manewrowej. Skarżący wykonywał zadania związane z nadzorem nad wykonywanymi pracami, nie można zatem uznać, że bezpośrednio wykonywał prace związane z ruchem składów pociągów. Ponadto podniesiono, że bocznica kolejowa KSK Kłodawa nie jest stacją kolejową, jest obszarem zamkniętym o bardzo ograniczonym ruchu kolejowym i ewentualne pełnienie funkcji nadzorczej nad wykonywanymi pracami transportu kolejowego nie jest tożsame ze stanowiskiem dyżurnego ruchu.
Skargę na powyższą decyzję wniósł [...] domagając się jej uchylenia. Zarzucił organowi naruszenie art. 3 ust. 3 i art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.
W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
Na rozprawie przed Sądem I instancji skarżący wskazał, że jego obowiązki służbowe są tożsame z obowiązkami dyżurnego ruchu, które są określone w załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Wskazał, iż uważa, że organy ewentualnie powinny przeprowadzić dowód z opinii Głównego Specjalisty Urzędu Transportu Kolejowego w celu rozstrzygnięcia obowiązków skarżącego.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.").
W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że stosownie do przepisu art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe postępowanie było przedmiotem zaskarżenia. Mając na uwadze wydane wcześniej w niniejszej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzeczenia, Sąd I instancji stwierdził, że [...] jest stroną w postępowaniu w sprawie wpisu zajmowanego przez niego stanowiska do ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze, a zadaniem organów orzekających było dokonanie oceny, czy praca wykonywana przez skarżącego była pracą wykonywaną bezpośrednio przy ustawianiu drogi przebiegu pociągów, a następnie, czy stanowisko zajmowane przez skarżącego może być zakwalifikowane jako praca o szczególnym charakterze, a zatem, czy od skarżącego należy wymagać szczególnej odpowiedzialności i szczególnej sprawności psychofizycznej, oraz czy cechy te pozostaną na niezmienionym poziomie aż do wieku emerytalnego, czy też z wiekiem mogą ulegać ograniczeniu.
W ocenie Sądu I instancji organy orzekające w sposób rzetelny dokonały powyższej oceny. Na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach osobowych skarżącego ustalono zakres zadań wykonywanych przez skarżącego przyjmując, że stanowisko głównego specjalisty ds. logistyki jest stanowiskiem kierowniczym dla całego działu logistyki, w którego skład wchodzą mniejsze struktury organizacyjne, w szczególności bocznica kolejowa oraz transport kolejowy, które nadzorowane są dodatkowo przez sztygara zmianowego transportu kolejowego. Tym samym nadzór głównego specjalisty ds. logistyki nad pracami podstawiania wagonów na bocznicy pod punkty załadunkowe i wyładunkowe, terminowego obrotu wagonami między Kopalnią a stacją PKP, odpowiedniej eksploatacji taboru szynowego trakcyjnego, jego konserwacji i napraw zapobiegawczych, bieżącej konserwacji torów i rozjazdów, terminowego załadunku i wyładunku wagonu przez brygadę ładunkową oraz utrzymanie w sprawności technicznej taboru kolejowego na bocznicy kolejowej KSK nie jest sprawowany bezpośrednio. Ponadto pracą manewrową na bocznicy kieruje bezpośrednio ustawiacz bocznicy, wchodzący w skład drużyny manewrowej. Przyjazd składu manewrowego z wydzielonej i zamkniętej bocznicy KSK do stacji PKP Kłodawa odbywa się wyłącznie po uzgodnieniu oraz zezwoleniu wydanym przez dyżurnego ruchu stacji PKP Kłodawa. Z ustalenia ruchu wagonów wynika, ze natężenie transportowe ruchu kolejowego jest na bocznicy niewielkie. Dlatego też, zdaniem Sądu pierwszej instancji nie można było przyjąć, że praca skarżącego miała szczególny charakter i wymagała szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej i tym samym, by konieczne było umieszczenie pracownika J. D. w ewidencji pracowników wykonujących taką pracę (art. 41 ust. 6 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych w zw. z pkt 6 załącznika nr 2 do ustawy).
Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego jakoby obowiązki na stanowisku głównego specjalisty ds. logistyki odpowiadały obowiązkom na stanowisku dyżurnego ruchu. Sąd podniósł, że wedle charakterystyki stanowiska dyżurnego ruchu określonej załączniku nr 9 w tabeli 1 lp. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie pracowników zatrudnionych na stanowiskach bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego, prowadzeniem określonych rodzajów pojazdów kolejowych oraz pojazdów kolejowych metra (Dz.U. Nr 59, poz. 301 ze zm.), dyżurny ruchu: 1) prowadzi on ruch pociągów na stacji i przyległych szlakach, 2) zarządza, nadzoruje i wykonuje inne czynności, związane z ruchem pociągów i pracą manewrową stacji, 3) wykonuje pracę ciągłą w systemie zmianowym, w narażeniu na warunki atmosferyczne, w dużym napięciu uwagi oraz 4) odpowiada za bezpieczeństwo ruchu pociągów i życie pasażerów i 5) prowadzi dokumentację ruchową. Przedstawione obowiązki dyżurnego ruchu nijak się mają do obowiązków J. D. na stanowisku głównego specjalisty ds. logistyki.
W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że organy orzekające w sprawie nie dopuściły się naruszenia przepisów art. 3 ust. 3 i art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. D. reprezentowany przez adwokata. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości zarzucono:
- naruszenie prawa materialnego:
- art. 3 ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych oraz załącznika Nr 2 poz. 6 do tej ustawy przez błędną ich wykładnię, sprowadzającą się do uznania, że praca wykonywana przez skarżącego nie jest pracą o szczególnym charakterze i nie spełnia kryteriów do nakazania umieszczenia go w ewidencji pracowników wykonujących prace w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze;
- rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu stanowisk bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego i warunków, jakie powinny spełniać osoby zatrudnione na tych stanowiskach oraz prowadzący pojazdy kolejowe (Dz.U. Nr 212, poz. 2152 ze zm.) przez powołanie się na przepis nie obowiązujący w chwili orzekania;
- naruszenia przepisów postępowania:
- art.106 § 3 i 5 ustawy p.p.s.a. w związku z art. 232 zdanie drugie, art. 233 § 1, art. 236, art. 244 § 2 i art. 248 § 1 k.p.c. przez nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów protokołów z kontroli, regulaminów, instrukcji;
- art. 133 § 1 p.p.s.a. przez orzeczenie nie na podstawie całości akt sprawy, w szczególności przez pominięcie części zakresu obowiązków i odpowiedzialności skarżącego, zawierającego obowiązki i zakres odpowiedzialności przeczące ustaleniom Sądu;
- art. 145 § pkt 1 pkt 1 lit. a/ i c/ oraz art. 151 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie, podczas gdy zachodziły przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości z uwagi na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ sprawy i naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu (art. 185 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Ponadto na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym wynagrodzenia adwokata według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto uzasadnienie poszczególnych zarzutów podkreślając, że skarżący wykonuje obowiązki odpowiadające stanowisku dyżurnego ruchu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem została oparta na nieusprawiedliwionych zarzutach, a Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził by w sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów o charakterze procesowym należy stwierdzić, że w skardze kasacyjnej nie zostało wykazane, by zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przepisów postępowania zawartych w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty o charakterze procesowym koncentrują się na niedostatecznym – zdaniem strony – materiale dowodowym, w oparciu o który orzekał w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.
Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydając wyrok na podstawie akt sprawy, a więc dokumentacji, jaka zgromadzona została przez organy w postępowaniu administracyjnym. Należy podkreślić, że sąd administracyjny nie dokonuje w sprawie własnych ustaleń faktycznych, Sąd bada jedynie, czy ustalenia dokonane przez organ administracji publicznej odpowiadają prawu. Jedynie wyjątkowo, gdy powstaną okoliczności przewidziane w art. 106 § 3 p.p.s.a., a ponadto przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić takie dowody. Jednakże podkreślić trzeba, że takie postępowanie dopuszczalne jest wyłącznie, gdy przeprowadzenie dowodów uzupełniających jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w sprawie nie wystąpiły tego rodzaju wątpliwości, a więc i potrzeba uzupełniającego postępowania dowodowego. W konsekwencji Sąd ten oparł się na materiale zgromadzonym przez organy administracji. Zarzucając naruszenie powyższych przepisów skarżący nie wykazał, że wystąpiły istotne wątpliwości uzasadniające uzupełnienie materiałów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym. Uzasadnienie zarzutów procesowych w dużej mierze stanowi polemikę z oceną dokonaną przez Sąd I instancji, który po analizie obowiązków skarżącego jako głównego specjalisty ds. logistyki w Kopalni Soli Kłodawa S.A. w zakresie kierowania oddziałem transportu i ogólnego nadzoru nad prowadzeniem ruchu kolejowego wewnątrzzakładowego nie miał podstaw do uznania, że spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 3 ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych oraz załącznika Nr 2 poz. 6 do tej ustawy. W konsekwencji Sąd uznał za prawidłową decyzję odmawiającą nakazania umieszczenia pracownika J. D. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Te kwestie jednak nie mogły być objęte zarzutem procesowym, bowiem dotyczą one zastosowania prawa materialnego, a więc zarzutu wskazanego w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
W ramach zarzutów opartych na powyższej podstawie skarżący w pierwszej kolejności podniósł naruszenie art. 3 ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych oraz załącznika Nr 2 poz. 6 do tej ustawy przez błędną ich wykładnię. Zdaniem skarżącego, błędna wykładnia przez Sąd tych przepisów sprowadzała się do uznania, że praca wykonywana przez skarżącego nie jest pracą o szczególnym charakterze i nie spełnia kryteriów do nakazania umieszczenia go w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Tak sformułowany zarzut odnosi się w istocie do zagadnień związanych z zastosowaniem powyższych przepisów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznając decyzję odmawiającą nakazania umieszczenia J. D. w stosownej ewidencji pracowników, po dokonaniu oceny postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy i w odwołaniu się do materiałów sprawy stwierdził m.in., że jak przyjęły organy orzekające stanowisko głównego specjalisty ds. logistyki jest stanowiskiem kierowniczym dla całego działu logistyki, w skład którego wchodzą mniejsze struktury organizacyjne, magazyn oraz bocznica kolejowa, zaś bocznica kolejowa i transport kolejowy nadzorowane są przez sztygara zmianowego kolejowego, zatrudnionego w dziale logistyki. Przeprowadzona analiza obowiązków skarżącego w zakresie pracy bocznicy kolejowej i transportu kolejowego doprowadziły do stwierdzenia, że nadzór głównego specjalisty ds. logistyki nad pracami podstawiania wagonów na bocznicy pod punkty załadunkowe i wyładunkowe, terminowego obrotu wagonami między Kopalnią a stacją PKP, odpowiedniej eksploatacji taboru szynowego trakcyjnego, jego konserwacji i napraw zapobiegawczych, bieżącej konserwacji torów i rozjazdów, terminowego załadunku i wyładunku wagonu przez brygadę ładunkową oraz utrzymanie w sprawności technicznej taboru kolejowego na bocznicy kolejowej KSK nie jest sprawowany bezpośrednio. Dlatego też nie można było przyjąć, że praca skarżącego miała szczególny charakter i wymagała szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej.
Skarżący twierdzi, że jego obowiązki na stanowisku głównego specjalisty ds. logistyki odpowiadają obowiązkom na stanowisku dyżurnego ruchu kolejowego, które wymienione zostało w załączniku Nr 2 poz. 6 do ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił takiej oceny, a uzasadniając swoje stanowisko odwołał się do charakterystyki stanowiska dyżurnego ruchu określonej w załączniku nr 9 w tabeli 1Ip.1 obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie pracowników zatrudnionych na stanowiskach bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego, prowadzeniem określonych rodzajów pojazdów kolejowych oraz pojazdów kolejowych metra (Dz.U. Nr 59, poz. 301 ze zm.). Nie jest więc trafny zarzut dotyczący powołania przez Sąd poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu stanowisk bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego i warunków, jakie powinny spełniać osoby zatrudnione na tych stanowiskach oraz prowadzący pojazdy kolejowe.
Nie mogły też odnieść zamierzonego skutku zarzuty dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ oraz art. 151 p.p.s.a., które to przepisy określają jedynie sposób rozstrzygnięcia sprawy, a nie stanowią samodzielnej podstawy zaskarżenia.
Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną.