Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 marca 2017r., sygn. akt IV SA/Wa 1714/16 oddalił skargę I. C. i T. C. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] 2016 r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.
Od powyższego wyroku skarżący wnieśli skargę kasacyjną, w której zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Grodzickiego z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...].
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w/w decyzjami zobowiązano skarżących do udostępnienia nieruchomości stanowiącej ich własność na cele związane z przebudową linii energetycznej. Wskazano, że ze względu na charakter takiej decyzji, jak również rodzaj zamierzonych prac budowlanych oraz planowany termin ich realizacji, może okazać się, że zainicjowane przedmiotową skargą kasacyjną postępowanie stanie się bezprzedmiotowe. W ocenie skarżących prawdopodobne jest, że do czasu rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej, decyzja zobowiązująca skarżących do udostępnienia nieruchomości zostanie w całości wykonana, zwłaszcza, że udzielony przez organy administracyjne termin na realizację prac budowlanych nie jest długi. Podkreślono ponadto, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje także powstanie nieodwracalnych skutków faktycznych i prawnych, gdyż zrealizowane prace budowlane nie będą mogły zostać cofnięte, a co najważniejsze – nastąpi nieodwracalne naruszenie przysługującego skarżącym prawa własności. Zdaniem skarżących wykonanie decyzji uniemożliwi powrót do stanu poprzedniego zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 124b ust. 1 ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 – dalej "u.g.n."), starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody.
Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Stosownie zaś do art. 9 u.g.n., w sprawach, o których mowa w przepisach działu III, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a), wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie.
W niniejszej sprawie decyzja, o której wstrzymanie wnoszą skarżący została wydana na podstawie art. 124 b) ust. 1 u.g.n., została zatem wyłączona spod działania art. 9 u.g.n. – o czym mowa powyżej. Wyłączenia przewidziane w art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami są w pełni zrozumiałe, gdyż decyzje w tych sprawach są wydawane pod presją okoliczności, po to, aby uniknąć zbędnej zwłoki. Wstrzymanie wykonania takich decyzji nastąpić może na zasadach ogólnych, w wyniku złożenia wniosku o wstrzymanie ich wykonania do organu odwoławczego lub do sądu administracyjnego, pod warunkiem złożenia skargi na tę decyzję. Ponadto wyłączenia te należy uznać za wyraz uznania za większe dobro celów, którym służą przepisy wyłączone z działania art. 9 u.g.n., niż celu, jakiemu służy generalnie regulacja art. 9, czyli ochrony własności.
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej "p.p.s.a."), przesłankami postanowienia o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności są: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wywołanych jego realizacją.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została w celu tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanej decyzji, spoczywa w zasadzie w całości na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek strony w tym zakresie sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie decyzji faktycznie wypełnia te przesłanki.
Uprawdopodobnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie może zatem opierać się wyłącznie na twierdzeniach strony. Zawarta we wniosku argumentacja winna być poparta faktami i ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które realnie uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Badanie, czy grożąca szkoda jest znaczna, możliwe jest wyłącznie na podstawie analizy okoliczności konkretnej sprawy i można o niej mówić wówczas, gdy rozmiary szkody wywołane wykonaniem zaskarżonego aktu są większe niż zwykle w przypadku aktu tego rodzaju. Trudne do odwrócenia skutki to takie skutki wykonania zaskarżonej decyzji, które wprawdzie można odwrócić, ale przy podjęciu nadmiernego w danych warunkach wysiłku, albo w ogóle nieodwracalne. Dlatego zawarta we wniosku argumentacja winna być poparta faktami i ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.
Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszej motywacji, nie mogą stanowić podstawy do jego uwzględnienia. Rozpoznanie wniosku powinno uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy mające wpływ na ocenę wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, nie zwalnia to jednak strony z obowiązku wykazania, że zastosowanie instytucji ochrony tymczasowej jest w stosunku do niej zasadne.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjne analiza wniosku skarżących prowadzi do wniosku, że nie zostały w nim uprawdopodobnione przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Przedmiotowy wniosek nie zawiera bowiem argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością wstrzymania wykonania decyzji. Skarżący nie uprawdopodobnili, że zobowiązanie ich do udostępnienia na okres 2 dni (o czym mowa w decyzjach) części nieruchomości celem przeprowadzenia koniecznych prac remontowych znajdujących się tam urządzeń elektrycznych spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Wbrew twierdzeniom skarżących nie będzie miało to również żadnego wpływu na kwestie prawa własności do nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.