Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, decyzją z dnia 13 lutego 2014r., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J. M., kuratora M. M., od decyzji Burmistrza Nysy z dnia [...] października 2013 r., w sprawie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego z pomocy społecznej – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] lutego 2014 r. została doręczona do rąk J. M. dnia 12 marca 2014 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki pocztowej.
J. M., imieniem M. M., w dniu 17 marca 2014 r. wniosła o przyznanie mu prawa pomocy przez ustanowienie m.in. adwokata, bądź radcy prawnego z urzędu.
Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 25 marca 2014 r., orzeczono o ustanowieniu dla M. M. radcy prawnego. Pismem z dnia 14 kwietnia 2014 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Opolu poinformowała, że na pełnomocnika z urzędu, został wyznaczony radca prawny M.G.
W dniu 12 maja 2014 r. radca prawny M. G., działając w imieniu M. M., za pośrednictwem organu, wniósł skargę na opisaną na wstępie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu. W skardze nie został zawarty wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 16 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Op 269/14, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej "p.p.s.a."), odrzucił skargę M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie zasiłku okresowego.
Sąd wskazał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu została doręczona do rąk osoby uprawnionej, J. M., kuratora M. M., w dniu 12 marca 2014 r. Ustalony w art. 53 § 1 P.p.s.a. trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, liczony kalendarzowo, upłynął więc w dniu 11 kwietnia 2014 r. Skarga została natomiast wniesiona do sądu administracyjnego, za pośrednictwem poczty w dniu 12 maja 2014 r. (data stempla pocztowego), a zatem uchybiony został termin warunkujący skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna.
Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną wniósł M. M., reprezentowany przez radcę prawnego – pełnomocnika z urzędu, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- 1) art. 53 § 1 p.p.s.a., poprzez błędną interpretację zakresu terminu do wniesienia skargi przez pełnomocnika z urzędu, a tym samym brak uznania, że 30 – dniowy termin do wniesienia skargi administracyjnej biegnie od dnia otrzymania przez pełnomocnika informacji o ustanowieniu pełnomocnikiem z urzędu w sprawie przez właściwy organ samorządu radcowskiego;
- 2) art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez uznanie, że skarga została wniesiona po upływie 30 – dniowego terminu liczonego od dnia doręczenia decyzji, a termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 11 kwietnia 2014 r.;
- 3) art. 244 § 2 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie, co powinno skutkować uznaniem, że datą początkową biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia jest data otrzymania przez pełnomocnika skarżącego zarządzenia Okręgowej Izby Radców Prawnych Opolu o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu w niniejszym postępowaniu, a co jest równoznaczne z udzieleniem mu przez skarżącego pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że termin do wniesienia skargi w niniejszej sprawie rozpoczął swój bieg w dniu 14 kwietnia 2014 r., tj. w dniu, w którym pełnomocnik z urzędu dowiedział się z Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu o jego ustanowieniu w sprawie, co oznacza, że termin ten upłynął dopiero w dniu 14 maja 2014 r. Natomiast przedmiotową skargę złożono w dniu 12 maja 2014r., zatem w terminie. Zdaniem skarżącego kasacyjnie sposób liczenia terminu dla złożenia wniosku o jego przywrócenie odnosi się wprost do ustalania sposobu liczenia terminu dla wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Pełnomocnik skarżącego podkreślił, że ostrożności procesowej w dniu 25 czerwca 2014 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję SKO z dnia [...] lutego 2014. Wskazał, że o ewentualnym niezachowaniu ustawowego terminu do wniesienia skargi pełnomocnik dowiedział się dopiero w dniu 18 czerwca 2014 r., tj. w dacie otrzymania postanowienia o odrzuceniu skargi.
Pełnomocnik skarżącego podniósł ponadto, że na podstawie pisma Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu miał prawo sądzić, że stosowna skarga została wniesiona przez poprzedniego pełnomocnika skarżącego – r. pr. P. S., albowiem osoba ta była pełnomocnikiem skarżącego przynajmniej do dnia 14 kwietnia 2014 r., a więc także w dacie, w której według Sądu I instancji upłynął 30 – dniowy termin do wniesienia skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Ustanowiony w powołanym przepisie termin jest terminem ustawowym, procesowym i prekluzyjnym. Oznacza to, że niedopuszczalne jest jego skracanie lub przedłużanie, zaś dokonanie czynności procesowej po jego upływie pozostaje bezskuteczne. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości określa zarówno początek biegu terminu do zaskarżenia (dzień doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie), jak i konsekwencje złożenia skargi po jego upływie. Stosownie bowiem do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skargę spóźnioną sąd jest zobowiązany odrzucić.
W świetle przytoczonych unormowań kwestionowane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu należało uznać za odpowiadające prawu. Skoro w imieniu skarżącego decyzję organu II instancji odebrała J. M. jako jego kurator w dniu 12 marca 2014 r., to przyjąć trzeba, że termin do złożenia skargi na powyższe rozstrzygnięcie upływał z dniem 11 kwietnia 2014 r. Zatem skarga wniesiona w dniu 12 maja 2014 r. została – jak trafnie stwierdził Sąd I instancji – złożona po upływie ustawowego terminu zakreślonego do zaskarżenia decyzji. Podkreślić przy tym należy, że bez znaczenia dla upływu terminu do wniesienia skargi pozostawał fakt ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu.
W świetle przepisów ustawy regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że w momencie wyznaczenia pełnomocnika z urzędu termin do zaskarżenia decyzji "otwiera się na nowo". Taka interpretacja przeczyłaby jednoznacznej treści art. 53 § 1 p.p.s.a., nakazującemu liczenie terminu do wniesienia skargi od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje argumentów prawnych, by podzielić pogląd wyrażony w skardze kasacyjnej, że termin do wniesienia skargi należało liczyć od dnia, w którym pełnomocnik z urzędu dowiedział się z Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu o jego ustanowieniu w sprawie, tj. od dnia 14 kwietnia 2014 r. Nie jest też zasadny przedstawiony przez pełnomocnika skarżącego argument, że obecny pełnomocnik z urzędu skarżącego (r. pr. M. G.) na podstawie pisma Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu z dnia 14 kwietnia 2014 r. miał prawo sądzić, iż skarga została wniesiona przez poprzednio wyznaczonego pełnomocnika skarżącego – r. pr. P. S. Przeczy takiemu wnioskowi treść powołanego pisma.
Nietrafne są także uwagi co do tego, że skorzystanie przez stronę wnoszącą skargę z prawa pomocy w postaci pełnomocnika z urzędu nie może stawiać tej strony w gorszej sytuacji od osoby, która z tego prawa nie korzysta i może wnieść skargę w ustawowym terminie. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na zasługujące na aprobatę prezentowane obecnie w judykaturze jednomyślne stanowisko, zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy i ewentualne wyznaczenie pełnomocnika z urzędu pozostaje bez wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi (por. np. postanowienie NSA z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt II OZ 884/12). Zaskarżenie decyzji po upływie trzydziestodniowego terminu jest możliwe wyłącznie w przypadku, gdy przywrócono termin do dokonania danej czynności procesowej.
Zatem powoływana w rozpatrywanym przypadku niemożność dochowania terminu przez adwokata ustanowionego z urzędu mogłaby być rozważana na tle konkretnych okoliczności danej sprawy w ramach rozpoznawania ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Natomiast w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi został odrzucony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 31 lipca 2014 r.
Mając powyższe na uwadze zarzuty skargi kasacyjnej uznać należało za nieuzasadnione.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.