Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 9 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 597/17 oddalił skargę [...] Spółka z o.o. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie wynagrodzenia za dozór pojazdu.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujące ustalenia faktyczne i prawne sprawy.
Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z [...] marca 2012 r., nr [...], wydanym w oparciu o przepis art. 17 § 1, art. 18, 102 § 1, § 2 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), odmówił [...] Spółce z o.o. w S. przyznania wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu marki [...] o nr rej. [...] za okres od dnia [...] października 2007 r. do dnia [...] grudnia 2011 r.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w S. utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że pojazd przechowywany był wbrew postanowieniom umowy i bez dochowania przewidzianej w ustawie należytej staranności, aby ruchomość nie straciła na wartości. Przechowawca nie dopełnił obowiązku zabezpieczenia pojazdu przed dostępem osób nieupoważnionych, uszkodzeniem oraz przedostaniem się opadów atmosferycznych do jego wnętrza. Skoro dozór sprawowany był nienależycie, to brak było podstaw do przyznania dozorcy wynagrodzenia za dozór.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Skarbowej w S. [...] Spółka z o.o. w S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z 24 października 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 832/12 uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. z [...] marca 2012 r., Nr [...]. Sąd nie podzielił stanowiska organu pierwszej instancji, że skarżąca Spółka mogła dochodzić swojego wynagrodzenia od właściciela pojazdu co wynikało z postanowień zawartej umowy pomiędzy Komendantem Policji w S., a Spółką. Zdaniem Sądu ponadto, stanowisko organu drugiej instancji uznające, że istnieją podstawy do odmowy przyznania skarżącej Spółce wynagrodzenia za dozór przedmiotowego pojazdu w zakresie objętym wnioskiem było przedwczesne gdyż oparte zostało na niewyczerpująco zebranym materiale dowodowym. W aktach sprawy brak było bowiem dowodu obrazującego stan techniczny samochodu i jego wartość w dacie zajęcia go przez Policję.
Skoro pojazd ten uczestniczył w wypadku drogowym i został zajęty na potrzeby wszczętego postępowania karnego, to w aktach policyjnych lub prokuratorskich powinien być protokół jego oględzin bezpośrednio po wypadku. Nie wyjaśniono również jaki był stan techniczny pojazdu w momencie przemieszczenia go z parkingu przy ul. [...] w S. oraz w momencie opłacenia przez Policję w dniu [...] listopada 2007 r. faktury VAT nr [...] za okres przechowywania od dnia [...] października do dnia [...] października 2007 r.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt I OSK 218/13 oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej w S. od powyższego wyroku.
Na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S., postanowieniem z [...] marca 2016 r. odmówił [...] Spółka z o.o. przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] za wnioskowany okres. Przyczyną odmowy przyznania wynagrodzenia za dozór było stwierdzenie, że był on wykonywany nienależycie, skutkiem czego nastąpiła całkowita utrata wartości pojazdu.
Rozpatrując zażalenie skarżącej Spółki na ww. postanowienie organu pierwszej instancji, Dyrektor Izby Skarbowej w S. zauważył, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt I OSK 218/13 stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie uwzględniono wskazań dotyczących konieczności ustalenia wysokości wynagrodzenia i wykazania przez organ pierwszej instancji wysokości swojej wierzytelności (szkody będącej następstwem niezachowania należytej staranności przez dozorcę).
Wobec powyższego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w S., uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji ze wskazaniem obowiązku uwzględnienia przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wskazań i oceny prawnej zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt I OSK 218/13.
Postanowieniem z [...] grudnia 2016 r., nr [...] Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. działając w oparciu o przepis art. 17 § 1, art. 18, art. 102 § 1, § 2 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. - dalej jako "u.p.e.a."), przyznał Spółce z o. o. [...] z siedzibą w S., wynagrodzenie za przechowywanie pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], za okres od dnia [...] października 2007 r. do dnia [...] grudnia 2011 r., w kwocie [...] zł brutto i odmówił wynagrodzenia za okres od dnia [...] do dnia [...] października 2007 r.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że w trakcie wykonywania dozoru nastąpiły uszkodzenia i braki w pojeździe oraz, że szkody te spowodowały obniżenie jego wartości, za które odpowiedzialność ponosi dozorca. Następnie, wykonując zobowiązanie Sądu w tym zakresie, ustalił rozmiar szkody spowodowanej niewłaściwym przechowaniem pojazdu jako średnią cen wskazanych przez podmioty zajmujące się naprawą pojazdów, oraz koszty przywrócenia pojazdu do stanu sprzed uszkodzeń w kwocie [...] zł. Ponadto na podstawie zgromadzonych dowodów ustalił udział wynagrodzenia za parkowanie w łącznym koszcie parkowania wynikającym ze stawek za parkowanie. Udział wynagrodzenia za dozór w łącznym koszcie parkowania wynosił w okresie do [...] czerwca 2008 r. – 35%, a w okresie po [...] lipca 2008 r. od 20 % do 35 %, zatem średnio wynosił 27,5 %. Mając powyższe na uwadze średnie wynagrodzenie za dozór wyniosło do [...] czerwca 2008 r. 1.435,54 zł x 35% = 502,44 zł oraz 8.759,10 zł x 27,50% = 2.408,75 zł za okres po [...] lipca 2008 r., łączne wynagrodzenie wyniosło 502,44 zł + 2.408,75 zł = 2.911,19 zł.
Dokonując potrącenia kwoty odpowiadającej wartości wyrządzonej szkody, tj. kwoty [...] zł, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. postanowił przyznać stronie wynagrodzenie za przechowywanie wskazanego we wniosku pojazdu w kwocie [...] zł. [...] Spółka z o. o. w S. wniosła na powyższe postanowienie zażalenie wskazując, że organy orzekające pomimo związania wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyrokach zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustaleń w zakresie wartości pojazdu w dniu przyjęcia na parking strzeżony Spółki nie poczyniły. Nie ustaliły również, czy do pogorszenia jego stanu technicznego nie doszło na skutek okoliczności, za które Spółka nie ponosi odpowiedzialności, w szczególności nie zbadano wpływu warunków atmosferycznych, czy znacznego upływu czasu na stan techniczny pojazdu. Zakwestionowała ponadto sposób wyliczenia szkody wywodząc, że w jej ocenie ustalenia w tym zakresie winny obejmować określenie wartości pojazdu w dniu jego przyjęcia na parking strzeżony, spadek wartości na skutek okoliczności niezależnych od przechowawcy oraz wartość złomu w dniu odbioru.
Dopiero tak poczynione ustalenia, zdaniem Spółki dadzą podstawę do ustalenia, czy doszło do utraty wartości pojazdu i w jakiej kwocie. Również wyliczenie wysokości wynagrodzenia za przechowanie obarczone jest błędem, bowiem w okresie przechowania pojazdu obowiązywała umowa zawarta z Komendą Wojewódzką Policji w S., której integralną częścią był cennik za świadczoną usługę. Cennik obowiązywał jeszcze przez trzy miesiące po wygaśnięciu umowy i wynagrodzenie za przechowanie pojazdu w tym okresie powinno być liczone według tych stawek. Również po upływie tego okresu stawki za przechowanie nie powinny ulec zmianie, bowiem – jak wywodziła skarżąca zakres jej obowiązków i przedmiot przechowania nie uległy zmianie.
[...] Spółka z o.o. poddała w wątpliwość ustalenie wynagrodzenia za przechowanie na podstawie informacji uzyskanych od innych przedsiębiorców, wskazując przy tym, że w jej ocenie potrącenie dokonane postanowieniem było niedopuszczalne, bowiem żaden przepis postępowania administracyjnego nie pozwala na zastosowanie kompensacji, o której mowa w art. 498-508 Kodeksu cywilnego.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S., postanowieniem z [...] marca 2017 r., [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. W uzasadnieniu wyjaśnił, że z uzyskanych w toku postępowania dowodów bezspornie wynika, że pojazd w dacie odbioru go z parkingu posiadał uszkodzenia i braki, których nie było w momencie przyjęcia go na parking Spółki, tj. połamana i zdekompletowana deska rozdzielcza, brak radia marki Sony wraz z panelem i drążka zmiany biegów. Braki te powstały zatem w trakcie przechowywania pojazdu na parkingu Spółki, czyli w trakcie sprawowania przez nią dozoru. Z faktu, że w trakcie sprawowania przez nią dozoru doszło do wskazanych uszkodzeń i zniszczeń pojazdu wywieść należy wniosek, że Spółka nie ochroniła pojazdu przed uszkodzeniem i zniszczeniem, a pozbawienie pojazdu wskazanych elementów i powstałe uszkodzenia obniżają jego wartość.
Zdaniem organu odwoławczego powyższe, a zwłaszcza okoliczność, że na parkingu strzeżonym doszło do zdemontowania części w przechowywanym pojeździe, wypełnia znamiona niedopełnienia obowiązku przechowywania zajętej ruchomości z taką starannością, aby nie straciła na wartości. Pozbawienie przechowywanego pojazdu wskazanych elementów nie mogło nastąpić wskutek okoliczności wyłączających odpowiedzialność dozorcy.
Odnosząc się do podniesionych w zażaleniu argumentów dotyczących upływu czasu i wpływu warunków atmosferycznych, organ wskazał, że powyższe w żaden sposób nie uzasadnia powstałych uszkodzeń i zniszczenia pojazdu, stąd też zarzut pominięcia przez organ pierwszej instancji wpływu okoliczności, na które przechowawca nie miał wpływu jest chybiony. Tym bardziej, że zarzut ten nie został skonkretyzowany i uzasadniony, zarówno w zażaleniu, jak i w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, mimo skierowanego przez ten organ do Spółki pisma z prośbą o wskazanie przyczyn zaistniałego stanu.
Odnośnie zarzutu nieustalenia stanu pojazdu i jego wartości w dniu [...] października 2007 r. organ odwoławczy zwrócił uwagę, że na Spółce ciążył obowiązek właściwego przechowywania pojazdu od chwili przyjęcia go na parking w dniu [...] października 2007 r. Za okres od [...] października 2007 r. do [...] października 2007 r. Spółka otrzymała wynikające z umowy wynagrodzenie za należyte wykonanie świadczenia (zgodnie z fakturą VAT nr [...] z [...] listopada 2007 r.). Skoro wynagrodzenie to zostało przez Komendę Wojewódzką Policji w S. zapłacone w zamian za usługę przechowania wykonaną zgodnie z umową, to nie można uznać zasadności twierdzenia, że skarżąca ponosi odpowiedzialność za uszkodzenia i zniszczenia pojazdu powstałe jedynie po dniu [...] października 2007 r. Na Spółce ciążył bowiem obowiązek zwrotu pojazdu w stanie o nieobniżonej wartości, bez względu na to w jakim okresie doszło do uszkodzenia i zniszczenia pojazdu.
Organ stanął na stanowisku, że Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. zasadnie i na podstawie udokumentowanego stanu faktycznego i prawnego stwierdził, że w trakcie wykonywania dozoru przez wnioskodawcę tj. do dnia odbioru pojazdu z parkingu nastąpiły uszkodzenia i braki w pojeździe, a zaistniałe szkody spowodowały obniżenie wartości pojazdu, za które odpowiedzialność ponosi dozorca. Przy czym w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, organ pierwszej instancji związany wskazaniami i oceną zawartą w powołanych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zobowiązany do dokładnego wyliczenia wysokości swojej szkody, będącej konsekwencją niezachowania należytej staranności przez dozorcę, obowiązek ten wykonał poprzez skierowanie do podmiotów zajmujących się naprawą pojazdów wniosku o ustalenie kosztów przywrócenia pojazdu do stanu sprzed uszkodzeń. Średni koszt naprawy brutto wynikający z udzielonych odpowiedzi wyniósł [...],00 zł, a tym samym jest to rozmiar szkody możliwej do ustalenia spowodowanej niewłaściwym przechowywaniem pojazdu.
Organ wskazał ponadto, że wbrew twierdzeniu Spółki z wyroku Sądu nie wynika, że prawidłowe wyliczenie szkody powinno objąć ustalenie wartości pojazdu w dniu [...] października 2007 r., spadek jego wartości w wyniku okoliczności niezależnych od przechowawcy oraz wartość złomu w dniu odbioru. W kwestii wykazania szkody Sąd wskazał bowiem na art. 471 k.c., który stanowi, że dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Naprawienie szkody przez Spółkę w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie było możliwe, a zatem właściwe i znajdujące uzasadnienie we wskazanym przepisie art. 471 k.c. jest ustalenie przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. kwoty odpowiadającej kosztom naprawy uszkodzonego pojazdu.
Po dokonaniu potrącenia wyrządzonej szkody, tj. kwoty [...],00 zł, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. postanowił przyznać Spółce wynagrodzenie za przechowywanie pojazdu [...] o numerze rej. [...] w kwocie [...] zł brutto. Potrącenie dokonane zostało zgodnie ze wskazaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego jako dopuszczalną kompensacją opartą na art. 498 - 508 k.c. wobec zobowiązań publicznoprawnych. Wyrok odnosił się do oceny stanu faktycznego i prawnego rozpatrywanej sprawy, nie można tym samym podzielić przedstawionego w zażaleniu stanowiska Spółki odnośnie zakwestionowania potrącenia ww. należności przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. [...] Spółka z o. o. wniosło od powyższego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze powtórzono argumentację zawartą w zażaleniu podkreślając, że organy nie poczyniły ustaleń w przedmiocie wartości pojazdu w dacie przyjęcia go na parking strzeżony i w dacie jego odbioru, do czego były zobowiązane wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Poddano w wątpliwość sposób wyliczenia wynagrodzenia w oparciu o dane uzyskane od innych podmiotów świadczących usługi przechowania pojazdów, wskazując przy tym, że organy nieprawidłowo utożsamiają dochód z wynagrodzeniem. Jednocześnie skarżąca podniosła, że przysługuje jej również prawo do zwrotu koniecznych wydatków poniesionych w związku z przechowaniem pojazdu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie.
Oddalając skargę Sąd Wojewódzki w Szczecinie podniósł, że w związku z tym, że w tej sprawie zapadł już prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 24 października 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 832/12 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2014 r. sygn. akt I OSK 218/13, związany jest on treścią prawomocnych wyroków, a tym samym wyrażoną w nich oceną prawną. Organy wykonały zalecenia Sądów zawarte w powołanych wyrokach. Przede wszystkim wskazał, że zarówno z uzasadnienia wyroku WSA jak i NSA jednoznacznie wynika, że w sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 102 u.p.e.a. regulujący kwestię ustalania wynagrodzenia za dozór. W takiej sytuacji nie znajduje uzasadnienia zawarte w skardze żądanie ustalenia należnego wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu zgodnie z cennikiem dołączonym do umowy zawartej z Komendantem Wojewódzkim Policji w S. obowiązującej do [...] grudnia 2008 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, że w wyroku z 24 września 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie przesądził, że w sprawie ustalenia wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu dopuszczalna jest kompensacja oparta na art. 498-508 k.c. NSA wskazał przy tym, że chcąc skorzystać z pomniejszenia długu organ obowiązany był ustalić jego wysokość (wynagrodzenie dozorcy), jak i wykazać wysokość swojej wierzytelności (szkody będącej następstwem niezachowania należytej staranności przez dozorcę). W uzasadnieniu Sąd nie podał wytycznych, wskazał jedynie jakich dowodów brakuje w aktach sprawy, o które to dowody akta administracyjne uzupełniono.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie nie zasługują na uwzględnienie również zarzuty dotyczące błędnego wyliczenia przez organy przysługującego skarżącej wynagrodzenia. Lektura uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w kontekście zebranego materiału dowodowego, pozwala na przyjęcie, że kwestia ta została należycie wyjaśniona a przyjęty przez organy sposób wyliczenia wynagrodzenia za dozór był prawidłowy.
Powołując się na treść art. 102 § 2 u.p.e.a. zaznaczył, że jeżeli dozorca nie wskazał jakie konkretnie poniósł wydatki związane z dozorem, nie przedstawił stosownych dokumentów ani nie wykazał sposobu ich wyliczenia, to wówczas stosownych ustaleń w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego winien dokonać organ. Nie jest on w tym zakresie ograniczony jakimiś regułami, skoro przepisy ich nie wprowadzają, wiarygodność wyliczeń jest zatem w dużym zakresie zależna od przedstawionej przez organ argumentacji, uzasadniającej dokonanie obliczenia. Celem ustalenia stawek opłat organ może posiłkować się danymi dotyczącymi kosztów parkowania pojazdów na innych parkingach. W rozpoznawanej sprawie skoro Spółka wniosła wyłącznie o wynagrodzenie za dozór i nie wykazała, jakie poniosła wydatki związane z usunięciem pojazdów z drogi, nie przedstawiła stosownych dokumentów, ani nie wykazała sposobu ich wyliczenia, to należało jej przyznać wynagrodzenie ustalone w oparciu o stawkę przyjętą w danym czasie na danym terenie.
Prawidłowo zatem organy sięgnęły do metody porównawczej i ustaliły poziom stawek innych przedsiębiorców zajmujących się tego rodzaju działalnością jako zmierzające do ustalenia wynagrodzenia. Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca wniosła tylko o wynagrodzenie, a zatem bezpodstawnie oczekuje, że organy ustalając należne jej wynagrodzenie wezmą pod uwagę również wydatki w postaci pensji pracowników, podatków, czy utrzymania środków produkcji. W ocenie WSA wydatki stanowią odrębną kategorię zapłaty za dozór.
Ponadto zdaniem Sądu pierwszej instancji prawidłowo przyjęły organy, że część opłaty za parkowanie pojazdu pozostała po odliczeniu wydatków, czyli dochód podmiotu prowadzącego parking, odzwierciedla wynagrodzenie, o którym mowa w art. 102 u.p.e.a. Niewątpliwie opłata za przechowywanie pojazdu na parkingu obejmuje zarówno wydatki związane z prowadzeniem parkingu, jak i zysk. Podkreślił, że organ pierwszej instancji ustalając procentowy udział wynagrodzenia w kosztach parkowania oparł się na odpowiedziach podmiotów prowadzących parkingi, w których podmioty te wskazały procentowy udział wynagrodzenia. Za chybiony zatem Sąd uznał zarzut błędnego ustalenia wysokości wynagrodzenia przechowawcy.
Powołując się ponadto na znajdujące się w aktach dokumenty, świadczące o tym, że w dniu odbioru z parkingu należącego do skarżącej Spółki, tj. w dniu [...] grudnia 2011 r., w przedmiotowym pojeździe deska rozdzielcza była połamana i zdekompletowana, nie było również radia marki [...] wraz panelem oraz drążka zmiany biegów, WSA uznał, że zasadnie przyjęły organy, że w wyniku niedołożenia przez skarżącą należytej staranności doszło do uszkodzeń powierzonego jej pod dozór pojazdu. Natomiast likwidacja szkody powstałej na skutek uszkodzenia pojazdu polega właśnie na jego naprawnieniu i to koszty naprawy stanowią o wysokości szkody.
W przedmiotowej sprawie organy uznały, że rozmiar uszkodzeń pojazdu kwalifikowałby go do naprawy i ustaliły ile wynosiłby koszt jego naprawy. Taki sposób ustalenia przez organ szkody będącej następstwem niezachowania należytej staranności przez dozorcę przy przechowywaniu pojazdu zasługuje, zdaniem WSA, na akceptację. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w uzasadnieniach wydanych wcześniej w niniejszej sprawie wyroków sądów administracyjnych, nie zawarto wskazań co do sposobu ustalenia szkody, w szczególności Sąd nie nakazał organom: "dokładnie wyliczyć ubytek wartości pojazdu wynikły z zaniedbań przechowawcy".
[...] Sp. z o.o. reprezentowane przez pełnomocnika r. pr. M. M. wniosło od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenia:
- 1. prawa materialnego tj.:
- - art 102 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w zw. z § 3 pkt 1 lit. b i § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2011 r., Nr 46, poz. 237) w zw. z art. 836 Kc poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że organ zasadnie ustalił, że wynagrodzenie skarżącej powinno odpowiadać dochodowi (zyskowi) jaki osiągał średnio inny podmiot prowadzący parking depozytowy dla innych potrzeb niż skarżąca, a nie odpowiadać taryfie (stawce) określonej zarówno przez skarżącą w ogólnym cenniku, jak i taryfie używanej przez inny podmiot prowadzący parking;
- - art. 102 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w zw. z § 3 pkt 1 lit. b i § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w zw. z art. 471 w zw. z art. 361 § 2 Kc poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez Sąd, że organ zasadnie ustalił, iż wyliczenie poniesionej szkody, w przypadku gdy przyjęty pojazd już w chwili przyjęcia na parking miał znikomą wartość, powinno być dokonane tzw. "metodą odtworzeniową", a nie według rzeczywistej utraty wartości auta;
- - art. 102 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w zw. z § 3 pkt 1 lit. b i § 6 rozporządzenia z 28 lutego 2011 r. w zw. z art. 498 Kc poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji zaakceptowanie przez Sąd stanowiska, że organ mógł dokonać potrącenia należności skarżącego z wyliczoną przez organy szkodą, bez uprzedniego prawomocnego ustalenia wysokości należności przysługującej skarżącemu oraz że oświadczenie takie mogło być zawarte w treści wydanego postanowienia;
- 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a w szczególności:
- - art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 – dalej jako “Ppsa") przez nieuwzględnienie skargi mimo, że organy obu instancji nie zastosowały się do wskazań wcześniejszych wyroków zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 15 listopada 2012 r jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2014 r. W szczególności poprzez brak ustalenie rzeczywistej utraty wartości auta w czasie jego dozoru przez skarżącą;
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit. c Ppsa przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organ drugiej instancji powołanych wyżej przepisów prawa materialnego oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w tym:
- a) art. 7 Kpa w zw. z art 153 Ppsa poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w szczególności ograniczenie badania stawek wynagrodzenia jedynie do jednego podmiotu prowadzącego parking, także nie ustalenie początkowej wartości przechowywanego auta i dalszej utraty jego wartości, co doprowadziło w konsekwencji do błędnego ustalenia wysokości poniesionej szkody mimo wcześniejszych wskazań Sądu w tym zakresie;
- b) art 77 § 1 Kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie przez organ administracji w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń, że "wynagrodzenie w danych stosunkach przyjęte", o którym mowa w art. 836 Kc, odpowiada kwocie wskazanej przez organ.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie zrzekła się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej jako "Ppsa") skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania.
Badając stosownie do treści art. 183 § 2 Ppsa zaistnienie, którejkolwiek z przesłanek nieważności, w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się takich naruszeń w rozpoznawanej sprawie.
Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 153 Ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia, czy konkretny przepis zastosowany przez organ administracji, który wydał zaskarżoną decyzję, ma treść identyczną z treścią przypisaną przez tenże organ i do wyjaśnienia, że do stosunku prawnego będącego przedmiotem postępowania nie ma zastosowania dany przepis, lecz przepis inny, którego organ administracji nie uwzględnił. Związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 Ppsa, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się tej ocenie w pełnym zakresie oraz do konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.
W orzecznictwie podkreśla się, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach (por. wyroki NSA: z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 2617/11 oraz z dnia 1 września 2010 r. sygn. akt I OSK 920/10, opubl. na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – dalej jako "CBOSA").
W konsekwencji, postawienie w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, w sytuacji, gdy wojewódzki sąd administracyjny orzekał w warunkach, o których mowa w art. 153 Ppsa, wymaga wykazania, że wydając zaskarżony wyrok nie zastosował się on do wiążącej go oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego. Oznacza to, że nie można sądowi pierwszej instancji skutecznie postawić zarzutu naruszenia prawa, jeżeli dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zastosował się do oceny prawnej zawartej w prawomocnym wyroku tego sądu orzekającym w sprawie po raz pierwszy.
Sąd pierwszej instancji zasadnie podniósł, że w tej sprawie zapadł już prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 24 października 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 832/12 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2014 r. sygn. akt I OSK 218/13. Słusznie też wskazał, że zarówno z uzasadnienia wyroku WSA jak i NSA jednoznacznie wynika, że w sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 102 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz., 1201 ze zm. – dalej jako "ustawa o egzekucji") regulujący kwestię ustalania wynagrodzenia za dozór.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących niewłaściwego obliczenia wynagrodzenia wskazać należy, że stosownie do art. 102 § 2 ustawy o egzekucji, organ przyznaje na żądanie dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. W uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10 stwierdzono, że stosunek prawny, którego przedmiotem jest przechowywanie usuniętego z drogi pojazdu jest stosunkiem administracyjnym, powstałym na skutek władczych działań organów administracji, wykonywanych przy pomocy (z udziałem) podmiotów spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów. Skoro jest to zadanie wykonywane przez jednostki wyznaczone przez organy administracji publicznej, to również te jednostki wykonują zadanie z zakresu administracji publicznej, a wobec tego łączy te jednostki z organami administracji publicznej stosunek prawny o charakterze administracyjnym oparty na założeniu, że otrzymają one wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonywanie nałożonych na nie obowiązków.
Zasadnie organy ustaliły wynagrodzenie za dozór w oparciu o art. 836 k.c. dotyczący umowy przechowania. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, gdy wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w umowie albo w taryfie (a te możliwości w sprawach z zakresu wynagrodzenia za dozór nad pojazdami zostały wyłączone), przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach. Oznacza to, że wysokość wynagrodzenia powinna zostać ustalona na podstawie kryterium wynagrodzenia faktycznie stosowanego najczęściej przez innych przechowawców na terenie, w miejscu, gdzie przechowawca wykonuje umowę i dla rzeczy danego rodzaju.
Organy ustalając procentowy udział wynagrodzenia w kosztach parkowania oparły się na odpowiedziach podmiotów ze S. prowadzących parkingi, w których podmioty te wskazały procentowy udział wynagrodzenia w łącznym koszcie parkowania.
Udział wynagrodzenia za dozór w łącznym koszcie parkowania wynosił w okresie do [...] czerwca 2008 r. – 35%, a w okresie po [...] lipca 2008 r. od 20 % do 35 %, zatem średnio wynosił 27,5 %.
Mając powyższe na uwadze średnie wynagrodzenie za dozór wyniosło 502,44 zł do [...] czerwca 2008 r. (1.435,54 zł x 35) oraz 2.408,75 zł za okres po [...] lipca 2008 r. (8.759,10 zł x 27,50%), łączne wynagrodzenie wyniosło 2.911,19 zł.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo przyjęły organy i Sąd pierwszej instancji, że część opłaty za parkowanie pojazdu pozostała po odliczeniu wydatków, czyli dochód podmiotu prowadzącego parking, odzwierciedla wynagrodzenie, o którym mowa w art. 102 § 2 ustawy o egzekucji.
Niezasadne jest twierdzenie skarżącej, że wynagrodzenie powinno odpowiadać taryfie określonej przez skarżącą w ogólnym cenniku, jak i taryfie używanej przez inny podmiot prowadzący parking. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd reprezentowany m. in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 2356/12 (publ. CBOSA), iż "niepodobna odnosić bezpośrednio stawek opłat za parkingi, w tym parkingi strzeżone do opłat za dozorowanie pojazdów. Inna jest bowiem podstawa przechowania, inny zakres odpowiedzialności, inne podmioty działalności obie prowadzą"(patrz również wyroki NSA: z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 131/09; z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 2219/12 i z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2184/16 - publ. CBOSA).
Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia art 102 § 2 ustawy o egzekucji w zw. z § 3 pkt 1 lit. b i § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2011 r., nr 46, poz. 237) w związku z art. 836 k.c.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów naruszenia prawa materialnego należy wskazać, że niezasadny jest zarzut dotyczący niedopuszczalności potrącenia roszczeń organu z przysługującego spółce wynagrodzenia. Prawidłowo bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, że w wyroku z dnia 24 września 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie przesądził, że w sprawie ustalenia wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu dopuszczalna jest kompensacja oparta na art. 498-508 k.c.
Należy jeszcze raz podkreślić, że zgodnie z art. 153 Ppsa zarówno organy obu instancji, jak i Sąd orzekający w niniejszej sprawie są oceną prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny związane, a zatem kwestia dopuszczalności potrącenia, jako rozstrzygnięta, nie podlega w niniejszej sprawie ponownej ocenie.
Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyżej wyroku wyjaśnił, że chcąc skorzystać z pomniejszenia długu organ obowiązany był ustalić wysokość wynagrodzenie dozorcy, jak i wykazać wysokość swojej wierzytelności (szkody będącej następstwem niezachowania należytej staranności przez dozorcę).
Należy wskazać, że w przytoczonych wyżej wyrokach nie zawarto wskazań co do sposobu ustalenia szkody. Dlatego zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ustalając wysokość odszkodowania należy zastosować art. 361 § 2 k.c., który stanowi, że w granicach zakreślonych w § 1 (odpowiedzialność za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła), w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Na tle art. 361 § 2 k.c. ustalenia istnienia i wielkości szkody dokonuje się za pomocą metody dyferencyjnej (różnicowej), która nakazuje przyjąć za szkodę różnicę między rzeczywistym stanem dóbr poszkodowanego z chwili dokonywania ustaleń a stanem hipotetycznym, jaki istniałby, gdyby do zdarzenia sprawczego nie doszło.
Ustalając wysokość poniesionej szkody organ wskazał, że [...] w dacie odbioru z parkingu Spółki, w dniu [...] grudnia 2011 r. był uszkodzony i posiadał braki w postaci zniszczenia deski rozdzielczej poprzez jej połamanie i zdekompletowanie, ubytek radia marki Sony wraz z panelem i ubytek drążka zmiany biegów. Uszkodzeń tych i braków nie było w momencie zabrania pojazdu z miejsca zdarzenia i umieszczenia go w dniu [...] lutego 2007r. na parkingu prowadzonym przez R. J. Następnie organ ustalił koszt poszczególnych części i koszt ich zamontowania w oparciu o informacje pochodzące od przedsiębiorców zajmujących się naprawą pojazdów. Średni koszt naprawy brutto wyniósł [...] zł.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego takie określenie wysokości szkody jest nieprawidłowe. Wskazać bowiem należy, że przy wykazaniu wartości szkody nie wzięto pod uwagę faktu, że pojazd w dacie umieszczenia go na parkingu był już uszkodzony, a zatem skarżąca kasacyjnie może odpowiadać wyłącznie za te uszkodzenia, które powstały w okresie sprawowania dozoru i tylko w takim zakresie w jakim przyczyniły się one do dalszego obniżenia jego wartości. Ciężar dowodu istnienia szkody i jej rozmiaru spoczywa na poszkodowanym (art. 6 k.c.). Tymczasem w niniejszej sprawie nie ustalono jaki był stan pojazdu w dacie przekazania go na parking Spółki ani w jakich warunkach był przechowywany. Co prawda organ powołał się na pismo Komendy Miejskiej Policji w S. z dnia [...] października 2015 r., (o braku ustaleń w tym zakresie) jednak nie podjął żadnych innych kroków celem ustalenia wskazanych wyżej okoliczności, a mógłby co najmniej zwrócić się do Romana Jakubczyka, właściciela parkingu przy ul. [...] w S., na którym to parkingu pojazd był wcześniej umieszczony, o podanie stanu pojazdu w chwili przekazania go Spółce, czy też zwrócić się do biegłego skarbowego o podanie w jakich warunkach pojazd był przechowywany na parkingu Spółki.
Wyliczona przez organ szkoda wskazuje na koszty, które organ poniósłby, gdyby zdecydował się na dokonanie naprawy pojazdu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ nie może domagać się odszkodowania odpowiadającego kosztom naprawy skoro pojazd nie został naprawiony, a przekazany do złomowania.
Zasadnie zatem wskazuje skarżąca kasacyjnie, że w niniejszej sprawie najbardziej wiarygodnym sposobem ustalenia wysokości szkody byłoby ustalenie wartości pojazdu w dacie przyjęcia go na parking strzeżony i porównanie jej z wartością pojazdu ustaloną na dzień odbioru.
Z uwagi na powyższe, zasadne są zarzuty naruszenia art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w związku z art. 7 i 77 § 1 Kpa oraz art. 102 § 1 ustawy o egzekucji w zw. z § 3 pkt 1 lit. b i § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w zw. z art. 471 k.c. w zw. z art. 361 § 2 k.c., bowiem organ nie wyjaśnił należycie sprawy i nie zgromadził całego materiału dowodowego w części niezbędnej do wykazania wysokości poniesionej szkody, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie powyższego uchybienia nie dostrzegł i nie uwzględnił.
W tym stanie rzeczy, stwierdzając, że skarga kasacyjna jest uzasadniona, Naczelny Sąd Administracyjny miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznania skargi na podstawie art. 188 Ppsa.
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c Ppsa w związku z art. 135 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji obowiązane będą uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania w sprawie.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 Ppsa i art. 200 Ppsa.