Uzasadnienie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu skargi [...] (Skarżący) na decyzję [...] (Kolegium) z [...] czerwca 2018 roku, w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy, wyrokiem z [...] listopada 2018 roku roku sygn. akt II SA/Sz 880/18 oddalił skargę.
Wyrok ten wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z [...] lutego 2018 roku [...] (Prezydent) odmówił Skarżącemu wydania prawa jazdy kategorii B. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 roku, poz. 978, dalej: "u.k.p.")
Prezydent wyjaśnił, że po otrzymaniu wniosku Skarżącego o wydanie prawa jazdy zwrócił się do Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego w Niemczech, tj. do Kraftfahrt-Bundesamt we Flensburgu o informację czy Skarżący nie otrzymał w Niemczech niemieckiego prawa jazdy oraz o ewentualne sankcje nałożone na terytorium Niemiec w zakresie możliwości korzystania z niemieckiego prawa jazdy.
Z odpowiedzi władz niemieckich z [...] sierpnia 2017 roku, z [...] listopada 2017 roku oraz z [...] grudnia 2017 roku wynika, że Skarżący otrzymał niemieckie prawo jazdy o numerze [...]. W dniu [...] maja 2005 roku cofnięto Skarżącemu uprawnienie do kierowania pojazdami na terytorium Niemiec w związku z jego skłonnością do uzależnienia od substancji psychoaktywnych. Decyzja ta pozostaje w mocy do dnia [...] czerwca 2020 roku. W okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami na terytorium Niemiec Skarżący może ubiegać się o ponowne wydanie niemieckiego uprawnienia do kierowania pojazdami, po przedłożeniu wymaganej opinii medyczno-psychologicznej.
Dodatkowo, z uwagi na zasądzoną karę łączną Skarżący zobowiązany jest do przedłożenia, wymaganej do ponownego uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami w Niemczech, opinii medyczno-psychologicznej. Warunek ten obowiązuje w Niemczech do dnia [...] maja 2023 roku. W przypadku ubiegania się jednak o nowe uprawnienie do kierowania pojazdami na terytorium Niemiec, niemiecki urząd ds. praw jazdy może nałożyć na Skarżącego również obowiązek zdania nowego egzaminu teoretycznego i praktycznego, z uwagi na zatrzymanie prawa jazdy na okres przekraczający 10 lat.
Organ I instancji uznał, że w sprawie zachodzi negatywna przesłanka z art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p., do wydania Skarżącemu prawa jazdy. Skarżący jest osobą, która otrzymała wcześniej za granicą prawo jazdy, a następnie uprawnienie do kierowania pojazdami zostało jej cofnięte - w świetle wyjaśnień władz niemieckich - pozostaje nadal w okresie cofnięcia uprawnienia. Skarżący jest obecnie w okresie obowiązywania niemieckiej decyzji o cofnięciu mu uprawnienia do kierowania pojazdami - wobec wskazania przez władze niemieckie końcowej daty obowiązywania tej decyzji, tj. na dzień [...] czerwca 2020 roku.
Według organu, wydanie Skarżącemu prawa jazdy kategorii B, prowadziłoby do obejścia nałożonych na niego sankcji na terytorium Niemiec, w postaci uchylenia się od obowiązku poddania się badaniu lekarsko-psychologicznemu, co faktycznie przyczyniłoby się do zmniejszenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, Kolegium decyzją z [...] czerwca 2018 roku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium wyjaśniło, że przedłożony w sprawie materiał dowodowy uzasadnia domniemanie pozostawania Skarżącego w okresie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami. Skutkuje to koniecznością uwzględnienia w ocenie podstaw do wydania prawa jazdy regulacji z art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. w związku z art. 11 ust. 4 dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006r. w sprawie praw jazdy (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L. 2006.403.18, zwanej dalej "Dyrektywą"). Powołany przepis prawa unijnego nakazuje bowiem odmówić wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej.
Kolegium podzieliło w pełni ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji, co do obowiązku przedstawienia przez Skarżącego w okresie obowiązywania decyzji z [...] maja 2005 roku opinii medyczno-psychologicznej.
Wskazało dodatkowo, że jak wynika z informacji przekazanych przez Kraftfahrt - Bundesamt od momentu, gdy decyzja stała się niezaskarżalna (od dnia [...] czerwca 2005 r.) stare prawo jazdy jest nieważne i nie można go ponownie wydać dotychczasowemu posiadaczowi. Z informacji tych wynika również, że po upływie okresu obowiązywania cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami na mocy orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych, zainteresowany nie otrzymuje swojego wcześniejszego prawa jazdy. Zobowiązany jest złożyć wniosek o wydanie nowego uprawnienia do kierowania pojazdami i nowego prawa jazdy. Do czasu upływu wskazanych okresów, zainteresowanemu wolno złożyć wniosek o wydanie nowego uprawnienia do kierowania pojazdami.
Kolegium wskazało również, że zgodnie z wyjaśnieniami Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego procedura cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi zakłada zatrzymanie starego prawa jazdy. W niniejszej sprawie, na mocy decyzji z [...] maja 2005 roku, która nie podlega odwołaniu, stare prawo jazdy zostało unieważnione i nie można go zwrócić. Uprawnienia wygasły. W przypadku wydania nowego prawa jazdy po dniu [...] czerwca 2020 roku, decyzja o cofnięciu uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych nie musi być już brana pod uwagę. Decyzja ta jest usuwana z rejestru.
Dodatkowo, podejmując decyzję w sprawie ponownego wydania prawa jazdy do dnia [...] maja 2023 roku należy mieć na uwadze zasądzoną karę łączną za jazdę bez posiadania uprawnień do kierowania pojazdami, co oznacza, że w przypadku wcześniejszych wniosków do dnia [...] maja 2023 roku wymagane jest przedłożenie opinii psychologicznej i medycznej.
Kolegium uznało zatem, że Skarżący uzyskał w Niemczech uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B, a uprawnienie to zostało mu cofnięte na mocy decyzji z dnia [...] maja 2005 roku, niezaskarżalnej od dnia 13 czerwca 2005 roku (ostatecznej i prawomocnej według nomenklatury polskiej) z datą wykreślenia na dzień [...] czerwca 2020 roku.
Kolegium zaznaczyło, że według przepisów prawa polskiego, aby nastąpiło wydanie prawa jazdy kategorii B, nie jest wymagane przedłożenie orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem (art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 11 ust. 6 u.k.p.), co powoduje, że organ nie jest uprawniony do czynienia ustaleń w tym względzie. Tym samym uniemożliwiona jest ocena tej okoliczności (spełnienia wymagań psychologicznych), niezbędnej dla wydania prawa jazdy w Niemczech, w przypadku gdy osoba ubiega się w Polsce o uzyskanie prawa jazdy po jego cofnięciu w Niemczech.
Zważywszy na okoliczność, że żadna ze wskazanych przesłanek nie ziściła się na dzień orzekania, za uzasadnioną Kolegium uznało odmowę wydania Skarżącemu prawa jazdy kategorii B. Analizowana informacja nie nasuwa wątpliwości co do zasadności przyjęcia pozostawania Skarżącego w okresie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami. Po dacie, do której konieczne dla uzyskania uprawnienia jest legitymowanie się orzeczeniem lekarskim, tj. po dniu [...] czerwca 2020 roku decyzja o cofnięciu uprawnienia nie jest brana pod uwagę. Jednakże dla wydania nowego prawa jazdy do dnia [...] kwietnia 2023 roku niezbędnym może okazać się wypełnienie wymogu złożenia egzaminu teoretycznego i praktycznego, uprawnionego przed upływem okresu zatarcia kary łącznej kończącego się datą [...] kwietnia 2023 roku.
Kolegium dodało, że wskazana kara łączna stanowi konsekwencję kolejnych, po dniu [...] maja 2005 roku, przewinień Skarżącego w ruchu drogowym, w szczególności kierowania pojazdem bez wymaganych uprawnień, ujawnionych w przedłożonych zawiadomieniach (ostatnim na k. 38 akt), z którego wynika data skreślenia na dzień [...] kwietnia 2023 roku. Za słuszne Kolegium uznało uwagi Skarżącego, że wiarygodne ustalenie znaczenia ww. dat w kontekście wymogu uzyskania orzeczenia lekarsko - medycznego budzić może wątpliwości, z uwagi na stwierdzenie w informacji z dnia [...] grudnia 2017 roku (k. 13 akt) - wyeksponowane pogrubionym drukiem, że w przypadku wcześniejszych wniosków do dnia [...] maja 2023 roku wymagane jest przedłożenie opinii psychologicznej i medycznej. Zdaniem Kolegium, okoliczność ta pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia podejmowanego do dnia [...] czerwca 2020 roku. Niezaprzeczalnie bowiem do tej daty dla uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami Skarżący takim orzeczeniem musi się legitymować.
Podsumowując Kolegium uznało, że do [...] czerwca 2020 roku wola Skarżącego ubiegania się o prawo jazdy musi być połączona z orzeczeniem lekarsko - medycznym, a dodatkowo po dniu [...] czerwca 2015 roku do dnia [...] maja 2023 roku, koniecznym może okazać się dodatkowo zdanie egzaminu teoretycznego i praktycznego. Wobec faktu, iż wymóg ten może być spełniony przez Skarżącego, do wydania prawa jazdy w Polsce jedyną przeszkodą w jego uzyskaniu jest brak orzeczenia psychologicznego, wymaganego w związku z cofnięciem uprawnienia do kierowania pojazdami w Niemczech, a nieuprawnionego wedle regulacji prawa polskiego w sytuacji ubiegania się o prawo jazdy kategorii B. Kolegium podkreśliło, że po cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami na terytorium Niemiec, sytuacja prawna kierowcy nie jest taka sama, jak sytuacja prawna osoby, która po raz pierwszy wnioskuje o wydanie prawa jazdy. Cofnięte uprawnienie blokuje możliwość wydania prawa jazdy osobie, względem której zastosowano tę instytucję prawa administracyjnego, do czasu wykreślenia decyzji z rejestru, ewentualnie przed jego upływem - do czasu przedłożenia orzeczenia lekarsko - psychologicznego, potwierdzającego zdolność do uczestnictwa kierowcy w ruchu drogowym.
Te obwarowania pozwalają na wyeliminowanie z uczestnictwa w ruchu drogowym kierowców, co do których prawomocnie potwierdzone zostały przeszkody w bezpiecznym ich uczestnictwie w ruchu drogowym, jak też pozwalają na taką wykładnię sformułowanie użyte w art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p., "pozostawanie w okresie cofnięcia uprawnienia", w znaczeniu trwania skutków cofnięcia.
Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie kwestionując ustalenia faktyczne, które legły u podstaw wydania decyzji organów obu instancji a polegające na przyjęciu, że otrzymał za granicą prawo jazdy, a następnie cofnięto mu uprawnienia i pozostaje nadal w okresie cofnięcia uprawnień.
Skarżący wyjaśnił że w sprawie bezspornym jest to, że w dniu [...] maja 2005 roku utracił uprawnienia (prawo jazdy) do prowadzenia pojazdów, w zakresie wskazanym w zaskarżonej decyzji, wydane uprzednio przez władze niemieckie. Wskazał, że cofnięcie to ma charakter bezterminowy, albowiem uprawnienie wygasło, a nie zostało zawieszone na dany okres. Ewentualne ponowne wydanie prawa jazdy przed dniem [...] czerwca 2020 roku uzależnione jest od spełnienia warunku poddania się badaniu lekarskiemu i medycznemu na terenie Niemiec i uzyskania pozytywnego wyniku tych badań, co wynika z pisma Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego z 3 stycznia 2018 roku (w aktach sprawy). Według Skarżącego, z dalszej części ww. pisma wynika, że nie posiada on uprawnień do prowadzenia pojazdów, ani dokumentu potwierdzającego te uprawnienia, a w przypadku ponownego spełnienia wymagań, do uzyskania tych uprawnień wydany zostanie mu nowy dokument.
Z pisma tego wynika również i to, że w przypadku nie uzyskania prawa jazdy do dnia [...] maja 2023 roku strona może zostać skierowana na egzamin teoretyczny i praktyczny, a to z uwagi na znaczny okres w braku praktyki w prowadzeniu pojazdów.
Skarżący uważa, że ani termin "do dnia [...].06.2020 r.", a tym bardziej termin "do dnia [...].05.2023 r." nie jest terminem, na który orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów, albowiem są to terminy w jakich konieczne jest spełnienie określonych wymagań w przypadku chęci uzyskania "nowego" prawa jazdy na terenie Niemiec. Zdaniem Skarżącego, konkluzja tego pisma (wytłuszczona w jego końcowej części) jest niezrozumiała i sprzeczna z wcześniejszymi jego fragmentami, a jego niektóre fragmenty są sporządzone w oderwaniu od niniejszej sprawy, tj. mają charakter ogólny.
Zwrócił uwagę, że zgodnie z jego wiedzą termin "[...].06.2020 r.", czy też termin "[...].05.2023 r.", to co najwyżej termin zatarcia wpisu wiadomych danych w rejestrze, a nie termin zakazu, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p.
Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu [...] listopada 2018 roku roku Sąd odmówił dopuszczenia dowodów z wnioskowanych przez Skarżącego dowodów z dokumentu Kraftfahrt-Bundesamt wraz z załącznikami i tłumaczeniem z innej sprawy na okoliczność znaczenia sformułowania zawartego w rubryce, w której jest napisane Tilgungs-datum.
Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Sąd wyjaśnił, że spór w sprawie dotyczy oceny znaczenia dowodów, to jest pism Kraftfahrt-Bundesamt ponieważ organy obu instancji na ich podstawie przyjęły, że Skarżącemu [...] maja 2005 roku zostało cofnięte uprawnienie do kierowania pojazdami na terytorium Niemiec (w związku ze skłonnością do uzależnienia się od substancji psychoaktywnych), a decyzja ta pozostaje w mocy do [...] czerwca 2020 roku. Jednakże z uwagi na zasądzoną stronie karę łączną, Skarżący chcąc ponownie uzyskać uprawnienia do kierowania pojazdami na terytorium Niemiec, zobowiązany jest przedłożyć opinię medyczno-psychologiczną, a warunek ten obowiązuje do dnia [...] maja 2023 roku.
Sąd wskazał następnie, że Skarżący prezentowaną argumentacją nie podważył skutecznie wiarygodności dowodów zebranych przez organy oraz odczytania ich treści. Nie budziło bowiem wątpliwości Sądu, że pisemne informacje organu administracji publicznej władz niemieckich, przedmiotowo właściwych z zakresu ruchu drogowego (Kraftfahrt-Bundesamt), stanowią dokument poświadczający stan sprawy, oparty na ewidencji urzędowej tego organu. Wpisu do tej ewidencji dokonuje się m.in. na podstawie decyzji i orzeczeń sądowych mających wpływ na prawo do korzystania przez konkretnego kierowcę z uprawnień do prowadzenia pojazdów. Dokument taki stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Dowód ten, tak jak dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 k.p.a., sporządzony przez upoważniony organ, korzysta z domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Obalenie domniemania prawdziwości danych opartych na takim dokumencie jest możliwe, jednakże nie będzie wystarczające negowanie treści tego dokumentu urzędowego bez wskazania konkretnych dających się zweryfikować dowodów na stawianą przez stronę tezę.
Polski organ prowadzący postępowanie w sprawie o wydanie prawa jazdy, jest związany ustaleniami organu niemieckiego ds. ruchu drogowego, nie powinien więc podejmować tego rodzaju działań, które miałyby służyć ustalaniu wiarygodności/prawdziwości wpisów dokonanych w ewidencji urzędowej innego organu oraz ocenianiu ich konsekwencji na gruncie uprawnień do prowadzenia pojazdów na terytorium Niemiec. Dopóki określone wpisy figurują w ewidencji urzędowej są one wiążące dla stron i organów. Kwestionowanie znaczenia tych wpisów w rejestrze Federalnego Urzędu Ruchu Drogowego w Niemczech nie może żadną miarą prowadzić do sytuacji, w której polski organ właściwy z zakresu wydania praw jazdy, a w konsekwencji skargi sąd administracyjny będzie wypowiadać się w kwestiach właściwych dla organu władz niemieckich. Nie miała tym samym znaczenia na gruncie przedmiotowej sprawy podnoszona przez Skarżącego potrzeba dopuszczenia dowodu z decyzji administracyjnej organu administracji czy sądu niemieckiego, na podstawie których dokonano wpisów powodujących cofnięcie Skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami na terenie Niemiec.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, tylko poprzez zakwestionowanie przed właściwym organem niemieckim znaczenia informacji przedstawionych przez Kraftfahrt-Bundesamt we Flensburgu w pismach powołanych przez organ, Skarżący mógłby podważyć prawidłowość ustalenia o pozostawaniu skarżącego w okresie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami, w momencie ubiegania się o wydanie w Polsce prawa jazdy kat. B. Tego rodzaju dowodów Skarżący organowi nie przedstawił.
Sąd wskazał również, że w postępowaniu administracyjnym, ani także w sądowym Skarżący nie powołał się na tłumaczenia ww. dokumentów na język polski, które mogłyby poddawać w wątpliwość oczywistość informacji przedstawionych przez niemieckie władze.
Sąd przypomniał następnie, że na zlecenie organu I instancji, przysięgły tłumacz z języka niemieckiego (wpisany ma listę tłumaczy przysięgłych prowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości) sporządził uwierzytelnione tłumaczenia danych przedstawionych przez Federalny Urząd ds. Ruchu Drogowego. Tłumacz przysięgły jest osobą zaufania publicznego. Tłumacze przysięgli podlegają odpowiedzialności zawodowej za niewykonywanie lub nienależyte wykonywanie obowiązków i zadań ustawowo przewidzianych. Skarżący nie przedstawił w postępowaniu administracyjnym dowodów, mogących podważyć wiarygodność tłumaczenia przez tłumacza przysięgłego dokumentów władz niemieckich zebranych przez organ.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że przedstawione tłumaczenia dokumentów są jasne i czytelne, wskazują na oczywiste fakty. Wynika z nich, że w przypadku skarżącego nastąpiło niezaskarżalne cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B w Niemczech, w oparciu o § 3 ust. 1 niemieckiej ustawy Prawo o ruchu drogowym. Data wykreślenia ww. cofnięcia nastąpi w dniu [...] czerwca 2020 roku. Ponadto w stosunku do Skarżącego dokonano wpisu o orzeczeniu kary łącznej i podtrzymaniu zakazu kierowania pojazdu po orzeczeniu kary łącznej. W przypadku wcześniejszych wniosków Skarżącego o wydanie prawa jazdy na terytorium Niemiec, do dnia [...] maja 2023 roku w wymagane jest przedłożenie opinii psychologicznej i medycznej.
W konsekwencji Sąd pierwszej instancji za niezasadne uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Podzielając ustalenia faktyczne organów obu instancji Sąd podzielił również dokonaną przez nie ich ocenę prawną to jest ustalenie, że rzecz dotyczy cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami (wiążącą się z okresowym zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych) w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Mimo bowiem, że w okresie do dnia [...] czerwca 2020 roku, z mocy obowiązujących przepisów niemieckich trwa okres cofnięcia tych uprawnień, Skarżący może wystąpić o wydanie nowego prawa jazdy, po spełnieniu wymogu w postaci przedłożenia pozytywnej opinii medyczno-psychologicznej. Jest to sytuacja odmienna od tej, która dotyczy osoby, która nigdy wcześniej nie legitymowała się prawem jazdy. Ta szczególna sytuacja, która dotyczy również osoby Skarżącego, wynika z konsekwencji nałożonych na niego ograniczeń i kar sądowych na terytorium Niemiec. Dopiero po dniu [...] maja 2023 roku Skarżący może ubiegać się o niemieckie prawo jazdy bez przedstawiania takiej opinii.
Sąd wskazał końcowo, że przepis stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji, tj. art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p., musi być stosowany zgodnie z założeniami Dyrektywy. Skoro Skarżący może ubiegać się o wydanie uprawnienia do kierowania pojazdami w Niemczech po przedstawieniu pozytywnej opinii lekarsko-psychologicznej, w związku z cofnięciem mu uprzednio takich uprawnień, to na gruncie polskiego prawa spełnienie tego wymogu również jest koniecznie, aby w okresie cofnięcia zagranicznego prawa jazdy, mógł się skutecznie ubiegać się o wydanie polskiego prawa jazdy. W takiej sytuacji trafnie uznał organ, którego decyzja została zaskarżona, że cofnięcie uprawnienia blokuje możliwość wydania prawa jazdy osobie, względem której zastosowano tę instytucję, do czasu wykreślenia decyzji z rejestru, ewentualnie do czasu przedłożenia orzeczenia lekarsko-psychologicznego, potwierdzającego zdolność do uczestnictwa w ruchu drogowym.
Z akt administracyjnych sprawy wynikają dwie daty graniczne wynikające odpowiednio z decyzji administracyjnej oraz z orzeczeń sądu i zastosowania kary łącznej: [...] czerwca 2020 roku i [...] maja 2023 roku, z którymi związany jest obowiązek przedłożenia wraz z wnioskiem o wydanie prawa jazdy opinii psychologicznej i medycznej, czyli złożenie wniosku przed [...] czerwca 2020 roku jak i po tej dacie (do [...] maja 2023 roku) powoduje, że taka opinia jest wymagana.
Podsumowując sąd wskazał, że obywatel Niemiec, pozostający w Niemczech w okresie cofnięcia uprawnień z nałożonym do określonego terminu obowiązkiem przedłożenia opinii psychologicznej i medycznej przy ponownym ubieganiu się o prawo jazdy, jako kandydat na kierowcę w Polsce, oprócz spełnienia innych kryteriów ustawowych, dotyczących chociażby zamieszkiwania w Polsce, również będzie obowiązany do przedłożenia opinii psychologicznej i medycznej z uwzględnieniem zasad i terminów wynikających z niemieckich decyzji oraz orzeczeń sądowych.
Taka wykładnia ustawowego pojęcia "pozostawania w okresie cofnięcia uprawnienia" daje gwarancję weryfikacji przez organ tych kierowców, co do których prawomocnie również w innym kraju będącym członkiem Unii Europejskiej stwierdzono przeszkody w bezpiecznym ich uczestnictwie w ruchu drogowym.
Skarżący wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną podnosząc w niej zarzut naruszenia:
- 1) art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wyżej wskazany przepis obejmuje przypadki, w których ubiegający się o prawo jazdy wcześniej utracił prawo jazdy za granicą, a o nowe prawo jazdy może ubiegać się po upływie określonego czasu albo po spełnieniu określonych warunków dodatkowych,
- 2) przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, to jest:
- a) art. 76 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż "informacja" Kraftfahrt-Bundesamt stanowi dokument urzędowy w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu k.p.a.,
- b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 i 80 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu zgłoszonego w skardze do Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego zarzutu naruszenia zasady praworządności i nieprzeprowadzenia z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, obejmującego również ustalenie przepisów prawnych obowiązujących na terenie Republiki Federalnej Niemiec oraz konsekwencji ich zastosowania w kontekście rozpatrzenia sprawy Skarżącego, a także poprzez dowolną i wadliwą ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności dokumentów uzyskanych od Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego w Niemczech, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych, że Skarżący otrzymał za granicą prawo jazdy, a następnie cofnięto jemu uprawnienia i pozostaje nadal w okresie cofnięcia uprawnień.
- c) art. 106 § 2 p.p.s.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z przedłożonych przez Skarżącego na rozprawie [...] listopada 2018 roku roku dokumentów.
Skarżący wniósł o uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. transponuje do polskiego porządku prawnego postanowienia art. 11 ust. 4 Dyrektywy. Wyjaśnił, że przepis ten wskazuje ograniczenie, zawieszenie lub cofnięcie prawa jazdy jako obligatoryjną przesłankę do odmowy wydania prawa jazdy, natomiast w zdaniu trzecim wskazuje unieważnienie prawa jazdy jako możliwą do wprowadzenia w prawie wewnętrznym przesłankę odmowy wydania prawa jazdy. Ustawodawca krajowy natomiast parafrazując przepis Dyrektywy w art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. umieszczony w Dyrektywie zwrot "podlega" zastępuje zwrotem synonimicznym "zostało (...) w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia " podkreślając wskazaną wyżej okoliczność, iż w danym przypadku chodzi o sytuację, w której prawo jazdy czy uprawnienie jest odbierane w sposób nietrwały i przywracane po upływie określonego czasu. Ustawodawca krajowy równocześnie nie przewidział takiej odmowy w przypadku, w którym wcześniejsze prawo jazdy zostało "unieważnione" w rozumieniu art. 11 ust. 4 zdanie trzecie Dyrektywy.
Skarżący wskazał, że w jego sytuacji można by co najwyżej rozpatrywać sytuację unieważnienia prawa jazdy w rozumieniu art. 11 ust. 4 Dyrektywy, która to sytuacja nie jest w prawie krajowym przesłanką do odmowy wydania praw jazdy. Podkreślił, że bezsporne jest, że [...] maja 2005 roku utracił prawo jazdy, owo cofnięcie ma charakter bezterminowy, albowiem uprawnienie wygasło a nie zostało zawieszone na określony czas. Ewentualne wydanie prawa jazdy przed [...] czerwca 2020 roku uzależnione jest od spełnienia warunku polegającego na poddaniu się badaniu lekarskiemu i medycznemu na terenie Niemiec i uzyskaniu pozytywnego wyniku tych badań. Podkreślił, że ze zgromadzonych dokumentów wynika, iż nie posiada uprawnień do prowadzenia pojazdów, ani dokumentu potwierdzającego te uprawnienia, a w przypadku ponownego spełnienia wymagań do uzyskania tych uprawnień wydany zostanie mu nowy dokument. Z pism tych wynika również, że w przypadku nie uzyskania prawa jazdy do dnia [...] maja 2023 roku może zostać skierowany na egzamin teoretyczny i praktyczny, a to z uwagi na znaczny okres braku praktyki w prowadzeniu pojazdów.
Skarżący podkreślił końcowo, że dane przedstawione przez Kraftfahrt Bundesamt w jego informacjach przemawiają przeciwko zastosowaniu art. 12 ust. 1 pkt 5 u.p.k. w kontekście uzasadnienia zarzutów dotyczących błędnej wykładni tego przepisu. Organ niemiecki wskazał, iż uprawnienia Skarżącego do kierowania pojazdami już wygasły, a w przyszłości będzie mógł się on ubiegać o wydanie nowego prawa jazdy, a nie o przywrócenie tego prawa jazdy, które mu wcześniej odebrano.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Spór w sprawie dotyczy możliwości zastosowania wobec Skarżącego art 12 ust. 1 pkt 5 u.p.k. Zgodnie z tym przepisem, prawo jazdy nie może być wydane osobie, która uzyskała za granicą prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami zostało cofnięte - w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia.
W ocenie organów i sądu pierwszej instancji zaistniała przesłanka o której mowa w tym przepisie, bowiem w stosunku do Skarżącego wydano decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Sąd uznał, że owo cofnięcie uprawnienia uniemożliwia wydania prawa jazdy osobie, względem której zastosowano tę instytucję, do czasu wykreślenia decyzji z rejestru, ewentualnie do czasu przedłożenia orzeczenia lekarsko-psychologicznego, potwierdzającego zdolność do uczestnictwa w ruchu drogowym.
Skarżący wywodzi natomiast, że w jego przypadku doszło do utraty uprawnienia do kierowania pojazdami, co nie jest objęte zakresem zastosowania art. 12 ust. 1 pkt 5 u.p.k.
W pierwszej kolejności rozważyć należy podnoszone przez Skarżącego zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W ocenie autora skargi kasacyjnej zgromadzony materiał dowodowy był niepełny (brakowało wyroku wymierzającego karę łączną i decyzji z [...] maja 2005 roku), informacje przedstawione przez organy państwa niemieckiego są niepełne i wewnętrznie sprzeczne a Sąd pierwszej instancji wadliwe uznał, że dokumenty przedstawione przez organy administracji obcego państwa objęte są domniemaniem wynikającym z art. 76 § 1 k.p.a. W konsekwencji, Sąd postąpił wadliwie w ocenie Skarżącego, przyjmując ustalenia faktyczne poczynione przez organy za podstawę orzekania.
Skarżący kwestionuje możliwość zastosowania art. 76 § 1 k.p.a. do dokumentów wytworzonych przez organy administracji państw obcych.
Odnosząc się do tego argumentu wskazać należy, że zgodnie z art. 15 Dyrektywy państwa członkowskie wspierają się wzajemnie w wykonywaniu Dyrektywy oraz wymieniają informacje na temat praw jazdy przez siebie wydanych, wymienionych, zastąpionych, przedłużonych lub cofniętych. Przyjęcie stanowiska Skarżącego, że informacje przekazywane przez państwa członkowskie w wykonaniu Dyrektywy nie są objęte zakresem zastosowania art. 76 § 1 k.p.a. uniemożliwiałoby realizację celów Dyrektywy. Zatem zarzut objęty punktem 2.a. i 2.b. petitum skargi kasacyjnej uznać należało za niezasadny.
W konsekwencji uznać należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że dokumenty nadesłane przez Federalny Urząd ds. Ruchu Drogowego (Kraftfahrt Bundesamt) objęte są domniemaniem wynikającym z art. 76 § 1 k.p.a. oraz stanowią wystarczający materiał dowodowy dla poczynienia na jego podstawie ustaleń faktycznych niezbędnych dla rozpoznania sprawy.
Skarżący nie przedstawił ani w toku postępowania administracyjnego ani w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji żadnych dowodów, które pozwoliłyby na obalenie domniemania wynikającego z art. 76 § 1 k.p.a. w stosunku do dokumentów nadesłanych przez Federalny Urząd ds. Ruchu Drogowego (Kraftfahrt Bundesamt). Sąd kasacyjny wskazuje w tym miejscu, że dowodem takim nie mogły być tłumaczenia przysięgłe dokumentów dotyczących innych podmiotów, które pełnomocnik Skarżącego złożył na rozprawie wnosząc o dopuszczenie z nich dowodu. Tłumaczenia te miały być przedstawione na okoliczność wadliwego – jak twierdzi Skarżący – przetłumaczenia wyrażenia "tilgungs-datum".
Z tłumaczeń przysięgłych, które zostały sporządzone w toku postępowania przed organami administracji w niniejszej sprawie wynika, że wyrażenie to tłumaczone było jako "data wykreślenia". Z dokumentów złożonych przez Skarżącego w toku rozprawy przed sądem pierwszej instancji wynika, że wyrażenie to przetłumaczone zostało jako "data usunięcia z rejestru".
W ocenie sądu kasacyjnego, powyższa rozbieżność pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Sąd pierwszej instancji nie naruszył zatem art. 106 § 3 p.p.s.a. odmawiając dopuszczenia dowodu z tych dokumentów, co skutkuje uznaniem zarzutu objętego punktem 2.c. petitum skargi kasacyjnej za niezasadny.
Spór w sprawie nie dotyczył bowiem tego, czy określenie "tilgungs-datum" dotyczy daty wykreślenia z rejestru decyzji z [...] maja 2005 roku, ewentualnie daty usunięcia jej z rejestru. Spór ten dotyczył tego, czy decyzja z [...] maja 2005 roku może być traktowana jako decyzja cofająca Skarżącemu uprawnienie do kierowania pojazdami (jak uznały organu i Sąd), czy też decyzja ta pozbawiała Skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami, co jak twierdzi Skarżący nie pozwalało na zastosowanie wobec niego art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy.
W pierwszej kolejności należy wskazać jakie okoliczności są w sprawie niesporne. Skarżący nie kwestionuje faktu wydania w stosunku do niego decyzji z [...] maja 2005 roku. Nie kwestionuje również, że na skutek wydania tej decyzji, chcąc ubiegać się w Niemczech o prawo jazdy przed dniem [...] czerwca 2020 roku zobowiązany będzie do przedstawienia odpowiedniego zaświadczenia lekarskiego. Skarżący wywodzi z tego, że w jego przypadku doszło do definitywnej utraty uprawnienia do kierowania pojazdami. Powołując się na informacje nadesłane przez
Federalny Urząd ds. Ruchu Drogowego (Kraftfahrt Bundesamt) Skarżący podkreśla, że jego prawo jazdy zostało mu odebrane i nie będzie mu ponownie wydane.
Sąd pierwszej instancji nie negował faktu, że Skarżący w okresie obowiązywania decyzji z [...] maja 2005 roku może ubiegać się o wydanie nowego prawa jazdy po spełnieniu wymogu w postaci przedłożenia pozytywnej opinii medyczno-psychologicznej. Zwrócił jednak uwagę, że właśnie ów wymóg przedstawienia przez Skarżącego orzeczenia lekarskiego różnicuje sytuację Skarżącego w stosunku do osób, które nigdy wcześniej nie legitymowały się prawem jazdy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zatem postawić sądowi pierwszej instancji zarzutu przyjęcia za podstawę rozstrzygnięcia wadliwe ustalonego stanu faktycznego. Zarówno organy, Skarżący, jak i sąd pierwszej instancji są w niniejszej sprawie zgodni co do tego, że z uwagi na decyzję z [...] maja 2005 roku, Skarżący w okresie do [...] czerwca 2020 roku może ubiegać się w Niemczech o wydanie prawa jazdy wyłącznie po przedłożeniu odpowiedniego zaświadczenia lekarskiego.
Naczelny Sąd Administracyjny podzielę przedstawioną przez sąd pierwszej instancji a wcześniej przez Kolegium wykładnię art. 12 ust. 1 pkt 5 u.p.k. Wykładnia ta dokonana została przy uwzględnieniu celów wprowadzonego ustawą ograniczenia, mającego na celu realizację Dyrektywy. Jak wskazał sam Skarżący, zgodnie z art. 11 ust. 4 Dyrektywy, państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu w innym państwie członkowskim. Skarżący nie neguje faktu, że w Niemczech w okresie do [...] czerwca 2020 roku mógłby uzyskać prawo jazdy wyłącznie po przedłożeniu odpowiedniego orzeczenia lekarskiego wymaganego w związku z uzależnieniem od substancji psychotropowych. Przepisy obowiązujące w Polsce nie przewidują możliwości uzależnienia wydania prawa jazdy kategorii B od przedstawienia takiego orzeczenia.
W konsekwencji, uznać należy, że dokonane na podstawie przepisów jednego państwa członkowskiego pozbawienie uprawnień do kierowania pojazdami, polegające na tym, że w określonym przedziale czasu dana osoba może ubiegać się o wydanie nowego prawa jazdy po przedstawieniu odpowiedniego zaświadczenia lekarskiego winno być traktowane jako cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 5 u.p.k. w związku z art. 11 ust. 4 Dyrektywy, w szczególności w sytuacji, w której przepisy prawa krajowego nie przewidują konieczności przedstawienia określonego zaświadczenia lekarskiego przy ubieganiu się o prawo jazdy danej kategorii. Odmienna wykładnia art. 12 ust. 1 pkt 5 u.p.k. w związku z art. 11 ust. 4 Dyrektywy zachęcałaby osoby objęte ograniczeniami obowiązującymi na terytorium państwa członkowskiego, do udania się do innego państwa członkowskiego w celu uzyskania nowego prawa jazdy i uniknięcia owych ograniczeń co prowadziłoby do zniszczenia zaufania, na jakim opiera się system wzajemnego uznawania praw jazdy (por. wyroki Trybunału Sprawiedliwości z 21 maja 2015 roku, Wittmann, C-339/14 i z 20 listopada 2008 roku, Weber, C-1/07, EU:C:2008:640, pkt 39).
Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że istotnie, o ile nie ma sporu, że Skarżący ma obowiązek przedstawienia orzeczenia lekarskiego w związku z decyzją z [...] maja 2005 roku w przypadku ubiegania się o prawo jazdy do [...] czerwca 2020 roku, o tyle rozbieżności pojawiają się jeżeli chodzi o obowiązek przedstawienia tego orzeczenia po tej dacie. Rozbieżności te dotyczą daty końcowej owego obowiązku. W części pism Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego (Kraftfahrt Bundesamt) wskazywana jest data [...] maja 2023 roku (pismo z 7 listopada 2017 roku i [...] grudnia 2017 roku), w części data [...] kwietnia 2023 roku (pismo z [...] sierpnia 2017 roku). Kolegium dostrzegając ową rozbieżność wskazało, że nie ma ona wpływu na treść rozstrzygnięcia wydawanego co najmniej do [...] czerwca 2020 roku. Natomiast Sąd pierwszej instancji przyjął, że ograniczenie to obowiązuje do [...] maja 2023 roku.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro w niniejszej sprawie decyzja organu drugiej instancji wydana została [...] czerwca 2018 roku, to niewyjaśnienie rozbieżności dotyczących konieczności przedłożenia orzeczenia lekarskiego w związku z karą łączną wymierzoną Skarżącemu po dniu [...] czerwca 2020 roku pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku oddalając skargę kasacyjną.