Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 865/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę G. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] września 2008 r., nr [...] odmawiającą przyznania mu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
Jako podstawę odrzucenia skargi Sąd pierwszej instancji wskazał art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwanej dalej P.p.s.a). W uzasadnieniu stwierdził, że sprawa dotycząca odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego przez funkcjonariusza Policji nie mogła być uznana za należącą do kategorii spraw objętych dyspozycją art. 239 pkt 1 lit. d P.p.s.a. i nie była również sprawą dotyczącą należności pieniężnych. Zdaniem Sądu, skarżący powinien był uiścić należny na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) wpis stały w kwocie 200 zł. Natomiast wobec faktu, że skargę wniósł pełnomocnik skarżącego będący adwokatem, to w myśl art. 221 P.p.s.a należało skargę, która nie została należycie opłacona wpisem stałym, odrzucić bez wezwania do uiszczenia wpisu.
W skardze kasacyjnej na powyższe postanowienie G. K. jako podstawy kasacyjne wskazał na naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- 1. art. 239 pkt 1 lit. d P.p.s.a. - poprzez niezasadne przyjęcie, że odmowa przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego przez funkcjonariusza Policji - będąca przedmiotem niniejszej sprawy - nie należy do kategorii spraw z zakresu stosunku służbowego i uznanie na tej podstawie, iż wniesiona skarga nie podlega zwolnieniu od kosztów sądowych,
- 2. art. 230 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 16 grudnia 2003 r. - poprzez niezasadne przyjęcie, że wniesiona skarga podlega opłacie stałej w kwocie 200 zł,
- 3. art. 221 P.p.s.a. - poprzez bezpodstawne jego zastosowanie i odrzucenie skargi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucił, że uprawnienie do uzyskania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, przewidziane w art. 94 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.), jest uprawnieniem wynikającym wprost ze stosunku służbowego i ściśle z nim związanym. Brak jest bowiem możliwości przyznania przedmiotowej pomocy na innej podstawie prawnej bądź też osobie nie pozostawającej w stosunku służbowym. Wskazał jednocześnie, że konstrukcja przepisów o mieszkaniach funkcjonariuszy Policji przewiduje, że uprawnionym jest tylko policjant pozostający w służbie stałej.
W konkluzji skargi kasacyjnej zawarto wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Generalną zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 P.p.s.a.). Do pism wszczynających postępowanie należą: skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2 powolanego wyżej przepisu). Natomiast zgodnie z art. 231 P.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. Ustawodawca wprowadził również wyjątek od powyższej reguły, bowiem nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach wymienionych w art. 239 P.p.s.a. Do kategorii spraw objętych zwolnieniem należą między innymi sprawy w przedmiocie stosunków pracy i stosunków służbowych (art. 239 pkt 1 lit. d P.p.s.a.)
Należy podzielić stanowisko skarżącego, że niniejsza sprawa niewątpliwie jest objęta zakresem hipotezy art. 239 pkt 1 lit. d P.p.s.a, bowiem źródłem jego roszczenia jest stosunek służbowy, gdyż z tego stosunku - jako funkcjonariusz w służbie stałej - wywodzi uprawnienie do uzyskania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
Zgodnie z art. 88 ustawy o Policji policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej. Prawo to realizowane jest bądź w formie rzeczowej - przez przydział kwatery, bądź finansowej - przez przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego we własnym zakresie. Zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy o Policji policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość.
Zatem pomoc finansowa stanowi konsekwencję niezrealizowania uprawnienia policjanta do uzyskania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ustawy o Policji. Powyższe uprawnienia policjanta w służbie stałej wynikają z łączącego go stosunku służbowego, który zapewnia mu prawo do kwatery bądź innych uprawnień finansowych z tym prawem związanych.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 239 pkt 1 lit. d, art. 230 oraz 221 P.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy są zasadne, bowiem sprawa dotycząca odmowy przyznania skarżącemu będącemu policjantowi w służbie stałej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego jest sprawą ze stosunku służbowego i nie ma on obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OZ 266/07; postanowienie NSA z dnia 16 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 649/06).
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 185 w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.
Natomiast odnosząc się do wniosku skarżącego o zwrot kosztów postępowania należy stwierdzić, że zgodnie z art. 199 P.p.s.a strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Prawo do zwrotu kosztów służy tylko wówczas, gdy orzeczenie sądu kasacyjnego wypowiada się w kwestii dotyczącej zasadności samej skargi. Takiej oceny nie zawiera natomiast postanowienie uwzględniające skargę kasacyjną na postanowienie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi, dlatego unormowanie zawarte w art. 203 P.p.s.a. nie odnosi się do niego (zob. uchwala składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).