Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. w przedmiocie rejestracji pojazdu.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W dniu 25 stycznia 2008 r. J. K. złożyła do Starosty Powiatowego w [...] wniosek o rejestrację pojazdu ciężarowego – uniwersalnego marki [...], rok produkcji [...]. Do wniosku dołączyła m.in. dowód rejestracyjny pojazdu zarejestrowanego przez Starostę [...] na nazwisko P. K., fakturę VAT z dnia 9 października 2007 r. sprzedaży tego pojazdu przez P. K. firmie K. F. za kwotę 29.500 zł, fakturę VAT z dnia 24 stycznia 2008 r. sprzedaży tego pojazdu przez firmę K. F. firmie B. K. za kwotę 31.500 zł oraz fakturę VAT z tej samej daty zakupu pojazdu od firmy B. K. za kwotę 32.000 zł. W oparciu m.in. o powyższe dokumenty pojazd został zarejestrowany przez Starostę [...] decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., na rzecz J. K. i G. S.A. [...] (zgodnie z przedłożoną umową przewłaszczenia na zabezpieczenie kredytu).
W dniu 20 grudnia 2010 r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynęło postanowienie Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie rejestracji pojazdu na rzecz P. K. w związku z pismem Komendy Głównej Policji - Centralnego Biura Śledczego, Zarządu w [...] z dnia 25 listopada 2010 r., z którego wynikało, że przedmiotowy pojazd został zarejestrowany na podstawie sfałszowanych dokumentów. W dniu 1 kwietnia 2011 r. do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w [...] wpłynęła decyzja Starosty [...] z dnia [...] lutego 2011 r. uchylająca decyzję tego organu z dnia [...] sierpnia 2007 r. o rejestracji wymienionego wyżej pojazdu na rzecz P. K. i odmawiająca rejestracji przedmiotowego pojazdu.
W związku z powyższym Starosta [...], decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., uchylił swoją decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. o rejestracji pojazdu marki [...], unieważniając jednocześnie wydany dowód rejestracyjny, tablice rejestracyjne oraz kartę pojazdu, i odmówił rejestracji przedmiotowego pojazdu.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium uznało, że skoro J. K., ubiegając się o zarejestrowanie pojazdu marki [...], przedłożyła organowi rejestrującemu dowód rejestracyjny wydany w wykonaniu decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu na rzecz P. K., a decyzja ta została uchylona przez Starostę [...], to tym samym zaistniała podstawa do wznowienia postępowania wskazana w przepisie art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Kolegium podkreśliło, że art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) wskazuje, pośród innych wymienionych w nim dokumentów, na podstawie których dokonuje się rejestracji pojazdu, dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był już wcześniej zarejestrowany.
Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. – a co za tym idzie dowodu rejestracyjnego wydanego wraz z tą decyzją – uczyniło niemożliwym przedstawienie tego dokumentu, wymaganego przy ponownej rejestracji pojazdu. Zasadnie zatem organ l instancji odmówił rejestracji przedmiotowego pojazdu.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. K. podniosła, że brak było podstaw do uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu, gdyż pojazd kupiła w przekonaniu, iż jego dokumentacja jest prawidłowa i nic nie wiedziała o jej brakach czy też innych wadach.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym rejestracji pojazdu dokonuje się m.in. na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 oraz dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany.
Odnosząc się do prawa własności pojazdu [...] Sąd I instancji wyjaśnił, że skoro P. K. nie był właścicielem pojazdu, albowiem pojazd ten został zarejestrowany na niego na podstawie sfałszowanych dokumentów, to żadna z kolejno zawieranych umów sprzedaży nie mogła wywrzeć skutków prawnych. Tym samym J. K. nie mogła stać się właścicielem przedmiotowego pojazdu.
Zdaniem Sądu niewątpliwym jest fakt, że skarżąca nie przedstawiła do rejestracji dowodu własności pojazdu, bowiem nie przedłożyła dokumentu, o jakim mowa w § 4 rozporządzenia. Okoliczność, że P. K. posłużył się sfałszowanymi dokumentami, nie ma znaczenia dla faktu braku uprawnień właścicielskich do tego pojazdu kolejnych jego nabywców, w tym J. K. Fakt ten powoduje natomiast to, że ostateczne decyzje o rejestracji pojazdu oparte na nieważnych umowach nabycia mogą zostać wzruszone – zweryfikowane w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 kpa.
W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. K., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji w sytuacji, gdy została ona wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 64 § 2 kpa, gdyż organ nie wezwał skarżącej do przedłożenia dowodu własności pojazdu i nie wyjaśnił sprawy w sposób właściwy;
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji w sytuacji, gdy została ona wydana z naruszeniem art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, gdyż organ przed wydaniem decyzji winien zażądać dowód własności pojazdu, a poprzestał jedynie na ustaleniu, że poprzednia decyzja o rejestracji pojazdu została uchylona;
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji w sytuacji, gdy została wydana z naruszeniem art. 76 ust. 1 pkt 1 ppkt a ustawy - Prawo o ruchu drogowym w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 i § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów, gdyż organ przed wydaniem decyzji winien badać, kto jest właścicielem pojazdu, a poprzestał jedynie na ustaleniu, że poprzednia decyzja o rejestracji została uchylona.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że faktem jest, że decyzja Starosty [...] została uchylona, jednak okoliczność ta nie była wystarczająca, aby wydać decyzję o uchyleniu decyzji o rejestracji pojazdu. Zdaniem skarżącej kasacyjnie Starosta [...] po wznowieniu postępowania winien wezwać skarżącą do uzupełnienia braków formalnych złożonego przez nią wniosku poprzez przedłożenie dowodu, z którego wynika prawo własności zarejestrowanego samochodu, czego nie uczynił, a w świetle art. 64 § 2 kpa winien takie wezwanie wystosować. Gdyby skarżąca takie wezwanie otrzymała, miałaby możliwość przedłożenia dokumentu, z którego wynika jej własność, tj. orzeczenia lub stosownej umowy. Nie wzywając skarżącej do uzupełnienia braków organ naruszył prawo strony do ochrony swego interesu w postępowaniu i do uzyskania korzystnej dla siebie decyzji.
Powołując takie argumenty w ramach podstawy kasacyjnej skarżąca kasacyjna wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z art. 203 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się jedynie do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostawała natomiast zgodność orzeczenia z innymi przepisami prawa.
Analiza zgłoszonych w ramach podstawy kasacyjnej zarzutów wskazuje, że sprowadzają się one co do zasady do kwestii naruszenia art. 64 § 2 kpa poprzez fakt, iż organ administracji w postępowaniu wznowionym na mocy postanowienia z dnia [...] kwietnia 2011 r. nie zażądał od skarżącej dowodu własności pojazdu i wbrew art. 7 i art. 77 kpa nie wyjaśnił, kto jest właścicielem pojazdu, poprzestając na ustaleniu, że poprzednia decyzja o rejestracji pojazdu została wyeliminowana z obrotu prawnego.
Punkt wyjścia do rozważań stanowić musi treść art. 72 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którymi rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 i dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Już tylko literalne brzmienie cytowanego przepisu wskazuje, że dla rejestracji pojazdu, który podlegał już wcześniejszej rejestracji konieczne jest posiadanie nie tylko dokumentu poświadczającego prawo własności pojazdu, ale również dowodu rejestracyjnego.
Nie ulega wątpliwości, że w dniu 25 stycznia 2008 r. J. K. złożyła do Starosty Powiatowego w [...] wniosek o rejestrację pojazdu marki [...], do którego dołączyła dowód rejestracyjny pojazdu zarejestrowanego przez Starostę [...] na nazwisko P. K., faktury VAT dokumentujące sprzedaż pojazdu przez P. K. na rzecz K. F., następnie przez K. F. na rzecz B. K. oraz przez B. K. na rzecz J. K. W oparciu m.in. o powyższe dokumenty pojazd został zarejestrowany przez Starostę [...] decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. na rzecz J. K. i G. S.A. [...]. Poza sporem pozostaje również fakt, iż przedstawiony przez skarżącą przy wniosku o rejestrację dowód nabycia pojazdu, na skutek wyjścia na jaw nowych okoliczności został oceniony przez organ jako niedający podstaw do uznania, że prawo własności pojazdu przeszło na skarżącą.
Prawidłowo ocenił Sąd I instancji, że skoro P. K. nie był właścicielem pojazdu, albowiem pojazd ten został zarejestrowany na niego na podstawie sfałszowanych dokumentów, to żadna z kolejno zawieranych umów sprzedaży nie mogła wywrzeć skutków prawnych w zakresie przeniesienia prawa własności zgodnie z zasadą, iż nikt nie może przenieść więcej praw niż posiada (nemo plus iuris transfere potest, quam ipse habet). Tym samym J. K. nie mogła stać się właścicielem przedmiotowego pojazdu.
Ponadto należy również zwrócić uwagę, iż do wniosku o zarejestrowanie pojazdu samochodowego skarżąca kasacyjnie dołączyła dowód rejestracyjny pojazdu zarejestrowanego przez Starostę [...] na P. K. Co istotne dla rozpoznawanej sprawy, decyzja, w wykonaniu której został ten dowód wydany, tj. decyzja Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. o rejestracji wymienionego wyżej pojazdu na rzecz P. K. została uchylona decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., którą jednocześnie odmówiono rejestracji przedmiotowego pojazdu.
Wobec powyższego uprawnione jest twierdzenie, że skarżąca kasacyjnie nie tylko nie mogła wykazać się prawem własności do przedmiotowego pojazdu marki [...], ale i przedłożyć dowodu rejestracyjnego, co oznacza, że nie zostały spełnione dwa z warunków rejestracji pojazdu, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
Tym samym brak wezwania skarżącej do przedstawienia dowodu własności pojazdu nie może być w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy uznany za okoliczność mającą znaczenie prawne.
Odnosząc się do poglądu wyrażonego w skardze kasacyjnej, że organ administracji publicznej przed wydaniem decyzji winien badać, kto jest właścicielem pojazdu, a poprzestał jedynie na ustaleniu, że poprzednia decyzja o rejestracji została uchylona, należy wskazać, że organy właściwe w sprawie rejestracji samochodu nie mogą wydać pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji, kiedy przedstawione przez niego dokumenty nie spełniają warunków wymaganych przy złożeniu wniosku o rejestrację pojazdu. Jak już wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 października 1998 r., II SA 1093/98 ustalenia w przedmiocie istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego należą do właściwości sądów powszechnych. Organy administracji dokonują zaś rejestracji wyłącznie na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Nie mogą natomiast ani kreować, ani korygować tych stosunków. W sytuacji gdy wnioskodawca nie przedstawi niebudzących wątpliwości dowodów własności pojazdu, obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu.
Mając zatem na uwadze, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.