Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 9 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2786/13

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 196/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w pkt 1 oddalił skargę M.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 6 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia odpłatności za korzystanie z usług Środowiskowego Domu Pomocy, w pkt 2 przyznał ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Wnioskiem z dnia 10 sierpnia 2012 r. skarżący M.O., zwrócił się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z prośbą o całkowite umorzenie i zwolnienie z odpłatności za korzystanie z usług Środowiskowego Domu Samopomocy typu A i B" [...], zwanym dalej: "Ś.D.P." – w całym okresie objętym decyzją z dnia 20 lutego 2012 r.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] decyzją z dnia 3 października 2012 r. odmówił wnioskodawcy całkowitego umorzenia odpłatności za korzystanie z usług Ś.D.S. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że sprawa dotycząca zwolnienia z odpłatności za korzystanie ze świadczeń Ś.D.S. została uregulowana decyzjami: 1) Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z dnia 6 kwietnia 2012 r., nr [...];

1. 2) Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 28 maja 2012 r., nr [...];
2. 3) Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z dnia 6 sierpnia 2012 r., nr [...];
3. 4) Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z dnia 22 sierpnia 2012 r., nr [...]. Zdaniem organu od miesiąca lutego 2012 r. nie miały miejsca żadne zdarzenia losowe, ani inne okoliczności, które dawałyby podstawę do potraktowania sytuacji skarżącego, jako szczególny przypadek. Analizując sytuację finansową zainteresowanego, organ pierwszej instancji stwierdził, że po uiszczeniu pełnej miesięcznej opłaty w wysokości 68,76 zł za pobyt i korzystanie z usług w Ś.D.S., wynikającej z decyzji z dnia 20 lutego 2012 r., pozostałe środki finansowe wnioskodawcy znacznie przewyższają kryterium dochodowe na osobę w rodzinie (351,00 zł). Zatem, w ocenie organu, brak jest podstaw do zwolnienia wnioskodawcy z odpłatności za okres pobytu w Ś.D.S.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] stwierdzając, że jest osobą przewlekle chorą, niepełnosprawną i bezrobotną. Zdaniem skarżącego, organ wydając powyższą decyzję kierował się jedynie jego dochodami, pomijając całkowicie wydatki związane z utrzymaniem mieszkania i kosztami specjalistycznego leczenia. Ponadto skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z siostrą A.O.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], decyzją z dnia 6 grudnia 2012 r., utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z dnia 3 października 2012 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał art. 51b ust. 6 oraz art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. Nr 175, poz. 1362 z 2009 r. ze zm.), zwanej dalej: "u.p.s.", stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały uzasadnione okoliczności do zwolnienia z pozostałej do zapłaty kwoty 351,24 zł za korzystanie z usług Ś.D.S. Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż skarżący został zwolniony w 2012 r. z części opłat za korzystanie z usług Ś.D.S. Zwolnienie z tej odpłatności nastąpiło w miesiącu kwietniu 2012 r. (decyzja z dnia 22 sierpnia 2012 r.) oraz od dnia, w którym decyzja Dyrektora MOPS [...] z dnia 6 sierpnia 2012 r. stała się ostateczna. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji słusznie uznał, że sytuacja materialna skarżącego nie jest na tyle trudna, iż uzasadnia umorzenie istniejących należności.

Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie chodzi o umorzenie kwoty 351,24 zł przy miesięcznych dochodach strony wynoszących 1.490,51 zł. Kolegium również podniosło, iż po wnoszeniu przez skarżącego opłat za korzystanie z usług Ś.D.S., w wysokości 68,76 zł miesięcznie, środki finansowe pozostające do jego dyspozycji znacznie przekraczają ustawowe kryterium dochodowe.

W skardze wniesionej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zarzucił m.in.: brak ustalenia stanu faktycznego sprawy i nieprawidłowo przeprowadzone postępowanie administracyjne. Wskazał, iż jest osobą przewlekle chorą, ma zdiagnozowaną [...] (jako chorobę podstawową), współistniejące [...], znaczącą otyłość (waga [...] kg przy wzroście [...] cm), [...], powiększenie [...]. Jest bezrobotny. Od ponad 6 lat jest podopiecznym Ś.D.S. Podnosił, że od początku roku 2012 na jego wyłącznym utrzymaniu znajduje się siostra - A.O., która jest osobą chorą [...] i bezrobotną.

W ocenie skarżącego, już sam stan jego zdrowia powinien być uznany za przesłankę przemawiająca za zwolnieniem go z opłat za korzystanie z usług ŚDS. Ponadto wskazał, iż co miesiąc dokonuje zakupu lekarstw (średnio 150 zł), z których część nie jest refundowana. Skarżący stwierdził, że opłaca częściowo koszty utrzymania mieszkania i na opłaty związane z gazem, wodą i energią elektryczną przeznacza miesięcznie ponad 100 zł, na internet 49 zł, koszty doładowań miesięcznie dwóch telefonów to 80 zł. Następnie podniósł, że sam musi zapewnić sobie wyżywienie, odzież i wszystkie inne niezbędne środki do życia, a od września 2012 ponosi także koszty związane z dojazdem na zajęcia do ŚDS - średnio 60 zł miesięcznie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że zgodnie z art. 97 ust. 1 u.p.s., opłatę za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych ustala podmiot kierujący w uzgodnieniu z osobą kierowaną, uwzględniając przyznany zakres usług, przy czym osoby nie ponoszą opłat, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty kryterium dochodowego, określonym w art. 8 ust. 1 ww. ustawy.

Z kolei, jak wskazał Sąd, zgodnie z art. 51b ust. 5 i 6 u.p.s., właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego prowadzącej lub zlecającej prowadzenie ośrodka wsparcia dla osób z zaburzeniami [...] może zwolnić osoby zobowiązane do odpłatności za usługi w ośrodkach wsparcia na ich wniosek, częściowo lub całkowicie.

Sąd stwierdził, że z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 20 lutego 2012 r., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] zakwalifikował skarżącego do przebywania i korzystania ze świadczeń w Ś.D.P. w okresie od 20 lutego 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. oraz ustalił wysokość odpłatności na poziomie 5 % dochodu skarżącego t.j. na kwotę 68,76 zł. Powyższa decyzja została zmieniona decyzją z dnia 6 sierpnia 2012 r., w części obejmującej wysokość odpłatności w ten sposób, że ustalono nieodpłatne przebywanie i korzystanie ze świadczeń Ś.D.S., ponieważ z oświadczenia skarżącego wynikało, że od 1 kwietnia 2012 r. prowadził z siostrą A.O. wspólnie gospodarstwo domowe, stąd jego dochód uległ zmniejszeniu, dając podstawy do zwolnienie z odpłatności. Z uwagi jednak na fakt, iż w okresie od 1 lutego 2012 r. do 17 lipca 2012 r. A.O. przebywała w szpitalu, kiedy to rodzeństwo nie prowadziło wspólnie gospodarstwa domowego, zwolnienie z odpłatności nastąpiło tylko w części.

Następnie, na skutek wniosku skarżącego z dnia 2 lipca 2012 r., w związku z jego pobytem w szpitalu (w okresie od 4 kwietnia 2012 r. do 4 maja 2012 r.) Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] decyzją z dnia 22 sierpnia 2012 r., zwolnił wnioskodawcę z ww. opłaty za okres od 1 kwietnia 2012 r. do 30 kwietnia 2012 r.

Jak następnie ustalił Sąd, kolejnym wnioskiem z dnia 10 sierpnia 2012 r. skarżący zwrócił się do organu z prośbą o całkowite umorzenie i zwolnienie z odpłatności za korzystanie z usług Ś.D.S. od 20 lutego 2012 r. do 31 grudnia 2012 r., a konsekwencją tego wniosku była decyzja Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z dnia 3 października 2012 r., którą to organ odmówił umorzenia odpłatności za korzystanie z usług Ś.D.S., utrzymana w mocy zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 6 grudnia 2012 r.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie stwierdzając, że kwestia odpłatności za pobyt w Ś.D.S. za okres wynikający z decyzji z dnia 20 lutego 2012 r. została rozstrzygnięta w decyzjach przez nie przywołanych. Z decyzji tych wynika, że skarżący został zwolniony z opłat w miesiącu kwietniu, wrześniu, październiku, listopadzie i grudniu 2012 r. Zwolnienie to wynikało z faktu, że w kwietniu skarżący przebywał w szpitalu, natomiast w pozostałych miesiącach, za które organ przyznał zwolnienie, sytuacja dochodowa strony uległa zmianie poprzez fakt wspólnego zamieszkania z chorą siostrą oraz prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego.

W konsekwencji, jak stwierdził Sąd, organy prawidłowo uznały, że kwotą sporną jest kwota 351,24 zł za pozostałe 5 miesięcy pobytu w 2012 r. w Ś.D.S. (68,76 zł x 5 = 351.24 zł.), poprzedzającego wydanie decyzji z dnia 6 sierpnia 2012 r., z uwzględnieniem zwolnienia za miesiąc kwiecień decyzją z dnia 22 sierpnia 2012 r. A zatem, jak wskazał Sąd, rolą organu była ocena czy za ten okres istniały przesłanki do umorzenia tej opłaty, z uwagi na zaistnienie ustawowych podstaw do zwolnienia z niej. Sąd zgodził się z organami, że przy miesięcznych dochodach skarżącego w wysokości 1.490,51 zł, a od 18 lipca 2012 r. w wysokości 745,26 zł (w związku z powrotem siostry skarżącego ze szpitala i prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego) – brak jest podstaw do zwolnienia skarżącego z ponoszenia odpłatności za okres pobytu w Ś.D.S., bowiem nawet po uiszczeniu pełnej miesięcznej opłaty w wysokości 68,76 zł., pozostałe środki finansowe znacznie przewyższają kryterium dochodowe wynikające z przepisów.

Sąd stwierdził, ze z art. 64 u.p.s. wynika, iż głównym powodem zastosowania zwolnienia powinna być sytuacja materialna zobowiązanego, co oznacza, ze stosowanie odmiennych zasad godzi w idee i cele pomocy społecznej. Jak wskazał Sąd, niezasadne zwolnienie jest sprzeczne z zasadą pomocniczości, przerzuca bowiem na jednostki samorządu terytorialnego i obywateli koszty utrzymania osób, które są samowystarczalne pod względem finansowym. Sąd doszedł do przekonania, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, bowiem wskazywana przez stronę choroba, nie może być jedyną podstawą uwzględnienia wniosku, tym bardziej, że skarżący, wskutek ww. decyzji organu został odciążony z obowiązku ponoszenia części opłat w 2012 r.

W konsekwencji, w ocenie Sądu I instancji, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, Sąd ten nie dostrzegł naruszenia przepisów prawa materialnego czy też procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i dlatego na podstawie art. 151 i 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.", orzekł, jak w sentencji wyroku.

Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów:

1. I. prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, w zakresie naruszenia art. 51b ust. 6 w zw. z 64 u.p.s. poprzez uznanie za prawidłowe rozstrzygnięcie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 6 grudnia 2012 r. w przedmiocie odmowy umorzenia odpłatności za korzystanie z usług Ś.D.S. wobec braku zaistnienia przesłanek do zwolnienia w niniejszej sprawie i wskazanie, że głównym powodem zwolnienia powinna być sytuacja materialna zobowiązanego (czym zostały przekroczone granice swobody uznania administracyjnego), podczas gdy w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do zwolnienia skarżącego z ww. opłaty z uwagi na poważną długotrwałą chorobę, bezrobocie oraz opiekę nad chorą siostrą,
2. II. prawa procesowego tj.:
3. 1. art. 3 § 1 p.p.s.a., w zw. art. 7 § 1 k.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie i oparciu się wyłącznie na kryterium dochodu osiąganego przez skarżącego;
4. 2. art. 133 § 1 i art. 134 p.p.s.a., polegające na nieocenieniu całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym w szczególności nieodniesienie się do kwestii długotrwałej choroby, pozostawania skarżącego bez pracy oraz opieki nad chorą siostrą,
5. 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), (nie wskazano ustawy), poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia prawa materialnego i zasad postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, zwrócono uwagę na okoliczność, że w art. 64 u.p.s., ustawodawca jedynie przykładowo wymienia sytuacje uprawniające do zwolnień, które nie zależą bezpośrednio od dochodu. Wywodzono, że wydanie rozstrzygnięcia na podstawie tego przepisu powinno być zatem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie sytuacji rodzinnej i dochodowej wnioskodawcy, w szczególności zaś przesłanek wymienionych w pkt 1 - 4 tego przepisu, oraz jej analizą z zachowaniem wymogów proceduralnych przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Sąd powinien zatem szczegółowo rozważyć kwestię istnienia bądź nie istnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz okoliczności uzasadniające zakres jej ewentualnego zastosowania, co następnie winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wyroku. Podkreślono, że zarówno organ odwoławczy, jak i Sąd I instancji, nie odniosły się w żaden sposób do poważnej choroby [...] skarżącego jak i jego długotrwałego pozostawania bez pracy. Wskazano, że w przypadku skarżącego zachodziły przesłanki do zwolnienia wskazane w art. 64 ust. 2 (długotrwała choroba, bezrobocie), których Sąd nie wziął pod uwagę.

Przytoczono wyrok WSA w Łodzi z 23 stycznia 2008 r., sygn.. akt II SA/Łd 852/07, w którym przyjęto, że okoliczność, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną, długotrwale chorą może co do zasady stanowić przesłankę zastosowania instytucji zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w całości lub w części na podstawie art. 64 u.p.s.

Dodatkowo podkreślono, że od początku 2012 r. na utrzymaniu skarżącego była jego chora [...] siostra, a kiedy przebywała ona przez kilka miesięcy 2012 r. w szpitalu, skarżący ponosił koszty biletów kolejowych, dodatkowego wyżywienia, odzieży oraz leków, co świadczy o tym, że zaistniały szczególne okoliczności przemawiające za zwolnieniem skarżącego z ponoszenia opłaty. Wobec powyższego, stwierdzono, że został naruszony art. 51 lb ust. 6 w zw. z 64 u.p.s.

W odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, powołując się na treść przepisów art. 7 k.p.a., 80 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a., stwierdzono, że Sąd I instancji, wbrew wynikającemu z art. 3 p.p.s.a., obowiązkowi sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w wyniku czego nie została wyjaśniona sytuacja osobista i rodzinna skarżącego, a rozstrzygnięcie zostało oparte wyłącznie na kryterium dochodu osiąganego przez skarżącego, w związku z powyższym, obowiązkiem organu odwoławczego było podjęcie działań zmierzających do rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego, uzupełnienia materiału dowodowego w niezbędnym zakresie - czego Sąd nie uczynił. Tym samym, jak wywodzono, został naruszony art. art. 3 § 1 p.p.s.a., w zw. art. 7 § 1 k.p.a.

Wywodzono, że powyższe uchybienia wskazują, że Sąd I instancji naruszając przepisy art. 133 § 1 i art. 134 p.p.s.a., nie ocenił całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym w szczególności nie odniósł się do podnoszonej przez skarżącego kwestii jego długotrwałej choroby oraz pozostawania skarżącego bez pracy jak również sprawowania opieki przez skarżącego nad siostrą (i związanych z tym wydatków), w okresie w którym skarżący nie został zwolniony z ponoszenia opłaty (tj. przez pięć miesięcy roku 2012).

Końcowo stwierdzono, że Sąd I instancji pomimo wskazanych naruszeń prawa materialnego i zasad postępowania poprzez nieuwzględnienie skargi naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, a więc granicami, jakie strona wnosząca ten środek odwoławczy sama nakreśliła w ramach podstaw, o których mowa w art. 174 pkt 1i 2 p.p.s.a.

Wniesiona skarga kasacyjna zawiera zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego. Mając na uwadze charakter tych zarzutów w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów związanych z naruszeniem norm procesowych, aby ustalić czy prawidłowy był proces subsumcji przywołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego.

Należy stwierdzić, że wbrew wywodom zawartym w skardze kasacyjnej, Sąd I instancji nie naruszył przytoczonych w jej podstawach przepisów postępowania.

Przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. formułuje obowiązek sądów administracyjnych sprawowania kontroli administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i stosowania przez te sądy środków określonych w ustawie. Naruszenie tego przepisu może nastąpić poprzez wykroczenie poza kognicję sądu albo przez zastosowanie w ramach tej kontroli środka innego niż przewidziany w ustawie, czy też zaniechanie tej kontroli. Natomiast naruszeniem tego przepisu nie jest uznanie działania administracji za zgodne z prawem. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji skontrolował zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem, co czyni zarzut wydania zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 3 § 1 p.p.s.a. nietrafnym. Okoliczność, że wyniki tej kontroli nie są zgodne ze stanowiskiem kasatora nie uzasadnia zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji powyższych przepisów.

Brak jest również podstaw do podzielenia zarzutu naruszenia przez Sąd przepisu art. 7 k.p.a. (błędnie wskazanego, jako art. 7 § 1 k.p.a.), który stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Formułując zarzut naruszenia tej normy, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie i oparciu się wyłącznie na kryterium dochodu osiąganego przez skarżącego, autor skargi kasacyjnej nie wskazał jakie okoliczności zostały pominięte przez Sąd I instancji i jakie to miało znaczenie dla sprawy. Tymczasem, jak wynika z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania decyduje wykazanie wyłącznie takiego naruszenia, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym przez "wpływ" rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji.

Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny. Przedstawione powyżej zarzuty nie spełniają powyższych wymogów.

Odnosząc się natomiast do zawartego w skardze kasacyjnej argumentu, oparcia rozstrzygnięcia wyłącznie na kryterium dochodu osiąganego przez skarżącego, należy zauważyć, że zarzut ten w istocie dotyczy wadliwego - zdaniem autora skargi kasacyjnej - zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 51b ust. 6 w zw. z 64 u.p.s, a więc tak sformułowany zarzut, nie może być skuteczny w odniesieniu do norm procesowych, stanowiących o dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, tym bardziej zresztą, że organy nie tylko zebrały dowody dotyczące sytuacji materialnej skarżącego, w tym stanowiące o jego dochodach, ale też poddały sytuację tą analizie w uzasadnieniach swych rozstrzygnięć.

Co więcej, ich ustalenia i rozważania, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, nie ograniczały się jedynie do analizy sytuacji materialnej strony. Organy, jak wywiodły, nie zakwalifikowały wydarzeń losowych, które dotknęły skarżącego, do szczególnego przypadku, uzasadniającego uwzględnienie jego wniosku, a analizowały jego sytuację pod kątem osobistego położenia, dochodów, kosztów, które ponosi, w tym kosztów studiów zaocznych, jak i sytuację związaną z prowadzeniem z siostrą wspólnego gospodarstwa domowego do dnia 18 lipca 2012 r. Trzeba również zauważyć, że skarżący w podaniu o zwolnienie z odpłatności za korzystanie z usług Ś.D.P., powołał się głównie na trudności finansowe. Dlatego też brak jest podstaw do stawiania zarzutu, że te właśnie argumenty zostały najszerzej omówione przez organy.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia przepisów art. 133 § 1 i art. 134 (nie wskazano jednostki redakcyjnej tego artykułu) p.p.s.a.

Z przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a., wynika, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Do naruszenia obowiązku określonego w tym przepisie, dojdzie więc wówczas, kiedy kontrola legalności zaskarżonego aktu administracyjnego doprowadzi do przedstawienia przez sąd administracyjny stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym, co w przedmiotowej sprawie nie zachodzi. Sąd I instancji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji w nawiązaniu do zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego oraz prawidłowo dokonanych ustaleń i rozważań organów.

Ponadto, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, Sąd ten odniósł się do przedstawionych w skardze argumentów strony, co dotyczyło stanu zdrowia skarżącego, skutków finansowych pozostawania bez pracy, jak i faktu dotyczącego pomocy materialnej siostrze, w kontekście jednak oceny, czy organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.

Co się tyczy natomiast zarzutu naruszenia przepisu art. 134 p.p.s.a., to należy stwierdzić, że przepis ten składa się z dwóch paragrafów, a autor skargi kasacyjnej nie określił jednostki redakcyjnej tego artykułu, ani w podstawie zarzutu, ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Brak niezbędnej w tym zakresie precyzji strony zwalnia Naczelny Sąd Administracyjny od obowiązku merytorycznego rozpoznania omawianego zarzutu. Sąd kasacyjny nie jest bowiem uprawniony do samodzielnego konkretyzowania rozpatrywanego środka zaskarżenia ani też poszukiwania takiej podstawy, która w świetle uzasadnienia skargi kasacyjnej byłaby najbardziej adekwatna do prawdopodobnego zamysłu wnoszącego skargę kasacyjną.

Przechodząc do odniesienia się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. przepisów art. 51b ust. 6 w zw. z 64 u.p.s., należy stwierdzić, że zarzuty te są również niezasadne.

Z powyższej regulacji wynika, że organ, może zwolnić osoby zobowiązane do odpłatności z opłaty za usługi w ośrodkach wsparcia, na ich wniosek, w szczególności jeżeli – jak wynika to z art. 64 u.p.s.:

1. 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;
2. 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;
3. 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;
4. 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko.

Poza sporem było, że w stosunku do skarżącego nie zachodziły przesłanki do rozpatrywania powyżej przytoczonych pkt 1, 3 i 4 tego przepisu. W warunkach przedmiotowej sprawy rzeczą organów było rozpatrzenie podania strony w zakresie możliwości, jakie stwarza przepis art. 64 pkt 2 u.p.s., a więc rozstrzygnięcie, czy występują w stosunku do skarżącego, uzasadnione okoliczności, warunkujące zwolnienie z opłaty. Należy zwrócić uwagę, że użyte przez ustawodawcę pojęcie "uzasadnione okoliczności", nie ma definicji ustawowej. W związku z tym, w poszczególnych stanach faktycznych organ musi określić sam, czy z takim przypadkiem ma do czynienia, czy też przypadek taki nie zachodzi, a stanowisko w tej mierze musi być uzasadnione. Rozstrzygnięcie bowiem oparte na przepisie art. 51b ust. 6 w zw. z 64 u.p.s., ma charakter decyzji uznaniowej.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, trzeba zgodzić się zarówno z organami jak i Sądem I instancji, że w analizowanym przypadku nie zachodziły owe uzasadnione okoliczności, warunkujące zwolnienie skarżącego z opłaty za pobyt w ośrodku.

Jak wskazał Sąd I instancji, organy prawidłowo uznały, że chodzi o zwolnienie strony z zapłaty łącznej kwoty 351,24 zł, a więc z należności jedynie za 5 miesięcy pobytu w 2012 r. w Ś.D.S (za poprzednie miesiące strona uzyskała zwolnienie). Sąd przeanalizował przytoczone przez organy dane wyszczególniające dochody skarżącego od marca 2012 r. w wysokości 1.490,51 zł, a od 18 lipca 2012 r. w wysokości 745,26 zł (w związku z powrotem siostry skarżącego ze szpitala i prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego) oraz okoliczność, że nawet po uiszczeniu pełnej miesięcznej opłaty w wysokości 68,76 zł pozostałe środki finansowe strony, znacznie przewyższają kryterium dochodowe wynikające z przepisów.

Sąd doszedł do przekonania, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, bowiem wskazywana przez skarżącego choroba, nie może być jedyną podstawą uwzględnienia wniosku, tym bardziej, że skarżący, wskutek ww. decyzji organu został zwolniony z obowiązku ponoszenia części opłat w 2012 r.

Nie można zgodzić się z wywodami zawartymi w skardze kasacyjnej, kwestionującymi zasadność argumentację Sądu I instancji, iż głównym powodem zwolnienia powinna być sytuacja materialna zobowiązanego. Jak już to podkreślono wyżej, skarżący w podaniu o zwolnienie z odpłatności za korzystanie z usług Ś.D.P., powołał się głównie na trudności finansowe. Ponadto przedmiotem domagania się udzielenia stronie ulgi przez organ było zwolnienie z odpłatności łącznej kwoty 351,24 zł. Zupełnie więc uzasadnionym i wręcz koniecznym było poczynienie jako głównej, analizy sytuacji dochodowej strony i jej siostry, co do możliwości zapłacenia przez wnioskodawcę tej kwoty, co zostało przez organy dokonane. Jest okolicznością wręcz oczywistą, że skoro uiszczanie opłat na ośrodek wsparcia, stanowi dla osoby zobowiązanej obciążenie finansowe, głównym powodem zastosowania zwolnienia powinna być sytuacja materialna zobowiązanego (por. Iwona Sierpowska, Komentarz do art. 64 ustawy o pomocy społecznej, stan prawny: 2014.05.01., System Informacji Prawnej, LEX).

Biorąc pod uwagę powyższe, należało uznać, że dokonana przez Sąd I instancji kontrola zastosowania przez organy wskazanych przepisów prawa materialnego, została przeprowadzona w sposób prawidłowy, tak w zakresie oceny sytuacji finansowej strony, jak i niezakwalifikowania jej sytuacji osobistej, jako charakteryzującej się wystąpieniem uzasadnionych okoliczności, warunkujących uwzględnienie wniosku o ulgę. Zgodzić się należy ze stanowiskiem tego Sądu, że w sytuacji tej brak jest cech, tak szczególnie wyróżniających sytuację życiową skarżącego by zastosować względem niego odmienne zasady niż w stosunku do innych zobowiązanych do uiszczania opłat za pobyt w ośrodkach wsparcia.

Skoro zatem skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, w oparciu o przepis art. 184 p.p.s.a., podlegała oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.