Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 28 czerwca 2019 r., II SA/Gd 57/19, oddalił skargę P. H. na decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2018 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę.
Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną.
Pismem z 15 lutego 2021 r. skarżący kasacyjnie wniósł o zawieszenie postępowania – na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art.. 193 p.p.s.a. – do czasu prawomocnego zakończenia sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym w Wejherowie, sygn. akt I C 1029/19. Wskazano, że pozwem z 8 kwietnia 2019 r. Gmina W., na podstawie art. 189 k.p.c., zażądała ustalenia, że skarżącego kasacyjnie i Gminę W. wiąże umowa o zwolnienie z długu przyszłego, jakim miało być odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz Gminy działkę nr [...]. Wskazano, że stwierdzenie, iż strony wiąże umowa powodowa Gmina opiera na treści oświadczenia z 7 maja 1994 r., innych dowodów na tę okoliczność w toku procesu nie przedstawiono. Aktualnie przesłuchano część świadków, kolejni będą słuchani w dniu 4 marca 2021 r. Zaznaczono, że jako, iż w/w oświadczenie jest jedynym dowodem, na którym Gmina opiera swoje twierdzenia o rzekomym negocjacyjnym ustaleniu odszkodowania dochodzonego w niniejszej sprawie, w ocenie skarżącego kasacyjnie, rozstrzygnięcie niniejszej sprawy będzie zależeć od wyniku postępowania toczącego się pod sygn. akt I C 1029/19.
W przypadku prawomocnego oddalenia powództwa Gminy potwierdzonym zostanie, że między Gminą a skarżącym kasacyjnie nie doszło do zawarcia jakiejkolwiek umowy, co powinien wziąć pod uwagę Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Wskazano, że pogląd taki został już wcześniej wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w analogicznych sprawach o sygn. akt: I OZ 338/19, I OSK 1985/20, I OSK 1177/20.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 20 maja 2021 r., I OSK 2797/19, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 oraz art. 131 p.p.s.a., odmówił zawieszenia postępowania. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z akt niniejszej sprawy wynika, że sprawa zawisła przed Sądem Rejonowym w Wejherowie z powództwa Gminy L. dotyczy ustalenia istnienia umowy o zwolnienie z długu przyszłego, a nie dotyczy tego, czy zrzeczenie się odszkodowania lub oświadczenie o nieodpłatnym przekazaniu przedmiotowej działki – jako jednostronne oświadczenie woli było prawnie skuteczne, czy też nie.
W piśmie procesowym z 17 czerwca 2021 r. skarżący kasacyjnie wniósł o zawieszenie postępowania – na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – do czasu rozpatrzenia przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego prośby o wystąpienie z wnioskiem o podjęcie uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie art. 264 § 2 w zw. z art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a w przypadku uwzględnienia tej prośby – do czasu podjęcia uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podał, że jego prośba została zarejestrowana przez Biuro Orzecznictwa NSA pod nr BO.511.13.2021.
W uzasadnieniu wskazano, że pismem z 13 maja 2021 r. pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł do Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego prośbę o wystąpienie z wnioskiem o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, przez wyjaśnienie następującego zagadnienia prawnego:
- 1. czy na gruncie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst pierwotny: Dziennik Ustaw nr 22, poz.
- 99) dalej również jako ustawa o gospodarce gruntami lub UGG, dopuszczalne było ustalenie wysokości odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone pod drogi w trybie art. 12 ust. 5 (a następnie art. 10 ust.
- 5) tej ustawy, w drodze negocjacji między osobą wywłaszczoną a Skarbem Państwa względnie Gminą, na rzecz których wywłaszczenie następowało?
a w przypadku udzielenia pozytywnej odpowiedzi na powyższe pytanie, także o podjęcie uchwały wyjaśniającej następujące zagadnienie prawne:
- 2. czy na gruncie przepisów ustawy o gospodarce gruntami, ustalenie wysokości odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone pod drogi w trybie art. 12 ust. 5 (a następnie art. 10 ust.
- 5) tej ustawy, w drodze negocjacji między osobą wywłaszczoną a Skarbem Państwa względnie Gminą, na rzecz których wywłaszczenie następowało, skutkowało utratą prawa domagania się przez osobę wywłaszczoną ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w drodze decyzji administracyjnej?
a w przypadku udzielenia pozytywnej odpowiedzi na powyższe pytanie, także o podjęcie uchwały wyjaśniającej następujące zagadnienie prawne:
- 3. czy na gruncie przepisów ustawy o gospodarce gruntami, ustalenie wysokości odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone pod drogi w trybie art. 12 ust. 5 (a następnie art. 10 ust.
- 5) tej ustawy, w drodze negocjacji między osobą wywłaszczoną a Skarbem Państwa względnie Gminą, na rzecz których wywłaszczenie następowało, skutkowało utratą prawa domagania się przez osobę wywłaszczoną ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w drodze decyzji administracyjnej także wówczas gdy negocjacje te przeprowadzono zanim decyzja podziałowa zyskała walor ostateczności?
a w przypadku udzielenia pozytywnej odpowiedzi na powyższe pytanie, także o podjęcie uchwały wyjaśniającej następujące zagadnienie prawne:
- 4. czy na gruncie przepisów ustawy o gospodarce gruntami, ustalenie wysokości odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone pod drogi w trybie art. 12 ust. 5 (a następnie art. 10 ust.
- 5) tej ustawy, w drodze negocjacji między osobą wywłaszczoną a Skarbem Państwa względnie Gminą, na rzecz których wywłaszczenie następowało, skutkowało utratą prawa domagania się przez osobę wywłaszczoną ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w drodze decyzji administracyjnej także wówczas gdy negocjacje te przeprowadzono zanim decyzja podziałowa została wydana?
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Zastosowanie przez Sąd art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny. Ocena jego zasadności pozostawiona została do uznania sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy. Aby móc zastosować art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. między daną sprawą sądowoadministracyjną, a innym postępowaniem musi istnieć związek tego rodzaju, że wynik już toczącego się postępowania będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Rozstrzygnięcie w tej drugiej sprawie tylko wtedy będzie upoważniało do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona.
W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżących wystąpił do Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z prośbą o wystąpienie z wnioskiem o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie – jak twierdzi – wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, a które mają zastosowanie w niniejszej sprawie.
Zauważyć należy, że w myśl art. 264 § 2 p.p.s.a. uchwały, o których mowa w art. 15 § 1 pkt 2, Naczelny Sąd Administracyjny podejmuje na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prokuratora Generalnego, Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, Rzecznika Praw Dziecka, a uchwały, o których mowa w art. 15 § 1 pkt 3, na podstawie postanowienia składu orzekającego.
Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu wiadomo jest, że obecnie przez Sądem tym nie toczy się żadne postępowanie w trybie art. 264 § 2 p.p.s.a. dotyczące przedmiotu niniejszej sprawy, ani zainicjowane przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, ani też przez żaden inny uprawniony do tego pomiot. Tym samym brak jest podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z okoliczności podniesionych w piśmie z 17 czerwca 2021 r. nie wynika, aby jakiekolwiek z wymienionych w przepisie postępowań było w toku, w szczególności nie zawisło przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowanie z wniosku Prezesa NSA o podjęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, dotyczące kwestii zgłoszonych w piśmie skarżącej kasacyjnie. Stan zawisłości postępowania jest wstępnym i koniecznym warunkiem, umożliwiającym sądowi orzekającemu podjęcie rozważań o celowości zawieszenia postępowania.
Jednocześnie podkreślić należy, że samo wystąpienie pełnomocnika skarżącego kasacyjnie do Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z prośbą o wystąpienie ze stosowanym wnioskiem, nie może stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o zawieszenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Jak już wskazano, przede wszystkim musi już toczyć się postępowanie, z którym istniał będzie związek tego rodzaju, że jego wynik będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 oraz art. 131 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.