Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1054/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] z o.o. w Poznaniu na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...], o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] stycznia 1994 r., nr [...], dotyczącej uwłaszczenia "[...]" w Warszawie działką nr [...] w obrębie 5-03-05, położoną w Warszawie przy ul. K., w części odnoszącej się do hipoteki [...].
Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z dnia 3 sierpnia 2006 r. [...] Sp. z o.o. w Poznaniu wystąpiła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej Wojewody, powołując się na tytuł wykonawczy Sądu Grodzkiego w Warszawie z dnia [...] marca 1946 r. sygn. akt [...] o przywróceniu firmie [...] Sp. z o.o. w Poznaniu Oddział w Warszawie posiadania nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. K., hipoteka [...] z wyłączeniem placu. Minister Budownictwa, decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...], stwierdził, że decyzja Wojewody Warszawskiego z dnia [...] stycznia 1994 r., w części odnoszącej się do hipoteki [...], została wydana z naruszeniem prawa i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji organu wojewódzkiego, w tej części, z przyczyny określonej w art. 156 § 2 k.p.a.
Wnioskiem z 9 czerwca 2006 r. [...] wystąpiła o stwierdzenie nieważności umowy notarialnej z 11 kwietnia 2001 r. rep. [...], którą przeniesione zostały prawa do nieruchomości na rzecz "[...]" S.A. w Warszawie. Wojewoda Mazowiecki, postanowieniem z [...] czerwca 2006 r. Nr [...], orzekł o zwrocie tego wniosku, a Minister Budownictwa utrzymał je w mocy, postanowieniem z [...] sierpnia 2006 r. nr [...]. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 23 stycznia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1531/06 – prawomocnym – uchylił postanowienia organów obu instancji, wskazując, że zamiarem strony było wzruszenie decyzji ostatecznej, co wyraźnie wynikało ze skargi na postanowienie.
Pismem z dnia 10 października 2008 r. [...] ponownie wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej (co do dawnej hipoteki [...]), powołując się też na wcześniejszy wniosek z dnia 9 czerwca 2006 r., a Minister Infrastruktury, decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, która na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy została utrzymana przez Ministra w mocy decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Odmawiając wszczęcia postępowania nadzorczego organ wskazał, że sprawa stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej pod względem merytorycznym była już rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...], tym samym ponowne rozpatrzenie tej samej pod względem merytorycznym sprawy byłoby obarczone wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Oddalając skargę [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że sprawa stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 1994 r., w części objętej hip. [...], została rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...], wydaną w związku z wnioskiem z dnia 3 sierpnia 2006 r., stała się ona ostateczna, zaś wszczynający postępowanie w niniejszej sprawie wniosek [...] z dnia 9 czerwca 2006 r., ponowiony w dniu 10 października 2008 r., zawiera żądanie stwierdzenia nieważności tej samej decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] stycznia 1994 r. Zdaniem Sądu, nie może budzić wątpliwości tożsamość podmiotu i przedmiotu postępowania w obu sprawach, gdyż oba postępowania wszczęte zostały na żądanie [...] i K. Sp. z o.o. w Poznaniu i dotyczyły decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] stycznia 1994 r., nr [...], stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Centralę Techniczno-Handlową Przemysłu Precyzyjnego "[...]" w Warszawie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Warszawie przy ul. K., oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie 5-03-05 o pow. 515 m2 oraz odpłatne nabycie prawa własności budynku biurowego i urządzeń położonych na tym gruncie – w części objętej hip. [...].
Żądanie wydania decyzji, gdy w obiegu prawnym pozostała decyzja z [...] grudnia 2006 r., należało uznać za całkowicie bezpodstawne i niedopuszczalne, ponieważ wydana w tych okolicznościach decyzja byłaby dotknięta wadą nieważności, określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] Sp. z o.o., prawidłowo reprezentowana, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i zarzucając Sądowi naruszenie art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieobjęcie orzekaniem decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...].
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż zarzuty skargi odnoszące się do decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r. powinny być rozpatrzone i odnieść bezpośredni skutek w odniesieniu do decyzji Ministra infrastruktury z dnia [...] marca 2010 r. Należy bowiem zauważyć, iż ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji z 2006 r. skutkowałoby obaleniem argumentacji organu o istnieniu w obrocie prawnym prawomocnej decyzji wydanej w tej samej sprawie. Wyeliminowanie z obrotu prawego innej – niż zaskarżona do sądu – decyzji organu administracji jest więc zasadne, gdyż bez tego zabiegu załatwienie sprawy byłoby niemożliwe łub co najmniej utrudnione, tzn. trzeba by dodatkowo uruchamiać postępowanie nadzwyczajne w celu wzruszenia decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r.
Postępowanie ze skargi kasacyjnej zostało zawieszone na wniosek skarżącej [...] i K., postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2012 r. I OSK 679/11, z uwagi na toczące się, z wniosku [...], postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Budownictwa z [...] grudnia 2006 r. Z uwagi na oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 18 czerwca 2014 r. I SA/Wa 2564/13, skargi [...] na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] września 2013 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję tego organu z [...] czerwca 2013 r. nr [...], o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 2006 r. postępowanie zostało podjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 21 października 2014 r. I OSK 679/11. Skarga kasacyjna [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu został oddalona, wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 2639/14.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Postępowanie w niniejszej sprawie, zakończonej decyzjami Ministra Infrastruktury z [...] listopada 2008 r. i [...] marca 2010 r., odmawiającymi wszczęcia postępowania nadzorczego do decyzji uwłaszczeniowej Wojewody Warszawskiego z [...] stycznia 1994 r., jest skutkiem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 stycznia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1531/06, którym Sąd ocenił wniosek [...] z 9 czerwca 2006 r. jako dotyczący stwierdzenia nieważności ww. decyzji z [...] stycznia 1994 r. Postępowanie nadzorcze dotyczące tej decyzji toczyło się także z wniosku [...] z 3 sierpnia 2006 r. i zakończone zostało decyzją z [...] grudnia 2006 r. Po ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu sprawa z wniosku [...] z 9 czerwca 2006 r. nie mogła być zatem rozpoznana co do meritum, bowiem tak zakończyła ją decyzja z [...] grudnia 2006 r. Pozostawanie w obrocie prawnym tej ostatecznej decyzji powodowało rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty, a zatem jej zakończenie. Wydanie decyzji w sprawie już zakończonej decyzją ostateczną pociąga taki skutek, że późniejsza decyzja jest nieważna, bowiem obarczona wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Wystąpienie takiego skutku ma miejsce wówczas kiedy sprawa już ostatecznie została rozstrzygnięta. Musi to być zatem ta sama sprawa. Taka sytuacja właśnie wystąpiła w sprawie z wniosku [...] z 9 czerwca 2006 r. Po wydaniu przez Wojewódzki Sąd postanowień rozstrzygających ten wniosek okazało się, że kwestia stwierdzenia nieważności decyzji z 1994 r. została już rozstrzygnięta. Zachodziła tożsamość sprawy tak pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym. Wniosek pochodził od tego samego podmiotu – [...] i dotyczył stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z [...] stycznia 1994 r. o uwłaszczeniu "[...]" w Warszawie, nieruchomością przy ul. K. w Warszawie w całości odnoszącej się do hipoteki [...]. Nie mogło być zatem prowadzone z tego wniosku kolejne postępowanie nadzorcze.
Możliwa byłaby ponowna ocena decyzji z [...] stycznia 1994 r. w postępowaniu nadzorczym tylko wówczas, gdyby z obrotu prawnego została wyeliminowana decyzja Ministra Budownictwa z [...] grudnia 2006 r., którą stwierdzono, że decyzja Wojewody wydana została z naruszeniem prawa, jednak wywołała nieodwracalne skutki prawne, które stoją na przeszkodzie stwierdzeniu jej nieważności. [...] postępowanie nadzorcze co do decyzji z [...] grudnia 2006 r. wszczęła. Sprawa stwierdzenia nieważności tej decyzji jest więc ściśle związana ze sprawą niniejszą, bowiem od wyniku postępowania w sprawie nieważności decyzji z [...] grudnia 2006 r. zależy los postępowania w sprawie niniejszej. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z [...] grudnia 2006 r. umożliwiłoby bowiem przeprowadzenie postępowania nadzorczego co do decyzji z [...] stycznia 1994 r., przy połączeniu obu wniosków z 9 czerwca 2006 r. i 3 sierpnia 2006 r. Jednak decyzja z [...] grudnia 2006 r. pozostała w obrocie prawnym, gdyż Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił stwierdzenia jej nieważności, zaś zarówno skarga [...] na tę decyzję, jak i skarga kasacyjna zostały oddalone.
Skutkiem pozostania w obrocie decyzji z [...] grudnia 2006 r. jest rozstrzygnięcie co do istoty sprawy oceny legalności decyzji z [...] stycznia 1994 r. i ponowne postępowanie w tej sprawie nie mogło być wszczęte.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270).