Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2134/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Warszawskiego z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania stypendium dla najlepszych studentów, uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję organu z dnia 11 sierpnia 2014 r.
Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy.
Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu Warszawskiego (dalej jako Komisja Stypendialna), decyzją z dnia [...] października 2014 r., wydaną na podstawie art. 175 ust. 3 i art. 207 ust. 1 w zw. z art. 173 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) – dalej: "Prawo o szkolnictwie wyższym" oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1, art. 28 i art. 127 § 3 k.p.a., utrzymała w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r. umarzającą postępowanie w sprawie odmowy przyznania M. S. stypendium w związku z utratą przez wymienionego przymiotu strony. W uzasadnieniu decyzji Komisja Stypendialna wskazała, iż w dniu 2 października 2012r. M. S., student 2 roku studiów I stopnia na kierunku finanse i rachunkowość na Wydziale Zarządzania UW złożył do Komisji Stypendialnej wniosek o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki 2012/13.
Komisja Stypendialna decyzją z dnia 30 stycznia 2013 r. odmówiła wymienionemu studentowi przyznania wnioskowanego świadczenia. Nie stwierdziła także podstaw do uwzględnienia wniosku M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy i decyzją z dnia 13 maja 2013 r. utrzymała w mocy rozstrzygnięcie z dnia 30 stycznia 2013 r. o nieprzyznaniu skarżącemu stypendium rektora dla najlepszych studentów.
Powyższa decyzja Komisji Stypendialnej z dnia [...] maja 2013 r. stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 17 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1420/13 Sąd uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej z dnia [...] stycznia 2013 r. w całości.
Rozpoznając ponownie sprawę z wniosku M. S. Komisja Stypendialna ustaliła, że skarżący, uzyskując tytuł licencjata dnia 3 lipca 2014 r. ukończył studia I stopnia na kierunku Finanse i Rachunkowość na Wydziale Zarządzania i z tym dniem przestał być studentem studiów I stopnia na ww. kierunku. Komisja Stypendialna decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. umorzyła postępowanie w całości, z uwagi na jego bezprzedmiotowość w związku z utratą przez skarżącego przymiotu strony postępowania.
Od ww. decyzji M. S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając organowi naruszenie przepisów prawa procesowego oraz prawa materialnego.
Komisja Stypendialna uznała zarzuty wniosku odwoławczego za niezasadne i rozstrzygnięciem z dnia 13 października 2014 r. utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy. Dokonując oceny, czy M. S. posiada status strony postępowania o przyznanie świadczeń pomocy materialnej, o których mowa w art. 173 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, Komisja Stypendialna wskazała, iż pomoc ta przysługuje studentowi, czyli osobie kształcącej się na studiach wyższych (art. 2 ust. 1 pkt 18 k Prawa o szkolnictwie wyższym), które ustawa definiuje jako studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie, prowadzone przez uczelnię do tego uprawnioną (art. 2 ust. 1 pkt 5 tej ustawy).
Tym samym pierwszym warunkiem stanowiącym o możliwości bycia stroną w postępowaniu z wniosku o przyznanie ww. świadczeń pomocy materialnej jest posiadanie statusu studenta. Drugim natomiast warunkiem stanowiącym o możliwości otrzymania przez studenta któregokolwiek stypendium wymienionego w art. 173 ust. 1 powołanej ustawy jest to, czy jest on studentem na kierunku, na którym wnioskuje o przyznanie danego świadczenia. Przyznanie stypendium nie jest bowiem możliwe in abstracto, tj. w oderwaniu od konkretnego kierunku studiów, na którym dana osoba studiuje. Z powyższego organ wywiódł, że skoro wnioskodawca utracił status studenta na kierunku Finanse i Rachunkowość (studia I stopnia na Wydziale Zarządzania UW) z dniem 3 lipca 2014 r., utracił tym samym przymiot strony postępowania wszczętego wnioskiem o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki 2012/2013 na kierunku finanse i rachunkowość (studia I stopnia na Wydziale Zarządzania UW), co skutkuje bezprzedmiotowością postępowania.
W skardze na tę decyzję M. S. zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 181 ust. 1, art. 173 ust. 1 oraz art. 184 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, 2) § 3 i § 13 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu Warszawskiego, 3) art. 32 i art. 77 ust. 1 Konstytucji RP oraz prawa procesowego w postaci art. 6, 7, 8, 9 i art. 105 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uwzględniając skargę opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarżącemu sprawie zainicjowanej jego wnioskiem o przyznanie stypendium przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zdaniem Sądu z art. 184 ust. 4 i 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie wynika zakaz otrzymywania stypendiów w przypadku kontynuowania - w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego - nauki na drugim kierunku studiów po ukończeniu studiów pierwszego stopnia. Nie ma przy tym znaczenia fakt, czy kontynuacja nauki odbywać się będzie na studiach uzupełniających magisterskich czy na studiach jednolitych magisterskich. Każde z nich bowiem prowadzą do uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego. Zawarte w przepisie art. 184 ust. 5 ustawy słowo "kontynuować" odnosi się do słowa "nauka" i oznacza dalsze kształcenie, którego celem ma być uzyskanie tytułu magistra lub równorzędnego z nim.
Sąd podkreślił, że skarżący w dacie orzekania przez organ wprawdzie ukończył studia pierwszego stopnia na kierunku Finanse i Rachunkowość na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego (studia licencjackie), lecz kontynuował studia II stopnia (uzupełniające - magisterskie) na kierunku Finanse, Rachunkowość i Ubezpieczenia. Pomijając kwestię zbieżnego kierunku kształcenia w obu formach kształcenia na studiach I i II stopnia, Sąd stwierdził, że skarżący nie uzyskał tytułu magistra i w tym celu kontynuuje naukę tylko na jednym kierunku. Jest on zatem studentem w rozumieniu art. 173 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nie podlega wyłączeniom z art. 184 ust. 4 i 5 tej ustawy, co oznacza, iż z tych właśnie przepisów prawa materialnego wywodzi on swój interes prawny. Tym samy za błędne Sąd uznał założenie Komisji stypendialnej, że skarżący po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1420/13 uchylającym decyzję w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu stypendium dla najlepszych studentów, utracił przymiot strony w niniejszym postępowaniu.
W skardze kasacyjnej od tego wyroku Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu Warszawskiego zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj.:
- 1) art. 173 ust. 1 pkt 3 i art., 184 ust. 4, ust. 5 i ust. 7 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 28 i art. 105 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że osoba, która w dacie orzekania przez organ nie posiada statusu studenta na kierunku, na którym wnioskowała o przyznanie stypendium swój interes wywodzi z art. 173 ust. 1 i art. 184 ust. 4 i 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym,
- 2) art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez niezastosowanie dyspozycji normy prawa materialnego do stanu faktycznego objętego jego hipotezą.
Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Komisja Stypendialna podtrzymała stanowisko, że kwestia przymiotu strony winna być zawsze rozpatrywana z punktu widzenia tego, czy dana osoba ma status studenta na kierunku, na którym wnioskuje o przyznanie danego stypendium. Jeśli wynik takiego ustalenia jest negatywny, to obowiązkiem organu jest odmowa wszczęcia postępowania albo jego umorzenie. Zdaniem skarżącej kasacyjnie Komisji Stypendialnej, nie ulega wątpliwości, że skarżący tracąc status studenta na kierunku finanse i rachunkowość (studia I stopnia) z dniem 3 lipca 2014 r. utracił tym samym przymiot strony postępowania wszczętego wnioskiem o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki 2012/2013, co skutkowało stwierdzeniem bezprzedmiotowości postępowania. Komisja Stypendialna za błędną uznała ocenę Sądu I instancji, że skarżący nie podlega wyłączeniom z art. 184 ust. 4 i 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, w sytuacji w której wniosek złożył on na studiach I stopnia i które w dacie orzekania przez organ już ukończył.
Nie można w ocenie skarżącej kasacyjnie uznać, że z uwagi na fakt kontynuowania studiów w celu uzyskania tytułu magistra (w przypadku skarżącego są to studia II stopnia) prawo do stypendium rektora dla najlepszych studentów przysługuje mu na studiach I stopnia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. S. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Podniósł, że zachował ciągłość w posiadaniu statusu studenta między I a II stopniem studiów na tym samym kierunku, tylko pod zmienioną nazwą (Finanse, rachunkowość i Ubezpieczenia). Zdaniem skarżącego nie ponosi on winy za to, ze organ z ponownym rozpoznaiem jego wniosku czekał do uprawomocnienia się wyroku z dnia 17 marca 2014 r., zaś stypendium należało mu się za dwa lata wcześniej. Zatem kontynuował studia w myśl art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze kasacyjnej podstaw i zarzutów kasacyjnych. Analizowana pod tym kątem skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, albowiem wbrew zaprezentowanemu w niej stanowisku Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał błędnej wykładni wskazanych przepisów – art. 173 ust.1 pkt 3 i art. 184 ust.4, 5 i 7 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.
Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego błędna wykładnia prawa materialnego może polegać na nieprawidłowym odczytaniu normy prawnej wyrażonej w przepisie, mylnym zrozumieniu jego treści lub znaczenia prawnego, bądź też na niezrozumieniu intencji ustawodawcy.
W przypadku podniesienia zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię, obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest nie tylko wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego naruszonych przez sąd zaskarżonym wyrokiem, ale i wyjaśnienie, na czym polegała błędna interpretacja wskazanych przepisów prawa materialnego i jakie jest prawidłowe znaczenie tych przepisów(por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2014 roku, sygn. akt I OSK 575/14).
Ograniczenia co do możliwości ubiegania się o stypendia o których mowa w przepisie art. 173 ust.1 pkt 1 – 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym dotyczą sytuacji określonych dyspozycją przepisów art. 184 ust.4 i 5 tej ustawy.
W sytuacji określonej w art. 184 ust. 4 student studiujący równocześnie na kilku kierunkach może otrzymać stypendium tylko na jednym, wskazanym przez studenta.
Zgodnie zaś z przepisem art. 184 ust. 5 ustawy Prawo szkolnictwie wyższym studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, których mowa w art. 173, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. Na podstawie wskazanego przepisu nie może uzyskać stypendium student, który uzyskał już tytuł magistra na innym kierunku, ponieważ nie zostanie spełniona przesłanka kontynuowania na drugim kierunku studiów w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra.
Według niekwestionowanych ustaleń faktycznych M. S. po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku Finanse i Rachunkowość w dniu 3 lipca 2014 roku na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego kontynuuje studia drugiego stopnia na kierunku Finanse, Rachunkowość i Ubezpieczenia.
Brak przymiotu strony wiąże się z brakiem u określonego podmiotu działającego w postępowaniu interesu prawnego.
Nie można zgodzić, z autorem skargi kasacyjnej, że M. S. utracił status studenta na kierunku, na którym wnioskował o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów, ponieważ po skończeniu studiów pierwszego stopnia, kontynuuje on naukę na studiach drugiego stopnia celem uzyskania tytułu magistra lub równorzędnego. Pojęcie,, kontynuuje studia ‘’ użyte w art. 184 ust.5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oznacza dalsze podnoszenie swojego wykształcenia (studiowanie), ale tylko do momentu uzyskania tytułu magistra lub równorzędnego, w okresie najwyżej 3 lat(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2012 roku, syg. akt I OSK 2370/12).
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 184 ust.4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym należy zauważyć, iż w ustalonym stanie faktycznym nie miał on zastosowania w niniejszej sprawie. M. S. nigdy nie studiował równocześnie na kilku kierunkach i nie ubiegał się o przyznanie wnioskowanego stypendium. W związku z powyższym nie mogło dojść do naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię powyższego przepisu.
Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej nie doszło też do niewłaściwego zastosowania przepisu art. 184 ust.5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Fakt, iż student ukończył studia pierwszego stopnia w czasie których wystąpił o przyznanie stypendium, w sytuacji gdy kontynuuje on studia celem uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego nie pozbawia go legitymacji do dochodzenia prawa do stypendium aż do momentu ukończenia studiów drugiego stopnia przez okres 3 lat na kierunku na którym ubiegał się o świadczenie.
Z tego też względu biorąc za podstawę art. 184 p.p.s.a. skarga kasacyjna jako nie posiadająca usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu.