Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 listopada 2004 r. sygn. akt IV SA 3938/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi J. S., uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję tegoż Ministra z dnia [...] nr [...], którymi odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia 3 sierpnia 1960 r. nr [...] sprostowanego orzeczeniem tego Ministra z dnia 29 stycznia 1961 r. nr [...] w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa mienia pozostającego pod rządem państwowy, tj. nieruchomości o pow. 4112 m2, stanowiącej własność J. S., położonej w P. przy ul. [...]. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd podkreślił, że nie wszyscy następcy prawni J. S. brali udział w postępowaniu nadzorczym, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania z mocy art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i obliguje Sąd do uchylenia decyzji organów obu instancji, a nadto, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie wykazał w sposób niewątpliwy, że przejęta nieruchomość, stanowiąca część parceli nr 209, będąca ogrodem, pozostawała w faktycznym władaniu państwowej jednostki organizacyjnej sprawującej zarząd nad przedsiębiorstwem "F.", a także nie ustalił podstawy prawnej przejęcia tego przedsiębiorstwa.
Skargę kasacyjną od tego wyroku złożyła "N. S.A. z/s W. – przejęte na własność Państwa przedsiębiorstwo "F." znalazło się w zarządzie Zakładów Przemysłu Cukierniczego "G." i decyzją Wojewody [...] z dnia 29 lipca 1982 r. zostało uwłaszczone na rzecz tych Zakładów, następnie wniesione do Spółki "N." – wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub uchylenie wyroku i oddalenie skargi i zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 pkt 2 lit. b/ oraz art. 18 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowanie stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz.
- przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez przyjęcie, że w postępowaniu nadzorczym konieczne było ustalenie podstawy prawnej przejęcia przedsiębiorstwa "F." i czy w ogóle pozostawał w faktycznym władaniu państwowej jednostki sprawującej zarząd nad tym przedsiębiorstwem oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi które miało istotny wpływ na wynik sprawy przez przyjęcie, że organy miały obowiązek zawiadomić wszystkich spadkobierców właściciela przejętej nieruchomości i art. 106 § 3 i 5 tej ustawy w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy nadzorczej prowadzonej przez Ministra Finansów, dotyczącej prawidłowości nacjonalizacji ww. przedsiębiorstwa.
Wnioskiem z dnia 6 kwietnia 2005 r. skarżąca "N." wystąpiła o powiadomienie o toczącym się postępowaniu Przedsiębiorstwa Cukierniczego "J." S.A. w [...] w celu wstąpienia tej Spółki w miejsce skarżącej wobec sprzedaży swego prawa do przedmiotowej nieruchomości spółce "J." aktem notarialnym z dnia 31 grudnia 2004 r., który został załączony do wniosku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 173 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nazywany dalej p.p.s.a., skargę kasacyjną może wnieść strona postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny może z urzędu badać czy skarga ta została wniesiona przez stronę, jak stwierdza uchwała siedmiu sędziów tego Sądu z dnia 11 kwietnia 2005 r. sygn. akt OPS 1/04 (ONSAiWSA 4/7/2005, poz. 62). W niniejszej sprawie badanie legitymacji "N." Polska S.A. do wniesienia skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna nie została złożona przez uprawniony podmiot.
Status strony, tak w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym i ze skargi kasacyjnej, jest związany z istnieniem interesu prawnego u podmiotu, który domaga się wniesienia któregoś z tych postępowań. Niewątpliwym jest, że "N." S.A. miała przymiot strony w postępowaniu nadzorczym zakończonym decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...]. Dotyczyło ono stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Spożywczego i Handlu z dnia 3 sierpnia 1960 r. (sprostowanego orzeczeniem z dnia 29 stycznia 1961 r.), mocą którego przeszła na własność Państwa m.in. nieruchomość przy ul. [...] w P., do której w wyniku przekształceń prawnych, Spółka "N." posiadała tytuł prawno-rzeczowy – prawo wieczystego użytkowania. Z tego tytułu wynikał interes prawny w postępowaniu nadzorczym, który nieruchomości tej dotyczył. Jednakże, jak wynika z akt sprawy, tytuł ten został przez "N." zbyty na rzecz S.A. "J." w [...] aktem notarialnym, z dnia 31.12.2004 r. Na skutek tej czynności prawnej "N." utraciła interes prawny w postępowaniu nadzorczym dot. nieruchomości przy ul. [...] w P., pozbawiła się bowiem tytułu prawnego do niej. Tytuł ten – prawo wieczystego użytkowania – przysługuje od dnia 31 grudnia 2004 r. S.A. "J.", a tym samym legitymacja strony w niniejszym postępowaniu dot. tej nieruchomości.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu w Warszawie w sprawie skargi na wskazaną na wstępie decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zapadł dnia 30 listopada 2004 r. i w tej dacie "N." była stroną postępowania, jednakże już w dacie doręczenia wyroku, tj. w dniu 5 stycznia 2005 r. nie legitymowała się tytułem prawnym do nieruchomości, wobec umowy zawartej dnia 31 grudnia 2004 r. W dniu wniesienia skargi kasacyjnej, 4 lutego 2005 r., już więc nie była podmiotem uprawnionym do jej wniesienia ze względu na nieposiadanie interesu prawnego w postępowaniu nadzorczym do nieruchomości, do której zbyła tytuł prawno-rzeczowy.
Tytuł ten przeszedł na S.A. "J." w [...] i gdyby jakiekolwiek postępowanie dot. nieruchomości przy ul. [...] w P. było w toku podmiot ten wstąpiłby w prawa "N." S.A. jako następca prawny. W niniejszej sprawie postępowanie nie było w toku, jego kolejny etap się zakończył (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego), a ponieważ istniała możliwość wszczęcia kolejnego etapu (skarga kasacyjna) powinien on być wszczęty przez podmiot uprawniony. Wniosek o wszczęcie postępowania kasacyjnego przez podmiot, który był stroną postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, ale status ten utracił po zakończeniu pewnego etapu postępowania a przed wszczęciem kolejnego jest niedopuszczalny, gdyż złożony przez podmiot niebędący stroną postępowania.
Skuteczne wszczęcie postępowania kasacyjnego zależy od łącznego spełnienia warunków przewidzianych przepisami p.p.s.a.: wniesieniem skargi kasacyjnej w terminie (art. 177), sporządzenie jej przez adwokata, radcę prawnego lub inną uprawnioną osobę (art. 175), zachowaniem wymogów formalnoprawnych (art. 176 w zw. z art. 174), należytym opłaceniem (art. 221) oraz wniesieniem jej przez uprawniony podmiot (art. 173 § 2). Niezaistnienie, którejkolwiek z tych przesłanek powoduje niedopuszczalność skargi kasacyjnej, w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną w niniejszej sprawie wniósł podmiot nieuprawniony i wobec tego podlegała ona odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 193 p.p.s.a.