Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt II SA/Go 819/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami.
Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], Starosta Nowosolski, po otrzymaniu wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gorzowie Wlkp. skierował M. S. na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie posiadanych uprawnień kategorii B + E, C, C + E, T oraz orzekł, że egzaminowi należy się poddać w terminie do dnia 25 maja 2013 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w okresie od dnia 25 października 2011 r. do dnia 15 września 2012 r. M. S. dopuścił się czynów stanowiących naruszenie przepisów i zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, przekraczając sumę punktów dopuszczalną w ciągu roku licząc od dnia pierwszego naruszenia, bowiem łącznie otrzymał 30 punktów. Powyższe, na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b/ ustawy – Prawo o ruchu drogowym, uzasadniało poddanie go ponownemu sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie posiadanych uprawnień.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. S..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zielonej Górze, decyzją z dnia [...] maja 2013 r., uchyliło decyzję organu I instancji w części orzekającej o terminie poddania się egzaminowi sprawdzającemu, natomiast w pozostałej części utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W skardze na powyższą decyzję M. S. zarzucił naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 1 k.p.a., nadto naruszenie prawa materialnego – poprzez zastosowanie w sprawie przepisu § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, w sytuacji gdy powołany przepis jest niezgodny z art. 130 ust. 4 i art. 140 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym i art. 32, 87 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.
Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wskazał, iż stosownie do art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b/ ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1, zgodnie z którym policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, zaś z § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami łamiącymi przepisy wynika, iż komendant wojewódzki Policji, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania kierowcy wpisanego do ewidencji, występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy w razie przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych za naruszenia.
Sąd podkreślił, że z tych przepisów wynika jednoznacznie, że decyzja o skierowaniu osoby na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie posiadanych przez nią kategorii praw jazdy, ma charakter związany, co oznacza, że w wypadku zaistnienia okoliczności opisanych w danym przepisie prawa organ administracyjny jest zobligowany nałożyć na obywatela, w drodze decyzji administracyjnej, określony w przepisie obowiązek, przy tym zarówno treść tegoż obowiązku, jak i jego zakres oraz sposób jego wykonania nie podlegają uznaniu organu orzekającego w sprawie, albowiem elementy te również wynikają z treści danej normy prawnej.
Sąd wskazał też, że rozporządzenie, wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 130 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym, dotyczy kierowców posiadających wszystkie kategorie prawa jazdy, zaś pojęcie "pojazd", użyte na potrzeby ustawy, ma znaczenie szerokie, swym zasięgiem obejmuje różnego rodzaju pojazdy silnikowe, zdefiniowane w art. 2 oraz maszyny lub urządzenie do tego przystosowane, a do poruszania się poszczególnymi pojazdami wymagane jest posiadanie odpowiednich kategorii prawa jazdy. Skoro w art. 130 ust. 4, który stanowił delegację ustawową do wydania rozporządzenia, mowa jest o tym, że ustanawiając regulacje ministrowie powinni mieć na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego, to, mając na uwadze ustawowe znaczenie pojęć: "kierujący" oraz "pojazd", należało uznać, że § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie wykracza poza ramy delegacji ustawowej – stwierdził Sąd.
Sąd podkreślił też, że wynikającego z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b/ ustawy obowiązku kierowcy poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji nie można w ogóle kwalifikować jako sankcji, gdyż, wbrew twierdzeniom skargi, pomiędzy obowiązkiem przewidzianym w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b/ ustawy a środkiem karnym, o którym mowa w art. 42 § 1 i § 2 k.k. poza tym że dotyczą osoby prowadzącej pojazd, nie ma żadnego podobieństwa, obowiązek wynikający ze wskazanego powyżej art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b/ ustawy ma na celu sprawdzenie, czy kierowca który wielokrotnie naruszył przepisy prawa o ruchu drogowym posiada wymaganą wiedzę w zakresie przepisów drogowych, natomiast środek karny, o którym mowa w art. 42 § 1 i § 2 k.k., orzekany jest na skutek stwierdzenia popełnienia przez osobę kierującą pojazdem przestępstwa drogowego i w tym ostatnim przypadku orzeczenie wydawane jest przez sąd, zatem okoliczności wydawania orzeczeń w obydwu przypadkach są odmienne.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. S., prawidłowo reprezentowany, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi Sądu I instancji zarzucił naruszenie prawa materialnego przez zastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisu § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r. poz. 488) w sytuacji, w której powołany przepis rozporządzenia jest niezgodny z przepisem art. 130 ust. 4 i art. 140 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) i art. 31 ust 3, art. 32, 87 i art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zawiera tylko jeden zarzut, a mianowicie niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego, tj. § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r. poz. 488), dalej "rozporządzenie". Niewłaściwe zastosowanie tego przepisu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. miało miejsce z tego powodu, że – zdaniem skarżącego kasacyjnie – przepis ten jest niezgodny z art. 130 ust. 4 i art. 140 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137) oraz art. 31 ust. 3, art. 32, 87 i art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Niezgodność § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z ww. przepisami polega na przekroczeniu delegacji ustawowej upoważniającej do wydania aktu.
Paragraf 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia stanowi, że komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania kierowcy wpisanego do ewidencji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy w razie przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych za naruszenia. Regulacja taka, zdaniem skargi, wykracza poza delegację ustawową, zawartą w art. 130 ust. 4 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, bowiem ten przepis upoważnia Ministra Spraw Wewnętrznych do określenia trybu występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. W ustawowym pojęciu "tryb występowania" nie mieści się uprawnienie dla Ministra do regulacji zawartości wniosku komendanta Policji w aspekcie występowania o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy. Wyposażenie przez akt wykonawczy komendanta Policji w takie uprawnienie powoduje, że akt ten zastępuje ustawodawcę, regulując kwestię nie zawartą w ustawie, której wykonaniu ma tylko służyć.
Nawet jeżeli zgodzić się ze skarżącym, iż § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykracza poza delegację zawartą w art. 130 ust. 4 pkt 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym to należy zwrócić uwagę na przedmiot sprawy, w której wniesiona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.
Artykuł 114 ust. 1 pkt 1 lit. b/ Prawa o ruchu drogowym stanowi, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punków otrzymanych na podstawie art. 130 ust.
1. Wobec kategorycznego brzmienia tego przepisu – kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega – starosta, otrzymujący wniosek komendanta Policji, jest zobligowany do przeprowadzenia postępowania w sprawie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji kierowcy. W ramach tego postępowania jest uprawniony, wręcz zobligowany, jako związany zasadą prawdy obiektywnej, statuowanej art. 7 k.p.a., do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, od których zależy rozstrzygnięcie sprawy. Okoliczności te to nie tylko ilość punktów karnych, ale również za jakie naruszenia zostały przypisane, na jakich pojazdach, jeśli kierowca posiada uprawnienia różnych kategorii. Starosta jest związany wnioskiem komendanta Policji, ale przy założeniu niezgodności § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z art. 130 ust. 4 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, nie jego zakresem co do kategorii prawa jazdy, posiadanym przez kierowcę. § 7 wprawdzie odnosi się do komendantów wojewódzkich Policji, a nie do starostów. Starostowie bowiem, jako organy administracji, są zobowiązani prowadzić postępowania zgodnie z zasadami procedury administracyjnej i wnioski komendantów Policji nie zwalniają ich od dokonywania własnych ustaleń, istotnych w sprawie.
Postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu niewłaściwego zastosowania § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie można uznać za trafny, gdyż przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu był nie wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gorzowie Wlkp., ale decyzje organów administracji – Starosty Nowosolskiego i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze, wydane w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji skarżącego do kierowania pojazdami. W tym zakresie zaś skarga kasacyjna nie stawia żadnych zarzutów.
Natomiast zgodzić należy się z Wojewódzkim Sądem, co do rozważań dotyczących pojęcia "pojazd" i "kierujący". Przemieszczanie się różnymi pojazdami wymaga posiadania uprawnień potwierdzonych odpowiednimi kategoriami prawa jazdy. Kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami jest wynikiem naruszenia przepisów ruchu drogowego, a te są jednakowe dla wszystkich pojazdów bez względu na odpowiadającą im kategorię prawa jazdy. Słusznie zatem Kolegium i Wojewódzki Sąd uznały, iż rozstrzygnięcie Starosty jest zgodne z prawem.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270).