Uzasadnienie
Zarząd Dzielnicy Wawer Miasta Stołecznego Warszawy uchwałą z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], skreślił W. P. z listy osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że W. P. została zakwalifikowana do pomocy mieszkaniowej w kwietniu 2003 r. razem z synem, synową i wnuczkiem. Dokonana w 2010 r. weryfikacja warunków udzielenia pomocy mieszkaniowej, przeprowadzona w trybie § 28 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937) wykazała, że w najmowanym przez nią lokalu nr 6 przy ul. M., od kilku lat wnioskodawczyni mieszka sama. W wyniku przeprowadzonych czynności weryfikacyjnych postanowiono o udzieleniu pomocy mieszkaniowej wyłącznie wnioskodawczyni i złożono jej dwie propozycje najmu lokalu. Zainteresowana nie zaakceptowała żadnej propozycji.
W dniu 18 listopada 2010 r. właściciele nieruchomości przy ul. M. złożyli w Wydziale Zasobów Lokalowych prawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi, nakazujący W. P. opróżnienie zajmowanego lokalu nr 6 i orzekający o uprawnieniu do lokalu socjalnego. W piśmie z dnia 2 grudnia 2010 r. skarżącej złożono ofertę wynajęcia lokalu nr 26 w nowym budynku przy ul. W. z informacją, iż w przypadku odmowy jego przyjęcia lub braku odpowiedniego stanowiska w wyznaczonym terminie, zostanie jej wskazany lokal socjalny, w ramach realizacji wyroku.
W dniu 17 grudnia W. P. odmówiła przyjęcia przedmiotowego lokalu wnosząc nadal o wynajęcie lokalu dla siebie i trzyosobowej rodziny syna. W związku z powyższym Zarząd Dzielnicy Wawer w dniu [...] lutego 2011 r. podjął uchwałę nr 37/2011 o skierowaniu W. P. do najmu jednoizbowego lokalu socjalnego nr [...] przy ul. K., o czym został poinformowany również właściciel nieruchomości przy ul M.. W. P. odmówiła przyjęcia tego lokalu. Tym samym Miasto Stołeczne Warszawa wywiązało się z ciążącego na nim obowiązku wynikającego z wyroku sądu, w zakresie dostarczenia lokalu socjalnego.
Pismem z dnia 9 sierpnia 2011 r., wniesionym w dniu 16 sierpnia 2011 r., W. P. wezwała Zarząd Dzielnicy Wawer do usunięcia naruszenia prawa w uchwale z dnia [...] lipca 2011 r. Podała, że proponowane jej lokale nie odpowiadały strukturze jej rodziny oraz nie były dostosowane do jej stanu zdrowia. Nigdy nie ukrywała też, że jej syn przebywa w Wielkiej Brytanii, a podjęta uchwała uniemożliwi mu powrót do kraju.
Odpowiedzi na to wezwanie udzielił Zastępca Burmistrza Dzielnicy Wawer w piśmie z dnia 29 sierpnia 2011 r., podtrzymując stanowisko zajęte w kwestionowanej uchwale. Pismo to zostało doręczone W. P. w dniu 8 września 2011 r.
W. P. wniosła skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy Wawer Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] lipca 2011 r., zarzucając jej rażące naruszenie § 27 ust. 1 i 2 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., poprzez skreślenie jej z listy osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego, pomimo, iż proponowane skarżącej do wynajęcia lokale nie były przystosowane do struktury jej rodziny ani nie uwzględniały jej potrzeb związanych ze stanem zdrowia.
Skarżąca podniosła, iż wbrew ustaleniom organów w lokalu nr 6 przy ul. M. zamieszkuje ona z trzyosobową rodziną. Syn skarżącej spędza większość roku w Wielkiej Brytanii, jednak są to pobyty związane wyłącznie z pracą, synowa skarżącej zajmuje się domem, natomiast wnuk skarżącej studiuje w Warszawie. Skarżąca odmówiła przyjęcia propozycji najmu wszystkich proponowanych jej lokali, gdyż żaden z nich nie uwzględniał struktury jej rodziny a jedynie jeden nie zagrażał jej życiu i zdrowiu z powodu zawilgocenia lokalu, a co za ty idzie dwie z propozycji lokali naruszały nie tylko przepisy § 27 ust. 1 uchwały, ale również przepisy prawa budowlanego.
Zarząd Gminy Wawer wniósł o oddalenie skargi.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż zaskarżona uchwała nie naruszała prawa. Sąd wskazał, iż – wbrew temu co twierdzi skarżąca – dwukrotny wywiad środowiskowy w miejscu jej zamieszkania nie wskazywał na jakiekolwiek ślady bytności pod tym adresem innych osób niż skarżąca, a zdaniem Sądu niemożliwą byłaby sytuacja, w której troje dorosłych osób nie pozostawiło po sobie jakichkolwiek śladów bytności. Oznaczało to, iż organy prawidłowo zweryfikowały stan osobowy członków rodziny skarżącej uprawnionych do pomocy z zasobu mieszkaniowego gminy.
Tym samym proponowane skarżącej lokale w pełni odpowiadały strukturze jej rodziny, a z protokołów zdawczo – odbiorczych wynikało, iż odpowiadały one także wymogom wynikającym ze stanu zdrowia strony. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, iż słusznym było skreślenie skarżącej z listy osób oczekujących na najem lokalu z zasobu miasta, a wybór skreślenia z listy zamiast przesunięcia na niej odpowiadał wyrokowi Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi z dnia [...] września 2008 r., [...], nakazującego W. P. opróżnienie zajmowanego lokalu i orzekającego o uprawnieniu do lokalu socjalnego. Oddalenie skargi nastąpiło na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.".
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła W. P., reprezentowana przez radcę prawnego, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i uwzględnienia skargi, ewentualnie przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
- I. prawa materialnego poprzez:
- a) błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie § 26 ust. 10 uchwały polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji, że przewidziane w treści przepisu wyrażenie "nie zamieszcza się" jest równoznaczne ze stwierdzeniem "wykreśla się" podczas gdy zakresy znaczeniowe wskazanych wyrażeń, nie będąc sobie równoważne, nie mogą być stosowane zamiennie, czego konsekwencją było wadliwe przyjęcie przez Sąd I instancji stanowisko, że stwierdzone orzeczeniem Sądu Rejonowego dla Warszawy – Pragi w Warszawie uprawnienie skarżącej do przedstawienia jej oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego przez gminę, uprawnia organ do wykreślenia jej z listy, o której mowa w § 26 ust. 1,
- b) niewłaściwe zastosowanie § 27 ust. 2 w zw. z § 27 ust. 1 uchwały polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji, że przedstawione przez organ propozycje najmu lokali położonych przy ul. Bystrzyckiej 42 oraz przy ul. W. stanowiły zarówno lokale odpowiednie dla struktury rodziny skarżącej, jak również uwzględniały uzasadnione potrzeby skarżącej związane z jej stanem zdrowia, podczas gdy każdy z przedstawionych skarżącej lokali nie spełniał wymogów przewidzianych w § 27 ust. 1 i tym samym nie została spełniona przesłanka z § 27 ust. 2;
- II. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu:
- a) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 2[...] lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 2 pkt. 6 oraz art. 147 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 Ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w. zw. z art. 25 K.c. poprzez niewłaściwe wykonanie kontroli zgodności z prawem uchwały z dnia [...] lipca 2011 r., wydanej z naruszeniem przepisów prawa materialnego, uznającej, że domownicy skarżącej nie mają z nią wspólnego miejsca zamieszkania i tym samym nie są uprawnieni do skorzystania z pomocy mieszkaniowej udzielanej przez m. st. Warszawa;
- b) art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 2 ust. 6 oraz art. 147 § 1 P.p.s.a. w zw. z § 26 ust. 10 oraz § 27 ust. 1 i 2 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., poprzez wadliwą analizę materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych, w celu stwierdzenia czy naruszono prawo materialne i czy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy i w związku z tym nienależyte wyjaśnienie rozstrzygnięcia oraz art. 106 § 3 ustawy P.p.s.a. w zw. z art. 7 oraz 8 K.p.a. polegającym na nieprzeprowadzeniu dowodu uzupełniającego w postaci przesłuchania w charakterze świadka sąsiadów skarżącej mieszkających przy ul. M., w Warszawie na okoliczność faktu zamieszkiwania przez rodzinę skarżącej w lokalu mieszkalnym, gdy było to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, zwłaszcza że skarżąca, będąc jednocześnie osobą nieporadną w materii prawnej oraz schorowaną, nie była reprezentowana w postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika;
- c) art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 2 pkt. 6 oraz art. 147 § 1 ustawy P.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z § 27 ust. 2 w zw. z art. 21 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, poprzez niewłaściwe wykonanie kontroli zgodności z prawem uchwały z dnia [...] lipca 2011 r., której rozstrzygnięcie, mając charakter uznania administracyjnego, nie zostało należycie organ uzasadnione w zakresie wyboru przez organ sankcji skreślenia skarżącej z listy, o której mowa w § 26 ust. 1 uchwały z dnia 9 lipca 2011 r.;
- d) art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 2 ust. 6 oraz art. 147 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 75 § 1, 77 § 1 K.p.a., polegającego na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uwzględnił skargi mimo niezgodności z prawem uchwały z dnia [...] lipca 2011 r. Na skutek dokonania wadliwej kontroli legalności działania organu jednostki samorządu terytorialnego Sąd pierwszej instancji nie stwierdził niezgodności z prawem uchwały z dnia [...] lipca 2011 r. pomimo, iż zebrany przez organ w toku postępowania materiał dowodowy okazał się być niewystarczający dla wydania uchwały o treści uchwały z dnia [...] lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł, że Zarząd Dzielnicy Wawer m. st. Warszawy nie ustosunkował się do podnoszonych w wezwaniu skarżącej do usunięcia naruszenia prawa w uchwale argumentów, naruszając zasady wyrażone w art. 7 i 8 K.p.a. Sąd pominął fakt, iż organ obowiązany był do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, a tym samym do samodzielnego ustalenia, czy rzeczywiście tylko skarżąca zamieszkiwała w lokalu mieszkalnym nr 6 przy ul. M. w Warszawie, zważywszy na okoliczność, że wizja lokalna przeprowadzona przez Komisję Lokalową w dniach 17 marca 2010 r. oraz 18 października 2011 r. dokonała ustaleń w sposób wybiórczy - z naruszeniem art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. Sąd pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na powieleniu stanowiska Zarządu Dzielnicy Wawer nie bacząc, czy przyjęta przez organ ocena braku zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr 6 przy ul. Młodej w Warszawie przez pozostałych członków rodziny skarżącej była słuszna. Sąd nie dostrzegł, że dla wydania prawidłowej uchwały opartej na treści § 24 ust. 1 oraz § 27 ust. 2 uchwały z dnia 9 lipca 2011 r. konieczne jest oparcie rozstrzygnięcia o prawidłowo zebrany materiał dowodowy, co w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło;
- e) art. 106 § 3 ustawy P.p.s.a. poprzez dopuszczenie przez Sąd dowodu z dokumentów w postaci protokołów zdawczo – odbiorczych, które to dowody nie miały znaczenia dla sprawy, a to z uwagi na fakt, że dla oceny zasadności odmowy zawarcia przez skarżącą umowy najmu lokalu przy ul. Bystrzyckiej znaczenie ma stan techniczny lokalu i całej nieruchomości w chwili przedstawiana propozycji zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego, nie zaś stan techniczny w okresie późniejszym, który mają wykazywać wskazane protokoły zdawczo - odbiorcze.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
Zgodzić trzeba się z Sądem I instancji, iż – wbrew temu co podnosi skarga kasacyjna – organy prawidłowo ustaliły, że jedyną osobą uprawnioną do zawarcia umowy najmu lokalu była W. P.. Weryfikacja warunków udzielenia pomocy mieszkaniowej nastąpiła w wyniku dwóch wizji przeprowadzonych w lokalu przy ul. M.. Wizje te w sposób dostateczny wykazały, iż w lokalu poza skarżącą nie zamieszkuje nikt inny, brak było bowiem jakichkolwiek śladów bytności osób trzecich. Skarżąca nie była przy tym w stanie wykazać w żaden sposób, że jest inaczej. Tym samym zasadnym było umieszczenie jej w kategorii rodzin jednoosobowych. Z tego też wynika, iż proponowane skarżącej lokale pod względem powierzchni w pełni odpowiadały strukturze jej rodziny.
Także jeśli idzie o stan techniczny przedstawianych lokali nie można przyjąć, aby w jakikolwiek sposób naruszały one dyspozycję § 27 ust. 1 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Prawidłowy stan techniczny lokali potwierdzony został protokołami zdawczo – odbiorczymi, przedstawionymi przez pełnomocnika strony.
Z treści § 27 ust. 1 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. wynika, iż realizacja listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu polega na złożeniu wnioskodawcy kolejno dwóch propozycji najmu lokalu odpowiedniego dla struktury rodziny wnioskodawcy, z uwzględnieniem jego specyficznych, uzasadnionych potrzeb, w szczególności takich jak inwalidztwo lub podeszły wiek. Ust. 2 tego paragrafu stanowi zaś, iż w przypadku nieprzyjęcia przez wnioskodawcę żadnej z dwóch propozycji wskazanych w ust. 1, zarząd dzielnicy, po zasięgnięciu opinii Komisji, może postanowić o przesunięciu takiej osoby na koniec listy albo o skreśleniu jej z listy, przy czym przesunięcia na koniec listy można dokonać nie więcej niż jeden raz.
W. P. odrzuciła w istocie trzy propozycje, bowiem jeden z lokali przedstawiony został jej dwukrotnie. Odrzuciła ona także przedstawiony jej lokal socjalny. Tym samym spełnione zostały przesłanki z § 27 ust. 2 uchwały, a skreślenie skarżącej z listy było słuszne.
Mając na uwadze powyższe i uznając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za wydany zgodnie z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.