Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę J.S. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Wr 189/14. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że postanowienie z dnia 12 czerwca 2014 r. o odrzuceniu skargi J.S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] grudnia 2013 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 20 czerwca 2014 r. Skarżący w dniu 3 lipca 2014 r. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 1 października 2014 r. skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w żądanym zakresie. Pismem z dnia 9 października 2014 r. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała Sąd o ustanowieniu dla skarżącego adwokata z urzędu.
Skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w dniu 9 stycznia 2015 r. W skardze jako podstawę wznowienia podano art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), czyli sytuację w której strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Sąd I instancji wyjaśnił, że stosownie do art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym, liczonym od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Ponieważ w przedmiotowej sprawie strona dowiedziała się o wydaniu postanowienia w dniu 20 czerwca 2014 r., to – zdaniem Sądu I instancji – termin do wniesienia skargi o wznowienie należało liczyć właśnie od daty odebrania przez skarżącego przesyłki zawierającej przedmiotowe postanowienie.
Tym samym skarga wniesiona w dniu 9 stycznia 2015 r. został w opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniesiona po upływie trzymiesięcznego terminu określonego w art. 277 p.p.s.a. i podlegała odrzuceniu.
W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia J.S. zaskarżył je w całości, domagając się jego uchylenia w całości oraz zasądzania kosztów postępowania, w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, przepisów postępowania, tj. "art. 277 ppsa w zw. z art. 168 ppsa w zw. z art. 270 pkt 2 ppsa" poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zaczął biec z chwilą doręczenia skarżącemu postanowienia z dnia 12 czerwca 2014 r., a tym samym uznanie, że skarga złożona w dniu 9 stycznia 2015 r. została wniesiona po terminie. W skardze podniesiono, że w myśl art. 270 p.p.s.a. można żądać wyłącznie wznowienie postępowania, które zakończyło się prawomocnym orzeczeniem. Zaś stosowanie do art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie staje się prawomocne, jeśli nie przysługuje od niego środek odwoławczy.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie można było liczyć dopiero od dnia upływu trzydziestodniowego terminu do wniesienia środka zaskarżenia tego postanowienia. Ponieważ jednak dla skarżącego został ustanowiony z urzędu profesjonalny pełnomocnik, już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, pełnomocnik ten mógł, zgodnie z przyjętą praktyką, wnieść o przywrócenie terminu do jej złożenia (który to wniosek stosownie do art. 87 § 1 p.p.s.a. należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu). Dniem ustania przyczyny uchybienia przedmiotowemu terminowi, zdaniem autora rozpoznawanej skargi kasacyjnej, "byłby dzień, w jakim pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu pełnomocnikiem strony w sprawie".
Zatem, "trzymiesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, winien biec (...) od dnia następującego po upływie wskazanego trzydziestodniowego terminu do powzięcia wiedzy o wyznaczeniu" dla skarżącego profesjonalnego pełnomocnika z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosowanie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki normatywne określono w art. 183 § 2 tej ustawy. Ponieważ w niniejszej prawie przesłanki nieważnościowe nie występują, to w konsekwencji kontrola instancyjna orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego sprawowana jest jedynie w ramach zakreślonych przez podstawy kasacyjne, wskazane i uzasadnione w skardze kasacyjnej. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami kasacyjnymi łączy się z koniecznością prawidłowego ich wskazania skardze kasacyjnej poprzez powołanie konkretnych przepisów prawa, którym miał uchybić sąd pierwszej instancji. Niezbędne jest precyzyjne wskazanie tych przepisów, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie powołane w skardze kasacyjnej jako naruszone.
Ponadto Sąd ten nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez czy domyślania się, czego te zarzuty dotyczą. Nie może również mieć na względzie tego, że z zawartych w tej skardze wywodów wynika, iż w istocie strona zarzuca naruszenie innego przepisu niż ten wymieniony wprost w ramach jej podstaw.
W niniejszej sprawie przede wszystkim wskazać należy, że zarzut skargi kasacyjnej jest sformułowane w sposób niewłaściwy. Strona zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 277 p.p.s.a. w związku z art. 168 p.p.s.a. w związku z art. 270 pkt 2 p.p.s.a. W petitum skargi kasacyjnej błędnie zostały wskazane dwa przepisy. Po pierwsze art. 168 p.p.s.a. składa się z trzech paragrafów i niezbędnym było wskazanie którego z nich dotyczy zarzut. Ponadto art. 270 p.p.s.a. nie zawiera żadnego punktu i niejasnym dla Sądu jest czy autor skargi kasacyjnej błędnie podzielił przepis ten na dodatkowe jednostki redakcyjne czy też chciał on odnieść się do innego przepisu, np. art. 271 który jest podzielony na punkty i jednocześnie stanowi podstawę wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Przedmiotowa nieprawidłowość w zakresie formułowania zarzutów kasacyjnych nie uniemożliwia jednak odniesienia się do nich, przy uwzględnieniu argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu bowiem powołano, już w sposób precyzyjny, art. 168 § 1 p.p.s.a. oraz odniesiono się bezpośrednio do art. 270 p.p.s.a.
W niniejszej skardze kasacyjnej autor podnosi, że nie został naruszony trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie określony w art. 277 p.p.s.a., gdyż skarga ta została wniesiona w określonym przepisami terminie liczonym od chwili uprawomocnienia się orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 czerwca 2014 r. Z argumentacja tą nie sposób się zgodzić. Stosownie do art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. W niniejszej sprawie skarga o wznowienie dotyczy postanowienia o odrzuceniu skargi, na które przysługiwała skarga kasacyjna, która należało wnieść w terminie trzydziestu dni od daty doręczenia stronie orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Ponieważ skarżący otrzymał przedmiotowe postanowienie w dniu 20 czerwca 2014 r. to stało się ono prawomocne w dniu 21 lipca 2014 r. Na prawomocność przedmiotowego postanowienia nie miało wpływu złożenie przez skarżącego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy, udzielenie mu takiego prawa, ani wyznaczenie dla niego pełnomocnika z urzędu.
Okoliczności te stanowić mogły jedynie podstawę do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Dopiero uwzględnienie takiego wniosku przez sąd i przywrócenie terminu zniweczyłoby jego prawomocność ze skutkiem ex tunc (T. Woś, Komentarz do art. 168 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, s. 852). Zatem stwierdzić należy, że postanowienie z dnia 12 czerwca 2014 r. stało się prawomocne w dniu 21 lipca 2014 r. w związku z niewniesieniem od niego przysługującego skarżącemu środka zaskarżenia.
Jednocześnie wyjaśnić należy, że kwestia prawomocności orzeczenia nie ma wpływu na określenie terminu z art. 277 p.p.s.a. Przepis ten bowiem wyraźnie łączy rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie wyłącznie z chwilą dowiedzenia się przez stronę o orzeczeniu. Skoro więc skarżący otrzymał przedmiotowe postanowienie w dniu 20 czerwca 2014 r. to termin do wniesienia skargi o wznowienie upłynął w dniu 21 września 2014 r. Zasadnie zatem Sąd I instancji uznał skargę o wznowienie wniesioną w dniu 9 stycznia 2015 r. za spóźnioną.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.