Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 11 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2903/12

Uzasadnienie

Decyzją z [...] lutego 2010 r. nr [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej nr 4408 w Sulechowie, na podstawie art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustawy (Dz.U. Nr 176 poz. 1242, ze zm.) oraz art. 104, art. 54 ust. 1–5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) a także § 15–18 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz.U. Nr 135, poz. 1451), ustalił por. rez. P. F. zwrot zwaloryzowanych na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w Centrum Szkolenia Wojsk Medycznych w Łodzi w okresie od dnia 1 października 2002 r. do dnia 30 września 2005 r. w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia, na kwotę 22 738,06 zł oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej ustalenia zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby P. F. równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w Wojskowej Akademii Medycznej w okresie od dnia 15 września 1999 r. do dnia 30 września 2002 r. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że por. rez.

P. F. pobierał naukę w okresie od dnia 15 września 1999 r. do 30 września 2002 r. w Wojskowej Akademii Medycznej, a następnie od 1 października 2002 r. do dnia 30 września 2005 r. w Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych. Po ukończeniu nauki P. F. pełnił zawodową służbę wojskową od 1 października 2005 r. do 31 lipca 2008 r. Wypowiedział on stosunek służby zawodowej i na podstawie rozkazu personalnego nr [...] Dyrektora Departamentu Kadr z [...] maja 2008 r. został zwolniony ze służby i przeniesiony do rezerwy.

W związku ze zmianą stanu prawnego organ wskazał, iż stosownie do treści art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie... do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych, w przypadku, gdy pobierali oni naukę przed wejściem w życie ustawy, a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy, do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe. Natomiast przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie..., przed nowelizacją stanowiły w art. 54, że żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej i żołnierz skierowany na studia lub naukę oraz staż naukowy lub kurs trwający ponad pięć miesięcy, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 1, 4, 6, 7, 9 lit. a/ lub pkt 11–16, a także art. 112 pkt 1, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, nauki, stażu lub kursu albo okresu pobierania stypendium, licząc od dnia ukończenia tych studiów, nauki, stażu lub kursu, jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanych na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę.

Waloryzacja kosztów, o której mowa powyżej, następuje corocznie w drodze pomnożenia ich równowartości na dzień ukończenia studiów lub nauki oraz stażu lub kursu poprzez średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określony w ustawie budżetowej na dany rok. Decyzje w tym przedmiocie wydaje dowódca jednostki, w której żołnierz zawodowy pełnił służbę. Zwrot natomiast następuje proporcjonalnie do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do obycia. Postępowanie w tym zakresie regulują przepisy § 15–18 rozporządzenia z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania.... Przez ww. koszty rozumieć natomiast należy koszty przypadające na jednego żołnierza zawodowego m.in. w zakresie zakwaterowania, umundurowania, nauki, świadczeń związanych z nauką dojazdu do miejsca pobierania nauki. Łączne rzeczywiście poniesione koszty, wynikające z ewidencji księgowej, przelicza się w odniesieniu do jednego kandydata na żołnierza zawodowego albo żołnierza zawodowego.

Ustala się je jako sumę faktycznie poniesionych kosztów w okresie studiów, nauki, stażu lub kursu, przy tym okres nauki obejmuje okres od dnia rozpoczęcia studiów, nauki, stażu lub kursu do dnia ich zakończenia albo przerwania, wliczając w to zarówno okres urlopu jak i usprawiedliwionych nieobecności.

W oparciu o informacje udzieloną przez CSWSM w Łodzi ustalono, iż równowartość faktycznie poniesionych kosztów w okresie nauki por. rez. P. F. od dnia 1 października 2002 r. do dnia 30 września 2005 r. wynosi 39 531,88 zł. Waloryzacja powinna być dokonana na rok 2005, 2006, 2007 oraz 2008, dla których, zgodnie z odpowiednimi przepisami ustaw budżetowych – wskaźniki średnioroczne wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych wynosiły: 103%, 101,5%, 101,9% i 102,3%. Tym samym zwaloryzowana kwota wynosi 43 082,47 zł. Wobec okoliczności, iż okres nauki dla którego ustalono koszty wynosił 36 miesięcy, tym samym P. F. zobowiązany był odbyć służbę wojskową w wymiarze 72 miesięcy, z czego służył 34 miesiące. Proporcjonalny wymiar ww. należności, uwzględniający okres pozostałej do odsłużenia stronie służby zawodowej, wyniósł 38 miesięcy, co daje według obliczeń organu 22 738,06 zł należności. Jednocześnie, organ wskazał w uzasadnieniu, że wskazana kwota powinna zostać uiszczona w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Odnosząc się do okresu pobierania nauki w Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi, od dnia 15 września 1999 r. do 30 września 2002 r., organ wyjaśnił, iż w związku z przejęciem wszelkiego rodzaju praw i zobowiązań tej placówki przez Uniwersytet Medyczny w Łodzi (art. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o utworzeniu Uniwersytetu Medycznego; Dz.U. z 2002 r. Nr 141, poz. 1184), podjęto próbę ustalenia kosztów studiów w tej jednostce. Jednakże pismem z dnia 10 sierpnia 2007 r. Uniwersytet Medyczny w Łodzi wyjaśnił, że nie ma możliwości ustalenia równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierzy zawodowych podlegających zwrotowi, którzy pobierali naukę w byłej Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi.

Natomiast Ministerstwo Obrony Narodowej – Departament Kadr w piśmie nr [...] stwierdził konieczność rozważenia podstaw umorzenia postępowania w tym zakresie, na podstawie art. 105 k.p.a. Wobec zatem braku możliwości ustalenia zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby por. rez. P. F. równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w Wojskowej Akademii Medycznej w okresie do dnia 15 września 1999 r. do 30 września 2002 r., organ postanowił postępowanie w tym zakresie umorzyć.

Decyzją z [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej nr 1588 w Żaganiu utrzymał ww. decyzję w mocy.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z jego ustaleniami, P. F. pobierał naukę w okresie od dnia 15 września 1999 r. do dnia 30 września 2002 r. w WAM w Łodzi, a następnie w okresie od dnia 1 października 2002 r. do 30 września 2005 r. w CSWSM w Łodzi. Po ukończeniu nauki, pełnił służbę zawodową od dnia 1 października 2005 r. do 31 lipca 2008 r. Wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej i został zwolniony ze służby rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] maja 2008 r.

Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie... do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych, w przypadku, gdy pobierali oni naukę przed wejściem w życie ustawy, a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy, do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe. Natomiast stosownie do treści art. 54 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych – przed nowelizacją – żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej i żołnierz skierowany na studia lub naukę oraz staż naukowy lub kurs trwający ponad pięć miesięcy, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 1, 4, 6, 7, 9 lit. a/ lub pkt 11–16, a także art. 112 pkt 1, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, nauki, stażu lub kursu albo okresu pobierania stypendium, licząc od dnia ukończenia tych studiów, nauki, stażu lub kursu, jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanych na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę.

Waloryzacja kosztów, o której mowa powyżej, następuje corocznie w drodze pomnożenia ich równowartości na dzień ukończenia studiów lub nauki oraz stażu lub kursu poprzez średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określony w ustawie budżetowej na dany rok. Decyzje w tym przedmiocie wydaje dowódca jednostki, w której żołnierz zawodowy pełnił służbę. Zwrot natomiast następuje proporcjonalnie do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do obycia. Postępowanie w tym zakresie regulują przepisy § 15–18 rozporządzenia z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania...

Koszty rzeczywiście poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego, o których mowa w art. 54 ustawy, obejmują koszty przypadające na jednego żołnierza zawodowego m.in. w zakresie zakwaterowania, umundurowania, nauki, świadczeń związanych z nauką dojazdu do miejsca pobierania nauki. Łączne rzeczywiście poniesione koszty, wynikające z ewidencji księgowej, przelicza się w odniesieniu do jednego kandydata na żołnierza zawodowego albo żołnierza zawodowego. Ustala się je jako sumę faktycznie poniesionych kosztów w okresie studiów, nauki, stażu lub kursu, przy tym okres nauki obejmuje okres od dnia rozpoczęcia studiów, nauki, stażu lub kursu do dnia ich zakończenia albo przerwania, wliczając w to zarówno okres urlopu jak i usprawiedliwionych nieobecności.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w jego ocenie organ l instancji nieprawidłowo ustalił okres obowiązkowej służby wojskowej w związku z pobieraniem nauki, a tym samym nieprawidłowo ustalił koszty, jakie zwrócić powinien odwołujący się.

Wskazał, że por. rez. P. F. pobierał naukę od dnia 24 września 1999 r. do 30 września 2005 r., to jest 2198 dni, zatem okres służby żołnierza wynieść powinien 4396 zł, liczony jako dwukrotny iloczyn tych dni. To natomiast, że za okres od dnia 24 września 1999 r. do dnia 30 września 2002 r. nie można ustalić równowartości poniesionych kosztów (na utrzymanie i naukę żołnierza), nie znaczy, że okres ten nie wlicza się do okresu, jaki należy uwzględnić przy ustalaniu okresu obowiązkowej służby wojskowej. Tymczasem odwołujący się, po ukończeniu nauki pełnił służbę jedynie przez 1034 dni, zaś do oddłużenia pozostało mu 3362 dni. Wyliczenia w tym zakresie pozwalają na ustalenia, jak wskazał organ, na określenie kosztów nauki w kwocie 32 947,60 zł. Organ wskazał, że kierując się zasadą określoną w art. 139 k.p.a., nie zmienił decyzji organu l instancji.

Ponadto organ wyjaśnił, że odbywanie przez P. F. studiów medycznych, od czasu likwidacji WAM w Łodzi, było tylko jednym z elementów szkolenia wojskowego. Z akt sprawy wynika bowiem, że odwołujący od dnia 1 października 2002 r. do dnia 30 września 2005 r. przebywał w CSWSM w Łodzi, gdzie jednocześnie odbywając studia medyczne był kandydatem na żołnierza służby wojskowej. Pomimo zakończenia studiów w dniu 9 maja 2005 r. do dnia 30 września 2005 r. w dalszym ciągu odbywał on szkolenie jako kandydat na żołnierza zawodowego i tym samym ponoszone były z tego tytułu koszty na jego utrzymanie, co potwierdza protokół z oszacowania kosztów kształcenia kandydatów na żołnierzy zawodowych z dnia 10 listopada 2005 r.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że P. F. pełnił służbę kandydacką jako chorąży CSWAM w Łodzi w charakterze podchorążego i to właśnie ta instytucja w imieniu Skarbu Państwa ponosiła koszty związane z jego wyżywieniem, umundurowaniem, zakwaterowaniem i szkoleniem. Fakt zaś rozdzielenia kształcenia lekarskiego na UM w Łodzi od szkolenia o charakterze ściśle specjalistycznym – wojskowym, jest okolicznością obojętną z punktu widzenia prawa.

Wreszcie organ wyjaśnił, iż protokół oszacowania kosztów kształcenia ma charakter dokumentu urzędowego i stosownie do wyrażonego przez NSA stanowiska, nie musi być poparty dodatkowymi dowodami.

P. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na ww. decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr 1588 w Żaganiu, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Go 461/12, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. F. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr 1588 w Żaganiu z [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej nr 1588 w Żaganiu, którą utrzymano w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr 4408 w Sulechowie określającą na podstawie art. 54 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w brzmieniu przed dniem 1 stycznia 2008 r.) obowiązek por. rez. P. F. zwrotu kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w Centrum Szkolenia Wojsk Medycznych w Łodzi w okresie od dnia 1 października 2002 r. do dnia 30 września 2005 r.

W sprawie bezspornym jest, że skarżący w latach 1999–2005 pobierał naukę w Wojskowej Akademii Medycznej, przekształconej następnie w Uniwersytet Medyczny w Łodzi oraz, że jako kandydat na żołnierza zawodowego pozostawał na stanie ewidencyjnym w Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych w Łodzi od 1 października 2002 r. do 30 września 2005 r. Poza sporem pozostaje również fakt, że już w dniu 25 stycznia 2008 r. skarżący wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, wskutek czego, rozkazem personalnym z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 1 sierpnia 2008 r.

Sąd podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie ma art. 54 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2008 r. Wynika to z treści art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 176, poz. 1242), zgodnie z którym do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych, w przypadku gdy pobierali naukę przed dniem wejścia w życie ustawy, to jest przed dniem 1 stycznia 2008 r. (art. 15 ustawy zmieniającej), a zwolnienie ze służby nastąpi po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej, do obowiązku zwrotu równowartości poniesionych kosztów na utrzymanie i naukę zastosowanie będą miały przepisy dotychczasowe.

Odbywanie przez skarżącego studiów medycznych, od czasu likwidacji WAM w Łodzi, było tylko jednym z elementów szkolenia wojskowego. Jak wynika z akt personalnych, skarżący od 1 października 2002 r. do 30 września 2005 r. przebywał w Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych w Łodzi, gdzie jednocześnie odbywając studia medyczne był podchorążym – kandydatem na żołnierza zawodowego. Tak więc, pomimo ukończenia w dniu 9 maja 2005 r. studiów na wydziale lekarskim, szkolenie skarżącego jako kandydata na żołnierza zawodowego trwało nadal, aż do dnia 30 września 2005 r., wciąż też ponoszone były koszty związane z jego utrzymaniem. Potwierdza to niewątpliwie znajdujący się w aktach sprawy protokół z oszacowania rzeczywistych kosztów kształcenia kandydatów na żołnierzy zawodowych z dnia 10 listopada 2005 r, w którym ujęte są koszty ponoszone także po dniu 9 maja 2005 r. Dopiero więc rozpoczęcie przez skarżącego pełnienia zawodowej służby wojskowej w dniu 1 października 2005 r. stanowi datę od której skarżący nie powinien być zobowiązany do zwrotu równowartości kosztów nauki i utrzymania.

Do wypowiedzenia doszło w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania edukacji, licząc od dnia jej ukończenia. Zatem w świetle art. 54 ust. 1 ww. ustawy pragmatycznej, powstał po stronie skarżącego obowiązek zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę

Na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zostało wydane rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. (Dz.U. Nr 135, poz. 1451) w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalanie równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. W § 15 powołanego rozporządzenia wskazano, iż koszty rzeczywiście poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego, o którym mowa w art. 54 ust. 1 ustawy, obejmują koszty przypadające na jednego żołnierza szkolonego w uszczegółowionym zakresie zakwaterowania (pkt 1), umundurowania (pkt 2), wyżywienia, w przypadku korzystania z bezpłatnego wyżywienia w okresie pobierania nauki (pkt 3), świadczeń związanych z nauką (pkt 4), dojazdu do miejsca pobierania nauki (pkt 5) oraz inne koszty, o których mowa w § 3 ust. 1, dotyczące żołnierzy wymienionych w art. 54 ust. 1 i 2 ustawy.

W § 16 określono, iż rzeczywiste koszty poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego, o którym mowa w art. 54 ust. 2 ustawy, obejmują: zwrot kosztów nauki pobieranych przez organ organizujący naukę (pkt 1) oraz zwrot należności z tytułu kosztów podróży służbowej na obszarze kraju w wysokości i na zasadach określonych w przepisach o należnościach przysługujących z tytułu podróży służbowych na obszarze kraju (pkt 2). Zgodnie z § 17 łączne rzeczywiste poniesione koszty, wynikające z ewidencji księgowej, przelicza się w odniesieniu do jednego kandydata na żołnierza zawodowego albo żołnierza zawodowego (ust. 1). Koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i nauki oraz dojazdu do miejsca jej pobierania, ustala się jako sumę faktycznie poniesionych kosztów tych świadczeń w okresie studiów lub nauki oraz stażu lub kursu (ust. 2). Okres nauki obejmuje okres od dnia rozpoczęcia studiów lub nauki oraz stażu lub kursu do dnia ich ukończenia albo przerwania, w tym urlopy i inne usprawiedliwione nieobecności (ust. 3).

Po ukończeniu studiów lub nauki oraz stażu lub kursu dane o równowartości kosztów, o których mowa w ust. 2, zamieszcza się w aktach personalnych żołnierza zawodowego (ust. 4). Stosownie do treści § 18 ust. 1 zwrot równowartości kosztów następuje na podstawie decyzji, o której mowa w art. 54 ust. 4 ustawy, z uwzględnieniem art. 8 ust. 1 ustawy, w terminie do 60 dni od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna, z zastrzeżeniem ust. 3.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd wskazał, że w aktach administracyjnych sprawy dot. P. F. znajduje się zbiorcze zestawienie ustalonej równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, wystawione przez Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych, obejmujące koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia, świadczenia związane z nauką z podziałem na poszczególne okresy. Sporządzony wykaz został opisany w sposób jasny i precyzyjny. Podano w nim również w oparciu o jakie akty prawne został sporządzony oraz na podstawie jakich danych. Organ dokonał prawidłowej waloryzacji na rok 2005, 2006, 2007 oraz 2008, dla których, zgodnie z odpowiednimi przepisami ustaw budżetowych – wskaźniki średnioroczne wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych wynosiły: 103%, 101,5%, 101,9% i 102,3%.

W ocenie Sądu, sposób wyliczenia wartości ww. środków należy uznać za dopuszczalny i czyniący zadość unormowaniu § 17 rozporządzenia. W tym zakresie orzeczenie organów obu instancji czyni również zadość dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., bowiem organy precyzyjnie określiły sposób w jaki ustaliły sporną należność.

W niniejszej sprawie Sąd podzielił w tej kwestii pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z 24 października 2008 r., sygn. akt l OSK 1656/07 oraz z 25 lipca 2007 r., sygn. akt l OSK 1524/06 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym wykaz stanowiący wyliczenie kosztów przez uczelnie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., stanowiącym dowód tego, co zostało w nim urzędowo potwierdzone. Skarżący w rozpoznawanej sprawie nie wykazał, że którekolwiek w zawartych w zestawieniu, czy wykazach wydatek nie został poniesiony w ogóle, np. na skutek nieskorzystania ze świadczeń w nich wskazanych, bądź poniesiony w niższej wysokości.

Tym samym wskazane przez organ koszty nauki i utrzymania skarżącego mogły być uznane jako koszty rzeczywiste, faktycznie poniesione i prawidłowo udokumentowane zgodnie z § 15 i 17 rozporządzenia. Powołane wyżej rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w § 17 ust. 1 stanowi, że łączne rzeczywiste poniesione koszty, wynikające z ewidencji księgowej, przelicza się w odniesieniu do jednego kandydata na żołnierza zawodowego albo żołnierza zawodowego. Z przepisu tego można więc wywieść, iż akt ten dotyczy zarówno żołnierzy zawodowych, jak i kandydatów na tych żołnierzy.

Ponadto skarżącemu zostały naliczone koszty wynikające z ewidencji. Prawidłowo również organ odwoławczy ustalił kwotę zwaloryzowanej równowartości kosztów, tj. proporcjonalnie do czasu zawodowej służby wojskowej (stanowiącej dwukrotność trwania studiów), jaki żołnierzowi pozostał do odbycia.

Wprawdzie, jak zwrócił uwagę organ odwoławczy, organ l instancji nieprawidłowo oznaczył okres służby, jaki pozostał skarżącemu do odsłużenia, a tym samym niewłaściwie oznaczył wysokość należności jaką jest on zobowiązany zwrócić, tj. określił ją w wysokości niższej od faktycznie należnej. Jednakże czyniąc zadość dyspozycji art. 139 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, odstąpił od uchylenia zaskarżonej odwołaniem decyzji, bowiem prowadziłoby to do zwiększenia obciążenia finansowego strony, a zatem pogorszenia jej sytuacji prawnej. Zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej wyraża się w tym, że organ odwoławczy nie może pogarszać, określonej decyzją organu pierwszej instancji, sytuacji prawnej odwołującego. Daje on gwarancję stronie, iż wniesione odwołanie spowodować może co najwyżej utrzymanie jej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją w żadnym zaś przypadku nie spowoduje jej pogorszenia.

Stwierdzony błąd miał charakter obiektywny, sprowadzał się do przyjęcia błędnej metody obliczania, a w konsekwencji nie mógł stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej odwołaniem decyzji organu l instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W zakresie kompetencji organu odwoławczego, uprawnionego do zupełnej oceny merytorycznej sprawy, leży m.in. korekta tego typu nieprawidłowości rozstrzygnięć organu stopnia podstawowego. Błąd w zakresie oceny stwierdzonego stanu faktycznego nie może również zostać zakwalifikowany jako rażące naruszenie prawa, co w konsekwencji uzasadnia wniosek, iż organ prawidłowo zastosował w sprawie art. 139 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wskazał, że jak wynika z art. 54 ust. 1 ustawy żołnierz zawodowy obowiązany jest do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, jeżeli nie odsłużył zawodowo okresu dwa razy dłuższego niż okres trwania nauki, licząc od dnia jej ukończenia, w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia.

Dokonując interpretacji ww. artykułu, Sąd zauważył, że wolą ustawodawcy nie było wliczenie do służby zawodowej, której odbycie zwalnia z obowiązku zwrotu kosztów edukacji, okresu trwania nauki. Wynika to bowiem wprost z przepisu, o czym świadczy wymownie zwrot "od dnia ukończenia nauki", co oznacza, że okres dwukrotności trwania nauki należy liczyć się od dnia ukończenia całego szkolenia. Tym samym organ zasadnie uwzględnił także okres od chwili ukończenia studiów do dnia 30 września 2005 r. kiedy skarżący zakończył szkolenie jako kandydat na żołnierza zawodowego. Rozstrzygnięcie sprawy przez organy wojskowe l i II instancji w przedmiocie obowiązku zwrotu kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie żołnierza zawodowego nie zależy od uznania organów, a zatem organ jest obowiązany ustalić kwotę zwrotu w drodze decyzji, gdy stwierdzi zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 54 ustawy.

Zamierzonego przez stronę skutku nie mógł odnieść zarzut dotyczący przewlekłości postępowania. Okoliczność ta bowiem pozostaje bez wpływu na treść wydanego przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr 1588 w Żaganiu orzeczenia.

Za niezasadny należało uznać również zarzut przedawnienia roszczenia. W sprawie nie znajdzie zastosowania przepis art. 73 ustawy o służbie..., określający trzy letni okres przedawnienia, bowiem dotyczy on jedynie roszczeń żołnierza z tytułu wypłaty uposażenia i innych tego typu świadczeń (por. wyrok WSA w Gliwicach z 26 listopada 2009 r., sygn. akt III SA/GI 390/09). Ustawa natomiast nie określa innych terminów przedawnienia roszczeń majątkowych w niej określonych. Z uwagi na administracyjnoprawny charakter roszczenia nie znajdzie tu zastosowania przepis art. 117 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 1993 r. Nr 16, poz. 1964 ze zm.). Wprowadzone nim pojęcie przedawnienia roszczeń jest bowiem pojęciem z zakresu prawa cywilnego, zaś przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest sprawa z zakresu administracji publicznej, do której przepisy prawa cywilnego nie mają zastosowania (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 14 marca 2007 r. sygn. akt IV SA/Wr 768/06).

Stosownie do brzmienia art. 115 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241) w związku z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240), w sprawie nie znajdzie zastosowania ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), która zawiera regulacje dotyczące przedawnienia roszczeń publicznoprawnych, bowiem postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało jeszcze przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Dotychczasowe przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2005 r. Nr 249, poz. 2104 ze zm.) nie zawierają natomiast stosownych regulacji w tym zakresie.

W tym stanie rzeczy Sąd wywiódł, że skoro podniesione zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270).

P. F. wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:

1. a) art. 54 ust. 1–4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593), w brzemieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2007 r. – poprzez przyjęcie, że:
2. – studia na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi (utworzona w sierpniu 2002 r. – uczelnia cywilna), podlegają rozliczeniu w zakresie zwrotu kosztów poniesionych na naukę;
3. – sporządzony 2 listopada 2005 r. przez Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych w Łodzi – protokół z oszacowania rzeczywistych kosztów... (a nie przez Uniwersytet), stanowi podstawę prawną do obciążenia P. F. obowiązkiem zwrotu kosztów poniesionych na naukę;
4. – koszty zostały naliczone za okres do 30 września 2005 r., gdy w rzeczywistości P. F. studia ukończył 9 maja 2005 r., składając egzamin dyplomowy;
5. – prawidłowo rozliczono koszty z okresów miesięcznych, gdy w rzeczywistości powinny być rozliczone za każdy dzień pozostały do zakończenia okresu służby;
6. b) § 15–17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania... (Dz.U. z 2004 r. Nr 135, poz. 1451) poprzez przyjęcie, iż wyliczenia teoretyczne, oparte na danych statystycznych, zawartych w protokole CSzWSM w Łodzi – są kosztami rzeczywistymi, faktycznie poniesionymi na utrzymanie właśnie P. F. Na tych podstawach wnosił o:
7. 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim;
8. 2) zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dowódca Jednostki Wojskowej nr 1588 w Żaganiu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 54 ust. 1–4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowej w brzmieniu obowiązującym do dnia 31grudnia 2007 r. Według art. 54 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2007 r. (Dz.U. Nr 179, poz. 1750) "Żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej i żołnierz skierowany na studia lub naukę oraz na staż naukowy lub kurs trwający ponad pięć miesięcy, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 1, 4, 6, 7, 9 lit. a/ oraz pkt 11–16, a także art. 112 pkt 1, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, nauki, stażu lub kursu albo okresu pobierania stypendium, licząc od dnia ukończenia tych studiów, nauki, stażu lub kursu – jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6". Artykuł 54 ust. 1 nie wprowadza ograniczenia obowiązku zwrotu ukończeniem studiów, który skarżący wiąże z egzaminem dyplomowym.

W art. 54 ust. 1 obowiązkiem zwrotu objęto poniesione koszty w czasie trwania studiów, ale też nauki, stażu, kursu. Skarżący nie podważył ustaleń o pobieraniu nauki w okresie od 1 października 2002 r. do dnia 30 września 2005 r. w Centrum Szkolenia Wojskowego Służb Medycznych. Nie ma zatem podstaw do ograniczenia okresu nauki tylko do dnia 9 maja 2005 r.

Nie jest zasadny zarzut w zakresie niewyjaśnienia związku pomiędzy Uniwersytetem Medycznym a Centrum Szkolenia Wojsk Medycznych. W sprawie nie budzi wątpliwości, że podczas studiów i nauki pozostawał w ewidencji i wszelkiego rodzaju zaopatrzeniu Centrum Szkolenia Wojsk Medycznych.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 54 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W skardze kasacyjnej nie wyprowadzono naruszenia przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie tego przepisu.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 54 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W art. 54 ust. 4 określono formę rozstrzygnięcia i taką formę organy rozstrzygające zastosowały.

Zarzuty dotyczące ustalenia wysokości kosztów nie zostały poparte dowodami, które pozwalałyby zakwestionować prawidłowość. Tym samym nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 54 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i § 15–17 rozporządzenia z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. Poza ogólnikowym zarzutem nie wykazano braku prawidłowych ustaleń przez Centrum Szkolenia Wojskowych Służb Medycznych, obejmujący koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia, świadczenia związanego z nauką, z podziałem na poszczególne okresy. Jeżeli skarżący pozostawał w ewidencji i wszelkiego rodzaju zaopatrzeniu Centrum Szkolenia Wojsk Medycznych w Łodzi, to nie można wyprowadzić, że do ustalenia tych kosztów właściwy był Uniwersytet Medyczny w Łodzi.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

O kosztach Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.