Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16.09.2005 r. sygn. akt 4 II SA/Wr 114/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Dolnośląskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich we [...] z dnia [...] nr [...]. Decyzjami tymi nałożono na J. P. karę pieniężną w wysokości 4.276,80 zł za umieszczenie bez zezwolenia w pasie drogowym na wiadukcie kolejowym, reklamy w okresie 14.08.2000 r. do 2.11.2000 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, powołując się na art. 4 pkt 1, art. 2 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, wyjaśnił pojęcie pasa drogowego oraz podział dróg na publiczne i wewnętrzne, zaś przytaczając art. 2a, art. 19 ust. 1 i 2 i art. 8 ust. 2 tej ustawy odniósł się do kompetencji zarządców dróg stwierdzając, że pokrywają się one w zakresie budowy, utrzymania, zarządzania dróg w znaczeniu ustalonym w art. 4 pkt 8 i 10 i art. 20 tej ustawy. Sąd podkreślił, że przez budowę drogi rozumie się wykonywanie nowego połączenia między określonymi miejscami, a przez jej utrzymanie – wykonywanie robót remontowych, konserwacyjnych, porządkowych i innych zmierzających do zwiększenia bezpieczeństwa. Ustalając kompetencje zarządcy drogi należy je interpretować w powiązaniu z prawem własności gruntu i jego wykonywaniem w świetle art. 46 § 1, art. 140 i art. 143 kc, z których to przepisów wynikają trójwymiarowe granice, do których sięgają uprawnienia właścicieli nieruchomości – kontynuował Sąd, stwierdzając, że zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem drogi i pasa drogowego jest obsługa ruchu użytkowników drogi, realizowana z wykorzystaniem kompetencji zarządcy drogi określonych w art.
- Sąd przywołał też art. 28 ustawy określający obowiązki zarządców kolei i wywiódł z tego przepisu wniosek, że nie obejmują one uprawnienia do zezwolenia na umieszczenie reklam w pasie drogowym.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł J. P., reprezentowany przez radcę prawnego, domagając się uchylenia wyroku i rozpatrzenia skargi i zarzucając:
- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), a polegające na tym, iż Sąd pierwszej instancji przeprowadził fałszywe logicznie rozumowanie a contrario co do wzajemnych związków logicznych przepisu art. 25 i art. 28 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 z późn. zm.) w wyniku czego doszedł do fałszywego logicznie wniosku, że w przypadku skrzyżowania drogi publicznej z torami kolejowymi przechodzącymi na drogę publiczną z mocy przepisu art. 25 ww. ustawy, owym wiaduktem kolejowym zarządza zarządca drogi publicznej, nie zaś zarządca torów kolejowych, bowiem przepis art. 28 ww. ustawy - zdaniem Sądu pierwszej instancji - tejże kwestii nie reguluje. Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, iż przepisy art. 25 i art. 28 ww. ustawy o drogach publicznych pozostają ze sobą, w stosunku absolutnej wzajemnej niezależności, albowiem w przepisie art. 25 ww. ustawy o drogach publicznych, idzie tylko i wyłącznie o skrzyżowanie dwóch dróg publicznych, zaś tory kolejowe w żadnym przypadku nie mogą być uznane za drogę publiczną w rozumieniu przepisów ww. ustawy o drogach publicznych, co jasno wynika z definicji takiej drogi zawartej w przepisie art. 4 pkt 1 tejże ustawy.
Przepis art. 28 ustawy o drogach publicznych, to ustawowe ograniczenie władztwa nad nieruchomością w postaci drogi publicznej (patrz przepis art. 2a ustawy) jej właściciela, a co za tym idzie zarządcy tejże drogi publicznej w rozumieniu art. 140 k.c., przy czym przepis ten uprzywilejowuje zarząd kolei, kosztem właściciela drogi publicznej, w ten sposób, ogranicza on prawa właściciela drogi publicznej (patrz art. 140 i art. 143 k.c.) w następujących przypadkach:
- w przypadku skrzyżowania torów kolejowych z drogą publiczną w tym samym poziomie (patrz art. 28 § 1 ww. ustawy o drogach publicznych), właściciel drogi publicznej nie może wykonywać żadnych czynności z tytułu zarządu nieruchomością, w takich granicach, w jakich z tej części drogi korzysta kolej (od jednej zapory kolejowej do przeciwnej zapory kolejowej lub od jednej skrajni szyn do przeciwnej skrajni szyn);
- w przypadku skrzyżowania torów kolejowych z drogą publiczną polegającego na tym, iż droga publiczna przechodzi wiaduktem drogowym ponad torami kolejowymi (patrz art. 28 § 2 pkt 1 ww. ustawy o drogach publicznych), właściciel drogi publicznej nie może wykonywać żadnych czynności z tytułu zarządu nieruchomością, w takich granicach w jakich pod drogą publiczną przechodzą tory kolejowe, a nadto konserwacja dolnych części konstrukcji wiaduktu drogowego wraz z urządzeniami go zabezpieczającymi należy do wyłącznej kompetencji zarządu kolei bez względu na prawo własności tegoż wiaduktu i jego zabezpieczeń;
- w przypadku skrzyżowania torów kolejowych z drogą publiczną polegającego na tym, iż droga publiczna przechodzi pod wiaduktem kolejowym, przez który prowadzą tory kolejowe nad drogą publiczną (patrz art. 28 § 2 pkt 2 ww. ustawy o drogach publicznych), właściciel drogi publicznej nie może wykonywać żadnych czynności z tytułu zarządu nieruchomością, co do przedmiotowego wiaduktu kolejowego, w takich granicach w jakich pod drogą publiczną przechodzą tory kolejowe (nawet w zakresie konserwacji dolnych części konstrukcji wiaduktu kolejowego wraz z urządzeniami go zabezpieczającymi), a nadto zarządca owej drogi publicznej musi zarządowi kolei udostępnić pas drogi w celu budowy i utrzymania urządzeń odwadniających ów wiadukt kolejowy i odprowadzających wodę poza koronę drogi publicznej, bez względu na prawo własności tegoż wiaduktu i jego zabezpieczeń.
W tym miejscu trzeba podkreślić, iż przepis art. 28 ustawy o drogach publicznych, a w szczególności jej § 2 zawiera jedynie przykładowe wyliczenie zdarzeń (nie jest przepis typu numerus casus).
Jeśli idzie o przepis art. 28 § 2 pkt 3 ustawy o drogach publicznych (mylnie oznaczony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jako pkt 2), to ogranicza on prawo własności drogi publicznej na rzecz zarządu kolei, w przypadku nowej inwestycji kolejowej, w granicach pasa drogowego drogi publicznej.
Gdyby podzielić owe rozumowanie a contrario przeprowadzone przez Sąd pierwszej instancji, to należałoby stwierdzić, iż w każdym przypadku gdy wiadukt kolejowy przechodzi nad drogą publiczną, tym wiaduktem kolejowym łącznie z szynami zarządza zarządca drogi publicznej, a zarząd kolei może co najwyżej wykorzystywać pas drogi w celu budowy i utrzymania urządzeń odwadniających ów wiadukt kolejowy i odprowadzających wodę poza koronę drogi publicznej.
Absurdalność takiego rozumowania jest oczywista dla każdego kto choć trochę rozumie problem bezpieczeństwa ruchu kolejowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa", skarga kasacyjna powinna zawierać m.in. przytoczenie podstaw i ich uzasadnienie. Podstawy skargi kasacyjnej wskazuje art.174 ppsa i są nimi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, o ile mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 174 ppsa przytoczenie podstaw skargi powinno wskazywać konkretne przepisy konkretnego aktu prawnego i charakter naruszenia, a nadto ich uzasadnienie, jak nakazuje art. 176 ppsa. Skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, jak nakazuje art. 175 § 1 ppsa i wobec tego należy się spodziewać, że fachowy pełnomocnik zapewni, iż będzie ona odpowiadała ww. wymogom. Sprowadzają się one do tego, że należy wskazać podstawy, a potem ich uzasadnienie, w takim porządku, aby była ona czytelna. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi, jak wynika z art. 183 § 1 ppsa, co oznacza, że Sąd ten nie ma uprawnień ani obowiązku poprawiania, uzupełniania, interpretowania skargi, czy domyślania się o co w niej chodzi, gdyż gdyby takie czynności wykazał stanąłby w istocie w pozycji autora skargi kasacyjnej.
Stwierdzić należy, że skarga kasacyjna Jarosława Ptaszkiewicza jest sporządzona w taki sposób, że trudno w niej wyróżnić podstawy i uzasadnienie, elementy te przeplatają się bowiem ze sobą, nie są od siebie oddzielone. Wymienione zostały przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, jednak nie jest jasne czy wszystkie te przepisy Wojewódzki Sąd naruszył, czy też niektóre z nich i w jaki sposób. Nadto taka konstrukcja skargi kasacyjnej uniemożliwia rozeznanie czy wskazano przepisy w ramach podstaw skargi, czy też uzasadnienia i które z nich do jakiego z tych elementów skargi należą.
Skarga kasacyjna J. P., jakkolwiek formalne ostatecznie odpowiada art. 176 ppsa, to w rezultacie jest na tyle nieczytelna, że nie można uznać, aby posiadała usprawiedliwione podstawy, jednak wyjaśnić skarżącemu należy, bowiem omawiania on w skardze art. 28 ustawy o drogach publicznych, że z przepisu tego nie można wywieść aby do uprawnień PKP należało wydawanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia reklamy na wiadukcie kolejowym. Uprawnienie to służy zarządcy drogi.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 ppsa.