Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Wa 316/13, po rozpoznaniu skargi E. M. na bezczynność [...] G. S.A. z siedzibą w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 24 listopada 2011 r. o udostępnienie informacji publicznej, w pkt 1 wyroku stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, umorzył postępowanie w sprawie (w pkt 2) oraz zasądził na rzecz skarżącego kwotę 357 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Pismem z dnia 24 listopada 2011 r. E. M. wezwał [...] G. S.A. z siedzibą w W. Oddział w G., do podjęcia negocjacji w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez Spółkę z nieruchomości składającej się m.in. z działki rolnej nr [...] położonej w m. Ł., dla której Sąd Rejonowy we Włocławku prowadzi księgę wieczystą o numerze [...] i działki rolnej nr [...] położonej w m. L., dla której Sąd Rejonowy we Włocławku prowadzi księgę wieczystą o numerze [...] oraz ustanowienia na tej nieruchomości służebności przesyłu za wynagrodzeniem.
W piśmie tym zawarł także wniosek o udostępnienie kserokopii wszelkich ewentualnych decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii gazociągowej wchodzącej w skład prowadzonego przez Spółkę przedsiębiorstwa, przebiegającej przez opisane wyżej działki.
W skardze na bezczynność [...] G. S.A. z siedzibą w W., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, E. M. zarzucił jej:
- 1. nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek z 24 listopada 2011 r. w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej,
- 2. niewydanie rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania zgodnie z art. 17 ust. 1 ww. ustawy.
W związku z tym wniósł o stwierdzenie bezczynności spółki i zobowiązanie jej do udzielenia informacji w żądanym zakresie i w żądanej formie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu stwierdził w szczególności, że argumentem jednoznacznie przemawiającym za obowiązkiem stosowania przez skarżoną Spółkę prawa handlowego, zajmującą się dystrybucją energii elektrycznej, ustawy o dostępie do informacji publicznej jest brzmienie art. 4 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, stanowiącego, iż zobowiązanie do udostępnienia informacji publicznej, oprócz władz publicznych, są również inne podmioty wykonujące zadania publiczne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umarzając postępowanie stwierdził, że spółka nie rozpoznała wniosku skarżącego w sposób wyżej wskazany do dnia wniesienia skargi na jej bezczynność. Dopiero przy piśmie procesowym z dnia 19 lipca 2013 r., przesłanym również skarżącemu, załączyła kopię dziennika budowy – część I, wydanego dnia 24 października 1995 r., dotyczącego gazociągu wysokiego ciśnienia [...], na terenie woj. włocławskiego, kopię wskazań lokalizacyjnych nr [...] Centralnego Urzędu Planowania z dnia 7 listopada 1994 r. oraz kopię decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] lutego 1995 r., wydanej przez Wójta Gminy we Włocławku. Wymienione kopie dokumentów, jak wynika z oświadczenia pełnomocnika skarżącego, otrzymał on w dniu 25 lipca 2013 r. Zatem w dacie rozpoznawania sprawy przez Sąd I instancji spółka nie pozostawała w bezczynności, skoro udostępniła żądane informacje w takim zakresie, w jakim była w ich posiadaniu.
Stąd też, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, postępowanie stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, a zwłaszcza spór co do spoczywającego na spółce obowiązku informacyjnego i jej przekonanie, że nie jest podmiotem obowiązanym w świetle u.d.i.p. Sąd I instancji uznał, że nie można zarzucić jej bezczynności z rażącym naruszeniem prawa.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł [...] G. System S.A. z siedzibą w W., zarzucając:
- 1) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- a) art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący pozostawał w bezczynności jako organ zobowiązany do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a tym samym nie wzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy;
- b) art. 151 P.p.s.a. wobec jego niezastosowania, w sytuacji gdy występowały okoliczności nakazujące skargę oddalić;
- c) art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku bez zapoznania się z aktami sprawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało wadliwym rozstrzygnięciem;
- 2) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, a mianowicie:
- a) art. 1 i art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji, że żądanie udostępnienia kserokopii wszelkich ewentualnych decyzji stanowiących podstawę lokalizacji budowy linii gazowniczych odpowiada pojęciu informacji publicznej, a skarżący jest podmiotem (organem) obowiązanym do ich udostępnienia, pomimo że nie jest organem, który dokumenty te wytworzył;
- b) art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji, że [...] G. S.A. pozostaje w bezczynności, w sytuacji zwrócenia się z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej do Oddziału Spółki w G., nie posiadającego osobowości prawnej.
W oparciu o powyższe zarzuty wnoszący skargę kasacyjną wniósł o:
- 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w części, tj. w zakresie pkt 1 i 3 oraz przekazanie w zakresie pkt 1 i 3 wyroku, sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie;
- 2) zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
W pierwszej kolejności za chybiony należy uznać zarzut art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. Analizując pisemne uzasadnienie zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że odpowiada ono dyspozycji art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd I instancji szczegółowo przedstawił stan faktyczny sprawy, zarzuty podnoszone w skardze i stanowisko strony przeciwnej. Wskazał ponadto podstawę prawną oraz w dostateczny sposób wyjaśnił motywy wydanego rozstrzygnięcia.
Nie sposób również zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd ten orzekał na podstawie akt sprawy i wziął pod uwagę, że przy piśmie z dnia 19 lipca 2013 r. [...] G. S.A. z siedzibą w W. przesłał skarżącemu żądane informacje w takim zakresie, w jakim był w ich posiadaniu.
Nietrafne są także zarzuty dotyczące naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawa materialnego, tj. art. 1, art. 4 oraz art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Przepis art. 4 zawierający w ust. 1 sformułowanie, iż obowiązek ten spoczywa na władzach publicznych oraz innych podmiotach wykonujących zadania publiczne, wyraźnie rozróżnia władze publiczne, do których z pewnością skarżąca kasacyjnie Spółka się nie zalicza, oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, których przykładowe wyliczenie zawierają punkty od 1 do 5. Regulacja art. 4 ust. 1 pkt 5 omawianej ustawy zawiera charakterystykę kilku podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, w tym reprezentujących inne państwowe osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne, jak też takich podmiotów reprezentujących osoby, które dysponują majątkiem publicznym, dalej osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W tym znaczeniu zobowiązanym może być również wyodrębniona jednostka danego podmiotu, jak oddział spółki akcyjnej, zwłaszcza wpisany do krajowego rejestru sądowego i wyposażony w pewną samodzielność. Jak wynika z akt sprawy spółka (jej oddział) podlega przywołanemu przepisowi, ponieważ jest osobą prawną, w której Skarb Państwa posiada 100% akcji. Ponadto, jak wynika z odpisu KRS do zadań Spółki należy m.in. wytwarzanie i transport paliw gazowych. Spółka oraz jej Oddział wykonują zatem zadania publiczne.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż w judykaturze utrwaliło się jednolite stanowisko w kwestii zaliczenia przedsiębiorstw energetycznych, do kategorii podmiotów wykonujących "zadania publiczne", które to pojęcie użyte zostało w art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a ma znaczenie szersze od zwrotu "zadania władzy publicznej" zawartego w art. 61 Konstytucji RP. W tej materii należy więc w całości podzielić stanowisko zajęte przez Sąd I instancji, wyrażone w oparciu o interpretację treści zwrotu "zadań publicznych danego podmiotu". Jeżeli zadania te mają na celu zaspokojenie powszechnych potrzeb obywateli i są istotne z punktu widzenia celów państwa, to nie można odmówić im tego przymiotu (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2006 r., sygn. akt P 24/05, i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10). W tej sytuacji bez względu na fakt, czy przedsiębiorstwo energetyczne wykonuje zadania w zakresie produkcji paliw lub energii, przesyłania, obrotu, czy wreszcie dystrybucji, albo sprzedaży, mimo iż zadania te zostały odrębnie ujęte w ustawie Prawo energetyczne (art. 3 pkt 4, 5, 6, 6a) przedsiębiorstwo takie winno być traktowane jako wykonujące zadania publiczne - w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. W konsekwencji również zakres podmiotowy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej został spełniony. Dlatego też należało postąpić zgodnie z jej regulacją.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.