Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2679/22 oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 25 sierpnia 2022 r. nr KKU-60/21 w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w gminie [...], obręb [...], oznaczonej w ewidencji jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie zawarły wniosek o zawieszenie postępowania z urzędu wskazując, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy zależy od wyniku innego postępowania sądowego, tj. postępowania w przedmiocie stwierdzenia zasiedzenia spornej działki, a PKP S.A. przygotowuje stosowny wniosek w tym zakresie i w najbliższym czasie zamierza złożyć wniosek do Sądu Rejonowego w [...], I Wydział Cywilny. Skarżąca kasacyjnie wniosła również o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości, podnosząc, że decyzja ta nadaje uprawnienia stronie postępowania administracyjnego i może doprowadzić do powstania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ("nieruchomość teoretycznie może być już sprzedana").
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wniosek o zawieszenie postępowania jest niezasadny.
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej "P.p.s.a."), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
W świetle powyższego przepisu podstawowym warunkiem umożliwiającym zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego jest to, aby postępowanie administracyjne, sądowoadministracyjne, sądowe, przed TK lub TSUE było w toku, a więc było wszczęte i nie zostało zakończone prawomocnym rozstrzygnięciem (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 22 czerwca 2010 r., sygn. II SA/Kr 483/10; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2011 r., sygn. I OSK 2230/11). Ponadto rozstrzygnięcie sprawy winno być zależne od wyniku tego postępowania.
Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że na dzień wydania niniejszego postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, nie toczy się żadne postępowanie z katalogu wymienionego w art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., którego wynik stanowiłby zagadnienie wstępne dla rozstrzygnięcia Sądu kasacyjnego. Nie ma żadnego dowodu świadczącego o tym, że przed Sądem Rejonowym w Kartuzach toczy się jakiekolwiek postępowanie zainicjowane przez PKP S.A. Nie ma zatem podstaw do zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania, które nie zostało wszczęte, ani nie jest w toku.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 i art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji.
Na uwzględnienie nie zasługiwał także wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., który na podstawie art. 193 tej ustawy ma zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Stosownie natomiast do art. 61 § 4 P.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Tak więc w sytuacji wystąpienia z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji, po prawomocnym rozpoznaniu poprzedniego wniosku o wstrzymanie wykonania danego aktu, żądanie takie powinno zostać potraktowane jako wniosek o zmianę postanowienia Sądu w trybie przewidzianym w art. 61 § 4 P.p.s.a. Powoduje to, że zasadność wniosku w sposób bezpośredni podlega ocenie nie tyle przez pryzmat zaistnienia przesłanki określonej w art. 61 § 3 P.p.s.a., ale wymaga uwzględnienia art. 61 § 4 P.p.s.a. Odmowa wstrzymania wykonania decyzji nie uniemożliwia zatem ponowienia wniosku, jednakże wnioskodawca powinien mieć na uwadze to, że w sprawie objęcia strony ochroną tymczasową zapadło prawomocne orzeczenie sądowe i możliwość jego zmiany może zostać oparta nie na podważeniu stanowiska zajętego przez Sąd z powodu jego wadliwości, ale wskazaniu, że pozostaje ono nieadekwatne do stanu sprawy w świetle nowych okoliczności, które w niej zaistniały.
W niniejszej sprawie, w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który prawomocnym postanowieniem z 12 grudnia 2022 r. odmówił uwzględnienia wniosku skarżącej w tym zakresie. Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Argumentacja przywołana obecnie w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji stanowi powtórzenie argumentacji przedstawionej przez skarżącą w pierwotnym wniosku będącym przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Aktualne pozostają więc rozważania poczynione przez Sąd we wskazanym powyżej postanowieniu, gdzie okoliczności powołane przez stronę zostały ocenione jako zbyt ogólne i niewystarczające dla zastosowania w tej sprawie ochrony tymczasowej. W orzeczeniu tym Sąd I instancji trafnie ocenił, że zaskarżona decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości może stanowić podstawę do wszczęcia przez gminę postępowania wieczystoksięgowego w celu ujawnienia jej jako właściciela przedmiotowej nieruchomości. W ocenie Sądu, okoliczność ta nie wypełnia jednak przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. albowiem samo dokonanie wpisu w księdze wieczystej nie jest czynnością nieodwracalną.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że złożony wniosek nie zawiera żadnego argumentu wskazującego na wystąpienie przesłanki z art. 61 § 4 P.p.s.a., nie wynika z niego, aby nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych sprawy uzasadniająca odmienne rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 4 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 2 sentencji.