Uzasadnienie
W dniu 2 czerwca 2007 r. usunięty został z drogi samochód osobowy marki Ford Escort numer rejestracyjny [...], który następnie umieszczono na parkingu Z. W dniu 6 grudnia 2007 r. do Urzędu Skarbowego w Zgierzu wpłynęło pismo Z. informujące o nieodebraniu, m.in. ww. pojazdu przez właściciela w ciągu 6 miesięcy od dnia jego usunięcia z drogi.
Decyzją z dnia 12 marca 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Zgierzu orzekł o przejściu przedmiotowego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.
Pismem z dnia 8 kwietnia 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu wezwał spółkę do podania wysokości koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór, a także przedstawienia kalkulacji tych kosztów.
W odpowiedzi na powyższe spółka pismem z dnia 11 kwietnia 2008 r. wskazała kwotę 13,38 zł netto za dobę przechowywania pojazdu.
W dniach 22 kwietnia 2008 r. i 14 maja 2008 r. poborca skarbowy, legitymujący się upoważnieniem wydanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu, stawił się w Z. celem odebrania przedmiotowego samochodu. Jak wynika ze sporządzonej przez upoważnionego poborcę skarbowego notatki służbowej - przedmiotowy pojazd nie został wydany.
Pojazd został wydany w dniu 4 czerwca 2009 r.
W dniu 23 lutego 2011 r. do Urzędu Skarbowego w Zgierzu wpłynęło pismo skarżącej spółki, w którym strona wystąpiła o przyznanie zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór pojazdu Ford Escort o podanym numerze rejestracyjnym wraz z odsetkami również za okres pierwszych 6 miesięcy od usunięcia pojazdu z drogi, według stawek określonych w obowiązującej w tym czasie uchwały Rady Powiatu Zgierskiego.
Postanowieniem z dnia 20 maja 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu włączył do akt sprawy jako dowód opinię biegłego rewidenta z dnia 9 sierpnia 2010 r. wydaną w sprawie kosztów dozoru samochodu osobowego marki Wartburg numer rejestracyjny EL 94341, dotyczącą tej samej strony i identycznego stanu faktycznego.
Postanowieniem z dnia 30 maja 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu przyznał Spółce wynagrodzenie za dozór pojazdu marki Ford Escort o podanym numerze rejestracyjnym oraz zwrot koniecznych wydatków związanych z dozorem w łącznej wysokości 1.595,84 zł.
Na powyższe rozstrzygnięcie Spółka złożyła zażalenie
Postanowieniem nr [...] z dnia 15 maja 2012 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 17 § 1, art. 18 i art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46, poz. 237), Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu z dnia 30 maja 2011 r. nr [...] o przyznaniu kosztów dozoru w łącznej wysokości 1.595,84 zł, obejmujących zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru w okresie od dnia 2 czerwca 2007 r. do dnia 22 kwietnia 2008 r. w kwocie 1.417,02 zł oraz wynagrodzenie za dozór w kwocie 178,82 zł, stanowiącego własność Skarbu Państwa samochodu osobowego marki Ford Escort numer rejestracyjny [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawach dotyczących przypadających jednostce prowadzącej parking strzeżony należności za parkowanie pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa w trybie art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym (w brzmieniu obowiązującym do dnia 11 czerwca 2009 r.), zastosowanie ma art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podstawę prawną do zastosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie należności za parkowanie ww. pojazdów stanowił § 3 ust. 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odnoszący się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie m.in. zrzeczenia się własności rzeczy ruchomej lub objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. Tożsame regulacje prawne zawarte są w aktualnie obowiązującym § 3 ust. 1 lit. c rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że z art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, iż organ likwidacyjny zobowiązany jest przyznać na żądanie prowadzącego parking przechowujący pojazdy, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym: zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa zasad obliczania należności dozorcy. Należność ta powinna jednak odpowiadać sumie dwóch pozycji, tj. wydatkom koniecznym związanym z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzeniu za dozór.
Organ II instancji wskazał, że jak wynika z akt sprawy, w toku prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do ustalenia wysokości koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór samochodu osobowego marki Ford Escort nr rej. [...], Z. jedynie, że w analizowanej sprawie obowiązują stawki wynikające z uchwały Rady Powiatu Zgierskiego. Mając więc na uwadze powyższe oraz fakt, iż dla wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy koniecznym było posiadanie wiadomości specjalnych z zakresu ekonomii i zasad rachunkowości podmiotów gospodarczych, organ likwidacyjny oparł swoje rozstrzygnięcie na dowodzie z opinii biegłego rewidenta księgowego z dnia 9 sierpnia 2010 r., dotyczącej ustalenia rzeczywistej wysokości poniesionych przez Z. kosztów dozoru samochodu osobowego marki Wartburg nr rej. EL 94341. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu uznał bowiem, że przedmiotowa opinia może stanowić podstawę do ustalenia należności dozorcy w analizowanej sprawie z uwagi na fakt, iż wydana została wobec tej samej strony i dotyczy identycznego stanu faktycznego.
W sporządzonej w przedmiotowej sprawie opinii z dnia 9 sierpnia 2010 roku biegły rewident wskazał, iż Z. wykonuje kilka rodzajów działalności o charakterze podstawowym, natomiast koszty działalności są ewidencjonowane jedynie w układzie rodzajowym, bez użycia jakiegokolwiek urządzenia ewidencjonującego koszty bezpośrednie poszczególnych rodzajów działalności, w tym również koszty utrzymania i obsługi parkingu depozytowego. Powyższe uniemożliwia ustalenie w sposób bezpośredni wysokości koniecznych wydatków oraz wysokości wynagrodzenia za dozór pojazdu.
W związku z powyższym, biegły rewident wystąpił do prowadzącego ewidencję księgową działalności Spółki, tj. Biura Usług Rachunkowych S.P. w Zgierzu o dokonanie przeglądu całorocznych dokumentacji kosztów za lata 2004-2008 oraz wyboru poniesionych kosztów na utrzymanie i obsługę parkingu depozytowego w powiązaniu z zapisami w ewidencji księgowej kosztów rodzajowych. W rezultacie sporządzono zestawienia poniesionych w latach 2004-2008 kosztów bezpośrednich na utrzymanie i obsługę parkingu depozytowego oraz kosztów ogólnych działalności Spółki za ww. okres. Przedłożone dane zostały następnie porównane ze stanami wykazanymi w Rachunkach Zysków i Strat za lata 2004-2008 oraz wynikającymi z ewidencji księgowej kosztów według rodzaju. Wykazane koszty bezpośrednie utrzymania i obsługi parkingu depozytowego zostały poddane weryfikacji, w następstwie której biegły rewident uznał, iż koszty usług adwokackich nie mogą zostać uznane za konieczne wydatki związane z wykonywaniem dozoru, a zatem brak jest podstaw do ich zaliczenia do kosztów bezpośrednich utrzymania i obsługi parkingu depozytowego.
Ponadto w ocenie biegłego rewidenta do kosztów tych nie mogą zostać również zaliczone koszty dzierżawy dróg dojazdowych i podatku od nieruchomości gruntów o powierzchni 1840 m². Koszty te, jako dotyczące kilku rodzajów działalności - zdaniem sporządzającego opinię - powinny podlegać podziałowi pomiędzy te rodzaje działalności według przyjętych zasad (polityki) rachunkowości. Mając na uwadze fakt, iż koszty działalności Z. są ewidencjonowane jedynie w układzie rodzajowym, oraz że w przyjętych zasadach rachunkowości nie przewidziano metod ustalania, podziału i rozliczania kosztów pośrednich (ogólnych, zarządu), dla szacunkowego ich ustalenia biegły rewident przyjął metodę procentowego udziału kosztów ogólnych działalności Spółki w kosztach działalności operacyjnej. Umożliwiło to szacunkowe ustalenie pełnej wysokości kosztów poniesionych na dozór pojazdów przyjętych na parking depozytowy. Biegły rewident stwierdził, że Spółka nie podejmowała uchwał o przewidywanym planowanym zysku. Brak możliwości ustalenia przychodów ze sprzedaży usług parkingowych wynika również z tego, że są one rejestrowane przez kasę fiskalną łącznie z przychodami ze sprzedaży usług diagnostycznych.
Wobec powyższego biegły określił zysk brutto przy zastosowaniu obiektywnego "wskaźnika rentowności ekonomicznej sprzedaży" dla branży: "Działalność usługowa pozostała", określonego w zestawieniu średnich wartości podstawowych wskaźników finansowych dla poszczególnych sektorów (branż) dla lat 2004, 2005, 2006 i 2007, Opracowanie Komisji ds. Analizy Finansowej Rady Naukowej Stowarzyszenia Księgowych w Polsce. Z uwagi na wyniki finansowe Spółki za lata 2004-2008, a zwłaszcza stratę poniesioną w latach 2007 i 2008 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu uznał, iż przyjęty przez biegłego rewidenta wskaźnik jest dla strony korzystny. Biegły przedstawił zestawienie przychodów, kosztów oraz wskaźników rentowności za okres od 2004 do 2008 r. Przedstawione przez biegłego powyższe zestawienie stanowiło podstawę do wyliczenia kosztów dozoru przedmiotowego pojazdu.
Organ wskazał, iż zarzut Spółki dotyczący niedopuszczalnego posłużenia się w tej sprawie opinią wydaną w innej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sprawy przyznania Spółce zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów stanowiących własność Skarbu Państwa były i są przedmiotem znacznej ilości postępowań prowadzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu. Część z nich została zakończona wydaniem rozstrzygnięć o przyznaniu Spółce należności za dozór. Postanowienia te wskutek wniesionych przez stronę zażaleń zostały uchylone przez Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W związku z wytycznymi organu II instancji w toku jednego z postępowań, dotyczącego samochodu osobowego marki Wartburg nr rej EL 94341 sporządzona została opinia biegłego rewidenta z dnia 9 sierpnia 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu uznał, iż opinia ta może być wykorzystana w innych analogicznych sprawach i włączył ją do niniejszego postępowania.
Ze względu na znaczną ilość analogicznych spraw, których przedmiotem jest przyznanie Spółce wydatków koniecznych związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów stanowiących własność Skarbu Państwa przy ich rozpatrywaniu należy mieć na uwadze zasadę ekonomiki postępowania. Powielanie opinii biegłego byłoby nieuzasadnione z uwagi na fakt, iż dane wynikające z opinii biegłego z dnia 9 sierpnia 2010 r. mają charakter uniwersalny, nie są zindywidualizowane co do konkretnego pojazdu, zaś powoływanie biegłego w każdej sprawie nieracjonalnie podniosłoby koszty.
Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu podjął czynności zmierzające do ustalenia wysokości wynagrodzeń uzyskiwanych przez inne parkingi depozytowe w miastach województwa łódzkiego. Pozyskane od Naczelników Urzędów Skarbowych w Sieradzu, Piotrkowie Trybunalskim, Kutnie, Tomaszowie Mazowieckim, Pabianicach i Radomsku dane nie pozwoliły jednak na ustalenie wysokości wynagrodzenia za dozór. Wypłacane bowiem stawki dobowe obejmowały łączną kwotę przysługującą dozorcy (bez wyodrębnienia kwoty poniesionych wydatków i wynagrodzenia).
Zdaniem organu odwoławczego postanowienie w przedmiocie przyznania dozorcy zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór nie ma charakteru faktury, w której zawiera się cenę według wartości netto i wartości brutto. Postanowienie to nie dotyczy opodatkowania danej czynności. Natomiast w myśl art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054), podstawę opodatkowania, tj. obrót, stanowi kwota należna z tytułu sprzedaży pomniejszona o kwotę należnego podatku, przy czym, kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy lub osoby trzeciej.
Odnosząc się natomiast do wniosków dowodowych skarżącej organ odwoławczy wskazał, iż okoliczności dotyczące odbioru przedmiotowego pojazdu były znane organowi z urzędu, w związku z powyższym nie wymagały przeprowadzenia dowodu z protokołu przesłuchania M.W. z dnia 3 lutego 2011 r. Natomiast odnośnie wniosku o podjęcie czynności dowodowych zmierzających do ustalenia, kto i kiedy odebrał przedmiotowy pojazd, jak również jakimi środkami dysponował, organ odwoławczy wskazał, iż obowiązkiem podmiotu prowadzącego parking depozytowy jest wydanie pojazdu uprawnionej osobie. Ocena możliwości technicznych odbioru pojazdu nie leży w gestii dozorcy i nie może stanowić podstawy odmowy jego wydania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe postanowienia Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę zaskarżonym wyrokiem.
Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania oraz przepis prawa materialnego w sposób, który obligował do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu z dnia 30 maja 2011 r. W ocenie Sądu organy obu instancji naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 84 i art. 80 k.p.a. oraz art. 102 § 2 u.p.e.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Jak wskazał Sąd, dane dotyczące działalności skarżącej Spółki, ustalone przez biegłego rewidenta w sprawie dotyczącej ustalenia kosztów dozoru samochodu osobowego marki Wartburg, nie pozwalają na wyliczenie kosztów dozorowania innych pojazdów. Wbrew stanowisku organu opinia biegłego w ocenie Sądu nie mogła stanowić podstawy do wyliczenia koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór innych pojazdów, w tym samochodu osobowego marki Ford Escort nr rej. [...] co spowodowało naruszenie art. 84 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na opinii wydanej w innej sprawie.
WSA w Łodzi zaznaczył, że kwestia przyznania stronie skarżącej zwrotu wydatków związanych z dozorowaniem pojazdu oraz wynagrodzenia za dozór była już rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 18 kwietnia 2013 r. w spr. I OSK 1446/12 i I OSK 1447/12. W obu sprawach występował ten sam stan prawny, co w niniejszej sprawie i bardzo podobny stan faktyczny. Pierwsza z wymienionych spraw dotyczyła przyznania Spółce należności za dozorowanie pojazdu marki Fiat 126p nr rej. [...] w okresie od 21 lutego 2004 r. do 16 grudnia 2005 r., zaś w drugiej sprawie przyznano Spółce należność za dozorowanie samochodu marki Żuk nr rej. [...] w okresie od 20 czerwca 2007 r. do 13 marca 2008 r. W obu sprawach organy skarbowe, przy wyliczeniu należności Spółki oparły się, podobnie jak w niniejszej sprawie, na ekspertyzie biegłego rewidenta z dnia 9 sierpnia 2010 r. dotyczącej pojazdu marki Wartburg nr rej. 94341. W obu sprawach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokami z dnia 6 marca 2012 r. (sygn. akt III SA/Łd 1210/11 i III SA/Łd 40/12) oddalił skargi.
Na skutek wniesienia skarg kasacyjnych przez stronę skarżącą wyrokami w sprawach o sygn.: I OSK 1446/12 i I OSK 1447/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił oba wyroki i przekazał obie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ocena prawna Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w obu wymienionych wyrokach mają istotne znaczenie także w rozpatrywanej obecnie sprawie. Powyższe potwierdza stanowisko stron niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, które wystąpiły z wnioskiem o jego zawieszenie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny w przedmiocie skarg kasacyjnych Spółki od wyroków WSA w Łodzi w spr. o sygn. akt III SA/Łd 1210/11 i III SA/Łd 40/12.
W ocenie NSA niedopuszczalne było wyliczenie należności za dozór w oparciu o wnioski biegłego rewidenta. Wysokość poniesionych wydatków i wynagrodzenia za dozór winna być ustalana w sposób uwzględniający konkretne okoliczności sprawy takie jak zakres obowiązków dozorcy, okoliczności towarzyszące przechowaniu, warunki sprawowania pieczy nad ruchomością, wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnia niezbędna do jego składowania. Wydatki związane z wykonywaniem dozoru muszą być konkretne i muszą odnosić się do określonego pojazdu. Zdaniem NSA wysokość należnego wynagrodzenia musi odnosić się do skonkretyzowanych "danych stosunków".
Nie można zatem należnego stronie wynagrodzenia za dozór ustalić, jak uczynił to organ w rozpoznawanej sprawie, na podstawie ogólnych wskaźników ekonomicznych odnoszących się do uśrednionej rentowności różnorodnych przedsiębiorstw. NSA nie podzielił poglądu Sądu I instancji co do tego, że nie ma możliwości ustalenia wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach, z uwagi na to, że nie zdołano ustalić, jaką część należności wypłacanych przez inne organy województwa łódzkiego stanowi wynagrodzenie za dozór. Jeśli nawet istotnie organy skarbowe w Sieradzu, Piotrkowie Trybunalskim, Kutnie, Tomaszowie Mazowieckim, Pabianicach i Radomsku nie wyróżniały wynagrodzenia, jako odrębnej pozycji świadczenia wypłacanego podmiotowi prowadzącemu parking, to rzeczą organów prowadzących postępowanie było zwrócenie się do tych organów o podanie zasad ustalania wynagrodzenia, ewentualnie rozważenie wystąpienia do innych organów administracji skarbowej po stosowne informacje – także do tych spoza województwa łódzkiego.
NSA w sprawach I OSK 1446/12 i I OSK 1447/12 nie wykluczył także konieczności odwołania się do opinii biegłego, który powinien poddać analizie wynagrodzenia uzyskiwane w związku z działalnością w zakresie dozorowania pojazdów, stosując w razie potrzeby ewentualnie wskaźniki korygujące, uwzględniające specyfikę tzw. parkingu depozytowego. W ocenie NSA, analizy wymaga także kwestia wpływu zobowiązań podatkowych na wysokość przyznanych należności. Nie można również zaakceptować sytuacji, w której, jak podkreślił NSA, określone przez organ koszty dozoru są kosztami brutto, zaś z informacji przesłanej przez biuro rachunkowe, w ramach którego działał powołany biegły wynika, że "we wszystkich wypadkach kosztów związanych z dozorowaniem samochodu ekspertyza biegłego przyjmuje kwoty netto".
W konkluzji Sąd podniósł, że należność obejmująca wysokość poniesionych wydatków i wynagrodzenia za dozór winna odpowiadać rzeczywistym i wykazanym wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór mienia przechowywanego na parkingu (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1399/08). W przypadku natomiast, gdy przepisy nie narzucają organowi metod ustalania wysokości należności, którą winien przyznać dozorcy, w sytuacji, w której kosztów tych nie wykazał podmiot prowadzący parking, to nie oznacza to, że organ ma w tym zakresie pełną swobodę i należności może wyliczać dowolnie. Metody zastosowane przez organ powinny być dobrane w sposób racjonalny, a prawidłowość ich doboru i poprawność zastosowania musi zostać uzasadniona w sposób nie budzący wątpliwości.
Ustalając wysokość wynagrodzenia za dozór należnego Spółce, organ zobowiązany jest wziąć zatem pod uwagę zasady ustalania wynagrodzenia przez inne podmioty prowadzące parkingi depozytowe (także te spoza województwa łódzkiego). Powinien również zwrócić się do innych organów administracji skarbowej o podanie informacji we wskazanym powyżej zakresie. Jeśli natomiast uzna, że powyższa analiza wymaga wiadomości specjalnych powinien odwołać się do opinii biegłego uwzględniając specyfikę tzw. parkingu depozytowego. Parkingi depozytowe mają obowiązek realizowania każdego zlecenia Policji dotyczącego umieszczenia pojazdu na parkingu i powiadamiania urzędów skarbowych o nieodebraniu pojazdów przez właścicieli.
Ponadto są zobowiązane przechowywać pojazdy uszkodzone (powypadkowe), wymagające szczególnego nadzoru i dodatkowych czynności związanych z ich przemieszczaniem i wydaniem w przypadku przejęcia przez Skarb Państwa. Należność powinna więc odpowiadać wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór na wykonywanie dozoru, w tym przypadku na utrzymanie i eksploatację parkingu oraz wynagrodzenie za sprawowany dozór mienia przechowywanego na parkingu.
Za nieuzasadniony uznał Sąd z kolei zarzut strony skarżącej, iż Spółce winna zostać przyznana należność za dozorowanie pojazdu obliczona na podstawie stawek opłat określonych w uchwale rady powiatu, o której mowa w art.130a ust. 6 p.r.d. W kwestii tej wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach w spr. I OSK 1446/12 i I OSK 1447/12 podnosząc, że przepisy uchwały rady powiatu nie mają zastosowania w relacjach pomiędzy Skarbem Państwa i prowadzącym parking dozorowany w zakresie ustalania należności za dozorowanie pojazdu. Opłaty za parkowanie, jakie ustala rada powiatu na podstawie art. 130a powołanej ustawy, odnoszą się do właścicieli (innych niż Skarb Państwa) pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczonych na parkingach w trybie przewidzianym przepisami art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Opłaty te nie mają natomiast zastosowania do Skarbu Państwa, który stał się właścicielem pojazdu przechowywanego na parkingu z uwagi na wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 130a ust. 10 ustawy. W związku z czym zarzut strony skarżącej w tym zakresie nie jest zasadny.
W świetle zgromadzonego materiału dowodowego organy skarbowe prawidłowo zdaniem WSA w Łodzi przyjęły okres, za który Spółce przysługuje należność z tytułu dozoru a mianowicie od dnia usunięcia z drogi samochodu marki Ford Escort nr rej. [...] (2 czerwca 2007 r.) do dnia stawienia się poborcy skarbowego w siedzibie Spółki w celu odbioru tego pojazdu i odmowy jego wydania (22 kwietnia 2008 r.).
Organy skarbowe ustaliły datę końcową wymienionego okresu w oparciu o treść notatki służbowej poborcy z dnia 22 kwietnia 2008 r., z której wynika, że w tym dniu poborca skarbowy stawił się w siedzibie Spółki po odbiór pojazdu, lecz osoba przedstawiająca się jako B.W. odmówiła zarówno przyjęcia upoważnienia jak i wydania pojazdu z powodu nieuregulowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu w całości należności finansowych (k. 15 akt administracyjnych). W aktach sprawy znajdują się nadto notatka służbowa z dnia 14 maja 2008 r., z której wynika, że w tym dniu Prezes Spółki M.W. odmówił przyjęcia od poborcy skarbowego upoważnienia i wydania mu pojazdu bez podania przyczyny (k. 21 akt administracyjnych).
Analiza wymienionych dokumentów wskazuje zdaniem Sądu, że strona skarżąca odmówiła poborcy skarbowemu wydania pojazdu, przy czym pierwsza odmowa miała miejsce w dniu 22 kwietnia 2008 r. zaś jej przyczyną było to, że Spółka nie otrzymała od organu należnych opłat za dozór. W skardze podniesiono zarzut, że poborca skarbowy nie miał woli odbioru pojazdu ani technicznych możliwości zabrania samochodu. Zarzut ten nie znajduje nawet częściowego potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i należy uznać go za gołosłowny. W sytuacji gdy poborca skarbowy zgłosił się do Spółki po odbiór pojazdu, przedstawiając upoważnienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu, to obowiązkiem strony skarżącej było wydanie samochodu.
W piśmie procesowym z dnia 5 sierpnia 2013 r. strona skarżąca podniosła nadto, że notatka służbowa nie może stanowić dowodu w sprawie a więc nie można w oparciu o nią ustalić końcowej daty okresu, za który Spółce przysługuje należność za dozór. W kwestii notatki służbowej dotyczącej odmowy wydania dozorowanego samochodu wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach w sprawie I OSK 1446/12 i I OSK 1447/12. W obu wyrokach podniesiono, że nie jest trafny zarzut dotyczący wadliwości przypisania przez organy administracji i sąd I instancji wagi faktowi stawienia się poborcy skarbowego po odbiór pojazdu wraz z wymaganym upoważnieniem. Podkreślono, że "jeśli w aktach administracyjnych znajduje się notatka urzędowa poborcy skarbowego, z której wynika, że stawił się on na parkingu w celu odebrania samochodu i odmówiono mu jego wydania z powodu nieuiszczenia należnej opłaty to rzeczą strony skarżącej było skuteczne podważenie jego wiarygodności.
Skarżąca spółka nie zdołała tego rodzaju dowodu przeprowadzić...". NSA wskazał również, iż wobec tego, że w aktach sprawy brak jest informacji o tym, by strona skarżąca w związku ze zdarzeniem udokumentowanym notatką, pisemnie wzywała organ do skutecznego odebrania auta, to prawidłowo ustalona została data graniczna, do której należne było stronie skarżącej wynagrodzenie i zwrot wydatków.
Wymienione rozważania mają zdaniem WSA w Łodzi również zastosowanie w niniejszej sprawie. Skoro z treści notatki służbowej z 22 kwietnia 2008 r. wynika, że poborcy skarbowemu odmówiono wydania pojazdu to rzeczą Spółki było podważenie wiarygodności tej notatki. Strona skarżąca w niniejszej sprawie takiego dowodu nie przeprowadziła. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego organy podatkowe słusznie zatem przyjęły, że Spółce przysługuje należność za dozór w okresie od 2 czerwca 2007 r. do 22 kwietnia 2008 r. Zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia innej daty końcowej okresu, za który stronie skarżącej przysługuje zwrot kosztów dozoru.
Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, zawartym w piśmie procesowym z dnia 5 sierpnia 2013 r., brak jest przeszkód do uznania, że notatka służbowa może być dowodem w niniejszej sprawie. Katalog środków dowodowych określonych w art. 75 § 1 kpa nie jest zamknięty, a tym samym także inne, niewymienione w tym przepisie środki dowodowe mogą być dopuszczone jako dowód w sprawie. W świetle tej regulacji istotne jest to, aby dowód mógł się przyczynić do wyjaśnienia sprawy. Notatka służbowa sporządzona w ramach realizacji ustawowych zadań poborcy skarbowego jest środkiem dowodowym, o którym mowa w art. 75 § 1 kpa i podlega ocenie w trybie i na zasadach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Zawarta w tym przepisie zasada równej mocy środków dowodowych dopuszcza w postępowaniu administracyjnym środki dowodowe niewymienione w art. 75 kpa, a więc także notatki służbowe, jeżeli - tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - mogły one przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.
Wskazany w piśmie procesowym wymóg dokumentowania protokołem czynności procesowych stanowiących podstawę ustaleń faktycznych, istotnych dla sprawy nie uzasadnia odmiennego stanowiska. Na gruncie rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, iż poprzez włączenie do materiału dowodowego notatek służbowych poborcy skarbowego uprawnienia strony nie doznały uszczerbku. Strona bowiem zapoznając się z aktami sprawy, uzyskuje również informacje o przeprowadzonych czynnościach (znajdujących odzwierciedlenie w protokołach bądź w notatkach służbowych) i w każdej chwili może zgłosić swoje uwagi, zastrzeżenia bądź wnioski.
W ocenie Sądu, Spółka miała zapewniony czynny udział w postępowaniu administracyjnym i z akt sprawy nie wynika, aby kwestionowała okoliczności faktyczne, potwierdzone notatkami służbowymi poborcy skarbowego.
Przepis art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ani żaden inny przepis powołanej ustawy, nie określają, jak należy ustalić należność za dozór pojazdu. Nie ulega wątpliwości, że należność ta winna odpowiadać wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór na wykonywanie dozoru, w tym przypadku na utrzymanie i eksploatację parkingu oraz wynagrodzenie za sprawowany dozór mienia przechowywanego na parkingu (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2009 r., I OSK 1399/08, Lex nr 529910). Analiza art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji prowadzi do wniosku, iż zwrot kosztów dozoru następuje w momencie wykazania koniecznych wydatków poniesionych przez konkretnego dozorcę w stosunku do określonego pojazdu - w tym przypadku pojazdu marki Ford Escort nr rej. [...].
Reasumując Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga jest uzasadniona. Mając to na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a.) i c.) p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu z dnia 30 maja 2011 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł zarówno Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi, jak i Z. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi zarzucił wyrokowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 oraz art. 12 § 2 k.p.a. przez wadliwą ocenę ustaleń faktycznych i przyjęcie, że dane dotyczące działalności skarżącej spółki ustalone przez biegłego rewidenta w innej sprawie dotyczącej ustalenia wydatków koniecznych dozoru samochodu osobowego marki Wartburg nr rej. EL 94341, w stanie faktycznym sprawy nie pozwalają na wyliczenie wydatków koniecznych dozorowania innych samochodów osobowych w innych postępowaniach i że powyższe opinia nie moła stanowić podstawy do wyliczenia koniecznych wydatków związanych z wykonywamiem dozoru samochodu osobowego marki Ford Escort nr rej. [...].
Spółka w swojej skardze kasacyjnej postawiła dwa zarzuty.
Po pierwsze, naruszenie art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. przez rozstrzygnięcia skargi wniesionej do WSA w Łodzi w granicach danej sprawy, polegający na braku zbadania przez WSA w Łodzi legalności wydanej w sprawie decyzji, które skutkowało niezasadnym zaniechaniem wyeliminowania naruszenia prawa w zakresie sprowadzającym się do błędnego zaaprobowania przez WSA w Łodzi uznania przez organy administracji publicznej za dowód w sprawie "notatki urzędowej", która nie może stanowić dowodu w sprawie z punktu widzenia podnoszonych przez skarżącą Spółkę uchybień w zakresie legalności sposoby gromadzenia materiału dowodowego w sprawie i budowania podstawy faktycznej wydanego rozstrzygnięcia przez organy administracji publicznej w oparciu o "notatkę urzędową" sporządzoną przez pracownika oranu na komputerze, która nie ma waloru dowodu.
Po drugie, naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 72 k.p.a. w zw. z art. 67 k.p.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak zbadania przez WSA w Łodzi legalności zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi w zakresie dopuszczalności przez procedurę administracyjną budowanie podstawy faktycznej przez organy administracji publicznej w oparciu o "notatkę urzędową", która nie ma waloru dowodu, a także niewystarczającym i nazbyt pobieżnym uzasadnieniu, a w istocie braku uzasadnienia przez Sąd pierwszej instancji zgłaszanego zarzutu naruszenia art. 72 k.p.a. w zw. z art. 67 § 1 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 oraz art. 12 § 2 k.p.a. nie jest zasadny. Wskazać należy bowiem, że opinia biegłego nie ma charakteru aktu generalnego, a zatem aktu, który ma zastosowanie bez uwzględnienia indywidualnych okoliczności faktycznych sprawy. Wysokości poniesionych wydatków i wynagrodzenia za dozór ustalane są w sposób uwzględniający konkretne okoliczności sprawy. Określając wynagrodzenia na podstawie art. 102 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm., obecnie obowiązuje tj. Dz. U. z 2014 r. poz 1619) należy uwzględnić zatem zakres obowiązków dozorcy i okoliczności towarzyszące przechowaniu, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością oraz wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną do jego składowania w sposób zapewniający jego właściwości. Słusznie w zaskarżonym wyroku wskazano, że wydatki związane z wykonywaniem dozoru muszą być konkretne i muszą odnosić się do określonego pojazdu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że skoro ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia, to należy w tym zakresie posiłkować się art. 836 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym, jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w umowie albo w taryfie przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach. Zatem wysokość należnego wynagrodzenia musi odnosić się do skonkretyzowanych "danych stosunków". Nie można należnego stronie wynagrodzenia za dozór ustalić na podstawie ogólnych wskaźników ekonomicznych odnoszących się do wskaźnika rentowności. Stąd postawiony zarzut skargi kasacyjnej nie znajdował uwzględnienia.
Skarga kasacyjna Z., w której postawiono zarzut kasacyjny naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez niedokonanie kontroli zgodności z prawem ustaleń istotnych okoliczności faktycznych, nie jest zasadna. Ustalenie okresu, za który Z. należy się zwrot koniecznych wydatków związanych z dozorem oraz wynagrodzeniem za dozór jest istotną okolicznością faktyczną przesądzającą o zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. W zaskarżonym wyroku Sąd nie naruszył art. 3 § 1, art. 134 § 1 i art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647). Sąd przeprowadził kontrolę zgodności z prawem zaskarżonego działania organu wykonującego administrację publiczną, w tym przestrzegania reguł przyjętych w przepisach prawa procesowego.
Tym samym niezasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 72 i art. 67 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Według art. 145 § 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Z regulacji art. 72 w związku z art. 67 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że czynności postępowania dowodowego ustalenia stanu faktycznego wymagają zachowania formy protokołu. Sporządzona zaś notatka nie może być zakwalifikowana do dowodów dających podstawę do ustalenia stanu faktycznego.
Dopuszczenie możliwości ustalenia stanu faktycznego na podstawie "notatki urzędowej" stanowiłoby naruszenie przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez wadliwą kwalifikację naruszenia przepisów prawa procesowego, nie nadając im znaczenia naruszenia, które miało istotne znaczenie dla sprawy. Niemniej, w sprawie Sąd dokonał ustaleń na podstawie akt sprawy, nie ograniczając się do notatki urzędowej. Oparł się na całokształcie dostępnych mu okoliczności sprawy. Faktu wezwania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu do wydania pojazdu nie podważono w skardze kasacyjnej. Zgodnie z art. 102 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dozorca obowiązany jest wydać ruchomość na wezwanie. Od tego obowiązku dozorca nie może się uchylić przez uzależnienie od spełnienia postawionych warunków. Takiego uprawienia nie nadają dozorcy przepisy prawa.
Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z chwilą wezwania Spółki do wydania pojazdu Spółka utraciła status dozorcy, co stanowi istotną okoliczność przy ustalaniu należnego mu wynagrodzenia. Data tego wezwania jest zaś możliwa do ustalenia w oparciu o wszystkie zebrane w sprawie dowody w rozumieniu art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, stosownie do art. 80 tego Kodeksu.
W tym stanie rzeczy, skoro skargi kasacyjne nie zostały oparte na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.