Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 10 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 341/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, dalej również jako "WSA", po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.S. na postanowienie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Uniwersytetu [...], dalej jako "Komisja", z [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dyscyplinarnego (1) stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia, (2) uchylił postanowienie Komisji z [...] lipca 2018 r. nr [...] oraz (3) zasądził od Komisji na rzecz J.S.
kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd pierwszej instancji uznał skargę za uzasadnioną, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze. WSA uznał bowiem, że zaskarżone postanowienie jest dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art.156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 poz. 1257 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", a mianowicie wydano je z rażącym naruszeniem prawa to jest przepisu § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 6 grudnia 2006 r. WSA stanął na stanowisku, że od postanowienia komisji dyscyplinarnej o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego zażalenie może wnieść jedynie rzecznik dyscyplinarny. W przedmiotowej sprawie takie zażalenie (skutkujące ponownym rozpoznaniem sprawy przez Komisję) wniosła skarżąca, nie będąc podmiotem uprawnionym do wniesienia zażalenia.
Z kolei postanowienie organu I instancji zostało wydane z naruszeniem przepisu § 13 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z 6 grudnia 2006 r. Organ uznał bowiem, że skarżąca dopuściła się przewinienia dyscyplinarnego i kara upomnienia jest odpowiednia do tego przewinienia. Jednakże w ocenie WSA przyjęcie takiego stanowiska nie uzasadniało odmowy wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Rektor Uniwersytetu [...], dalej jako "Rektor", zaskarżając go w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 307 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez uznanie, że właściwym jest aby organ wydał w sprawie merytoryczne rozstrzygnięcie w sytuacji, kiedy strona postępowania administracyjnego, z uwagi na fakt utraty statusu studenta (Skarżąca zakończyła studia), nie może być stroną postępowania dyscyplinarnego studentów, co w konsekwencji powoduje konieczność umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego;
- 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez związanie organu oceną prawną wyrażoną przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku w sytuacji, kiedy stan prawny uległ zmianie i aktualnie obowiązujące przepisy prawa odmiennie regulują procedurę postępowania dyscyplinarnego studentów.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz: (a) umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 189 p.p.s.a., (b) w razie uznania, że istnieją w sprawie okoliczności wymagające dalszego wyjaśnienia - wniósł o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Łodzi. Ponadto organ wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że zasadne jest umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Wskazał, że w chwili wydawania wyroku przez sąd pierwszej instancji, jak również w chwili wniesienia niniejszej skargi kasacyjnej skarżąca nie była i nie jest studentką Uniwersytetu [...], zaś podmiotem i stroną postępowania dyscyplinarnego może być wyłącznie student. Dalej wskazał, że przeprowadzenie ponownego postępowania dyscyplinarnego obecnie musiałoby nastąpić na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów, przy czym przepisy dotyczące prowadzenia postępowania dyscyplinarnego uległy w wielu miejscach zmianie. Organ wskazał m.in., że w tej chwili na podstawie § 14 rozporządzenia MNiSW z dnia 28 września 2018 r. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego doręcza się studentowi, którego sprawa dotyczy i przysługuje mu prawo do wniesienia zażalenia do odwoławczej komisji dyscyplinarnej, co wypełniło lukę w poprzednich regulacjach i co ostatecznie "spowodowałyby osiągnięcie podobnego skutku procesowego w postaci odmowy wszczęcia postępowania dyscyplinarnego".
W odpowiedzi na skargę kasacyjną J.S. wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentację, którą prezentowała dotychczas.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zarzut pierwszy skargi kasacyjnej podnosi: "naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 307 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, poprzez uznanie, że właściwym jest aby organ wydał w sprawie merytoryczne rozstrzygnięcie, w sytuacji kiedy strona postępowania administracyjnego, z uwagi na fakt utraty statusu studenta nie może być stroną postępowania dyscyplinarnego studentów, co w konsekwencji powoduje konieczność umorzenia postepowania sądowoadministracyjnego".
Odnosząc się do treści samego zarzutu, zauważyć przede wszystkim należało, iż skarżący kasacyjnie naruszenie wskazanych norm upatruje w szerszym zakresie niż wyznaczone to zostało normatywną treścią przytoczonych przepisów. Powołane w zarzucie przepisy: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., są tzw. przepisami wynikowymi. Wskazanie tylko tych przepisów nie stanowi prawidłowego określenia podstawy skargi kasacyjnej, ponieważ jest wskazaniem jedynie przepisów regulujących sposób rozstrzygnięcia sprawy. Przepisy określające samo rozstrzygnięcie mogą być podstawą skargi kasacyjnej, wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jedynie w powiązaniu z przepisami regulującymi proces dochodzenia do rozstrzygnięcia. W ocenianym zarzucie wskazano na art. 307 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Powołany artykuł składa się z dwóch ustępów.
W ustępie pierwszym stanowi on, że student podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie przepisów obowiązujących w uczelni oraz za czyn uchybiający godności studenta. Z kolei według ustępu drugiego student nie może być ukarany za ten sam czyn jednocześnie przez rektora i komisję dyscyplinarną. W zarzucie kasacyjnym nie sprecyzowano o którą jednostkę redakcyjną chodzi, nie wyjaśnia tej kwestii również uzasadnienie skargi kasacyjnej. Ponadto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wyjaśniono dlaczego w powołanym zarzucie wskazano aż trzy przepisy wynikowe, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać należy, że owe przepisy odnoszą się do rozstrzygnięć sądu administracyjnego powodowanych różnymi ocenami prawnymi w procesie orzekania. Dodać też należy, że postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie nie było bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Tenże przepis nie ma zastosowania w przypadku bezprzedmiotowości postępowania dyscyplinarnego, co zdaje się wykazywać Skarżący kasacyjnie.
Prawidło skonstruowany zarzut skargi kasacyjnej podnoszący brak orzeczenia o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego przez Sąd I instancji powinien wskazywać na naruszenie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami p.s.z.
Chybiony okazał się również zarzut drugi skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie przepisów wynikowych, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Na podstawie tego przepisu organy są zobowiązane zastosować ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku. Jednakże kwestionowanie prawidłowości oceny prawnej wyrażonej w wyroku sądu nie może odbywać się poprzez postawienie zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami wynikowymi. Skarżący kasacyjnie powinien wskazać na błąd wykładni lub subsumpcji przepisów prawa procesowego lub materialnego, które były podstawą wskazań sądu w danej sprawie.
Z tych względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.