Uzasadnienie
Wyrokiem z 6 czerwca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. P. (Skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (Kolegium) z [...] września 2018 r. w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy.
Skarżący zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną w całości zarzucając mu:
- 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
- a) art. 102 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 102 ust. 1b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2017 r. poz. 978, dalej: "u.k.p.") poprzez nie zastosowanie tych przepisów i oddalenie skargi od decyzji organu II instancji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, która została wydana w oparciu o informację od Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego w W., w sytuacji gdy podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w razie przekroczenia przez kierującego pojazdem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, jest wyłącznie informacja od administratora danych – ministra właściwego do spraw informatyzacji w systemie teleinformatycznym, zgromadzona w prowadzonej przez ten podmiot ewidencji;
- b) naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy- Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 541) w zw. z art. 4 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r., poz. 2001) poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i oddalenie skargi od decyzji organu II instancji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, która została wydana w oparciu o informację od Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego w W., tj. podmiotu, który ujawnił naruszenie, w sytuacji gdy – na mocy nowelizacji wynikającej z art. 4 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 2001) – przepisy uprawniające wydanie decyzji o informację podmiotu, który ujawnił naruszenie, obowiązywały jedynie do dnia [...] czerwca 2018 r., a po dniu [...] czerwca 2018 r. podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w razie przekroczenia przez kierującego pojazdem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym może być wyłącznie informacja od administratora danych i informacji zgromadzonych w ewidencji - ministra właściwego do spraw informatyzacji w systemie teleinformatycznym, a nie informacja podmiotu, który ujawnił naruszenie.
- 2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- a) art. 145 § 1 pkt 1 i § 3 w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez nie zastosowanie tych przepisów i oddalenie skargi od decyzji organu II instancji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, która została wydana w oparciu o informację Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego w W., w sytuacji gdy podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w razie przekroczenia przez kierującego pojazdem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, jest wyłącznie informacja od administratora danych – ministra właściwego do sprawy informatyzacji w systemie teleinformatycznym, zgromadzona w prowadzonej przez ten podmiot ewidencji, a tym samym – z uwagi na brak informacji pochodzącej od uprawnionego podmiotu –postępowania administracyjnego, jako bezprzedmiotowe, powinno podlegać umorzeniu;
- b) art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi od decyzji organu II instancji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji i nie dostrzeżenie, że zaskarżone decyzje organów I i II instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP, czego wyrazem jest brak wszechstronnego i wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu administracyjnym, co skutkowało błędnym ustaleniem, że to Skarżący kierował pojazdem w czasie popełnienia przedmiotowego naruszenia prędkości oraz naruszeniem prawa Skarżącego do sprawiedliwej procedury i zasady zaufania obywateli do państwa w rozumieniu zasady demokratycznego państwa prawnego.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości: zaskarżonego wyroku, decyzji organów I i II instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego w całości, ewentualnie o uchylenie w całości: zaskarżonego wyroku, decyzji organów I i II instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Przed przystąpieniem do odniesienia się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę zaistniałego sporu.
Organy obu instancji orzekły o zatrzymaniu Skarżącemu prawa jazdy kat. B na okres 3 miesięcy oraz nadały decyzji organu I instancji rygor natychmiastowej wykonalności. Przyczyną jaką podał Starosta P. w decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r. było przekroczenie przez Skarżącego [...] grudnia 2017 r. dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym w miejscowości K. W ocenie organów, zaistniały zatem przesłanki do zastosowania art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. oraz ust. 1 c tejże ustawy.
Stanowisko to podzielił Sąd I instancji.
Sąd kasacyjny wskazuje na wstępie, że znana mu jest treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r. sygn. K 4/21 stanowiącego, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 541, z późn. zm.), rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, z późn. zm.), stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, z późn. zm.), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu powyższego wyroku wskazano, że organ upoważniony do egzekwowania odpowiedzialności prawnej nie powinien opierać swojej decyzji wyłącznie na "informacji" przedstawionej przez funkcjonariusza publicznego, lecz musi - samodzielnie albo we współdziałaniu z właściwym organem (zob. art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 k.p.a.) - dokonać ustaleń faktycznych odpowiadających rzeczywistemu przebiegowi zdarzenia, co wymaga ustalenia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla sprawy oraz uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego podczas podejmowania decyzji. Z kolei strona postępowania nie może być pozbawiona prawa do obrony, w tym prawa do przedstawienia argumentów i dowodów na ich poparcie, do których organ musiałby się odnieść w toku postępowania i rozstrzygnąć o ich trafności (prawdziwości).
Treść powyższego wyroku oraz jego uzasadnienia wskazuje zatem, że strona postępowania nie może być pozbawiona możliwości wywodzenia i wykazywania, że nie zaistniało zdarzenie uzasadniające zatrzymanie prawa jazdy.
W niniejszej sprawie Skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji zaakceptowanie nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organy obu instancji podkreślając, że to nie on kierował pojazdem w momencie przekroczenia prędkości. Skarżący powyższy argument podnosił zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i sądowego. Oznacza to, że Skarżący nie kwestionował prawidłowości dokonania pomiaru prędkości przez inspektora transportu drogowego.
Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu wskazać należy, że ani w czasie postępowania administracyjnego ani w czasie postępowania sądowoadministracjynego Skarżący nie wskazał, jaka to inna osoba kierowała jego pojazdem [...] grudnia 2017 r., to jest w dacie odnotowania przekroczenia prędkości. Nie powołał się również na żadne okoliczności, które uprawodopodobniałyby twierdzenie, że to nie on kierował samochodem w momencie przekroczenia prędkości o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym. Skarżący nie wskazywał, by pojazd został mu skradziony, czy też wykorzystany bez jego zgody przez osobę trzecią.
Skarżący w skardze do Sądu pierwszej instancji podnosił, że przed Sądem Rejonowym w P. toczy się przeciwko niemu sprawa o wykroczenie. Jednak do dnia rozpoznania jego skargi kasacyjnej, to jest przez okres przeszło pięciu lat od daty odnotowania przekroczenia prędkości nie przedstawił orzeczenia Sądu Rejonowego w P., nie powołał się również na jakiekolwiek ustalenia faktyczne poczynione w owym postępowaniu, które pozwoliłyby na ustalenie, że to nie on kierował pojazdem [...] grudnia 2017 r.
Zatem pomimo treści wyroku z 13 grudnia 2022 r. sygn. [...] nie zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i zaskarżonych decyzji organów obu instancji. Skarżący w toku postępowania administracyjnego nie kwestionował prawidłowości dokonania pomiaru prędkości, nie przedstawił również żadnych dowodów uwiarygodniających jego twierdzenie, że to nie on kierował pojazdem [...] grudnia 2017 r.
W konsekwencji zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania objęty punktem 2.b. petitum skargi kasacyjnej jest niezasadny.
Odnosząc się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że [...] grudnia 2017 r., czyli dacie przekroczenia prędkości art. 7 ust. 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 541 i 2183, dalej "ustawa z 20 marca 2015 r.") miał następujące brzmienie:
"1. Do dnia 3 czerwca 2018 r.:
- 1) podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy wymienionej w art. 4 lub wydał prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie, niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem;
- 2) podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. 1d i art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy wymienionej w art. 5, jest informacja, o której mowa odpowiednio w pkt 1 lub 3;
- 3) organ kontroli ruchu drogowego, który stwierdził kierowanie pojazdem silnikowym w okolicznościach, o których mowa w art. 102 ust. 1d albo art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy wymienionej w art. 5, niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem. "
Powyższe brzmienie zacytowanego przepisu wynikało z art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2001 z późn. zm.)
Zacytowany wyżej art. 7 ust. 1 od 3 czerwca 2018 r., otrzymał następujące brzmienie nadane ustawą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 957 z późn. zm.).
"Art. 7.
1. Do dnia wskazanego w komunikacie, który minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa rozdziale 15 ustawy zmienianej w art. 5:"
Podpunkty 1-3 cytowanego ustępu pozostały niezmienione.
Oznacza to, że zarówno w to momencie wydawania decyzji przez organy obu instancji jak i w dniu wydania wyroku przez Sąd administracyjny podstawą decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p była informacja przekazana przez podmiot, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 lub 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r.
Komunikat, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. przed wydaniem decyzji ani w dniu jej wydania nie został ogłoszony.
Z treści powołanych wyżej przepisów niewątpliwie wynika, że podstawą prawną wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy była informacja uzyskana od organu kontroli ruchu drogowego lub podmiotu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 marca 2015 r., który ujawnił kierowanie pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o 50 km/h na obszarze zabudowanym. Tym samym w niniejszej sprawie Starosta P., po otrzymaniu zawiadomienia od Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego (do którego zadań należy również kontrola ruchu drogowego zgodnie z art. 129a ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym) prawidłowo wydał decyzję o zatrzymaniu Skarżącemu prawa jazdy na okres 3 miesięcy, ponieważ Główny Inspektor Transportu Drogowego był podmiotem uprawnionym uprawniony do stwierdzenia popełnienia naruszenia.
Zatem stanowisko Skarżącego, zgodnie z którym podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w razie przekroczenia przez kierującego pojazdem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, mogła być wyłącznie informacja od administratora danych – ministra właściwego do sprawy informatyzacji w systemie teleinformatycznym, zgromadzona w prowadzonej przez ten podmiot ewidencji jest niezasadne i sprzeczne z brzmieniem przywołanych przez Skarżącego przepisów.
Mając na uwadze powyższe rozważania prawne, zarzuty naruszenia prawa materialnego objęte punktem 1a i b petitum skargi kasacyjnej oraz powiązany z nimi zarzut naruszenia przepisów postępowania objęty punktem 2.a. petitum skargi kasacyjnej uznać należy za niezasadny.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego, na podstawie art. 184 p.p.s.a., została oddalona. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.