Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 lipca 2015 r., sygn. akt III SAB/Łd 28/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę J. R. na bezczynność Rektora Politechniki Łódzkiej w przedmiocie odpowiedzi na pismo.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że w piśmie z dnia 28 kwietnia 2015 r. J.R. wniósł do WSA w Łodzi "skargę, zawiadomienie i wezwanie", których przedmiotem są:
"1. bezczynność S. B. Rektora Politechniki Łódzkiej, który znajduje się w stanie bezczynności od dnia 4 lipca 2014 r., tj. od dnia złożenia pierwszego zawiadomienia o dopuszczeniu się czynów zabronionych i skargi na S.W. Prorektora do Spraw Edukacji PŁ i inne organy i osoby podległe Rektorowi PŁ, do dnia dzisiejszego, bowiem w tym okresie wpłynęło kilkadziesiąt skarg, zawiadomień i wezwań i innych pism (w tym dwa ostatnie: 1) wyżej określona skarga i przedsądowe wezwanie z dnia 7 kwietnia 2015 r., 2) zawiadomienie z dnia 17 kwietnia 2015 r. o dopuszczeniu się czynu zabronionego przez N. R.), a na żadne z nich nie udzielił pisemnej odpowiedzi, informacji i żaden problem nie został rozwiązany i zakończony, np. m.in. kłamcy i oszustki R..administratora [...] Domu Studenckiego Politechniki Łódzkiej w Łodzi przy ul. [...];
- 2. decyzja Dziekana Wydziału [...] PŁ, o której mowa w piśmie Dziekana Wydziału [...] PŁ z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] (...);
- 3. decyzja J. K. Prodziekana Wydziału [...] PŁ z dnia [...] stycznia 2015 r. o odmowie udzielenia urlopu okolicznościowego (...);
- 4. decyzja S. W. Prorektora ds. Edukacji PŁ z dnia [...] lutego 2015 r. o odmowie udzielenia urlopu okolicznościowego (...);
- 5. decyzja S. H. Dziekana Wydziału [...] PŁ z dnia [...] marca 2015 r. o odmowie udzielenia urlopu okolicznościowego (...)".
W odpowiedzi na skargę Rektor Politechniki Łódzkiej wniósł o jej odrzucenie wskazując, że podniesiona w skardze materia nie należy do kognicji sądu administracyjnego.
Zarządzeniem z dnia 10 czerwca 2015 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia przez wskazanie przedmiotu zaskarżenia, tj. dokładne określenie sprawy, której dotyczy bezczynność Rektora Politechniki Łódzkiej oraz załączenie pisma, które zostało złożone Rektorowi PŁ, a które nie zostało przez Rektora PŁ rozpoznane oraz wykazanie wyczerpania trybu, o którym mowa w art. 37 § 1 K.p.a., tzn., że przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu, skarżący złożył zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Z akt niniejszej sprawy wyłączono skargi na wymienione pkt 2-5 decyzje, tj.; -decyzję Dziekana Wydziału [...] PŁ, o której mowa w piśmie Dziekana Wydziału [...] PŁ z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] (...) pkt 2; -decyzję J.K. Prodziekana Wydziału [...] PŁ z dnia [...] stycznia 2015 r. o odmowie udzielenia urlopu okolicznościowego (...) - decyzję S. W. Prorektora ds.
Edukacji PŁ z dnia [...] lutego 2015 r. o odmowie udzielenia urlopu okolicznościowego (...); -decyzję S.H. Dziekana Wydziału [...] PŁ z dnia [...] marca 2015 r. o odmowie udzielenia urlopu okolicznościowego (...).
Odpowiadając na powyższe wezwanie, w dniu 6 lipca 2015 r. skarżący złożył do akt sprawy pismo procesowe, w którym odwołując się do treści art. 66 ust. 1 i 2 oraz art. 202 ust. 7 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) wskazał, że jako pokrzywdzony złożył do S. B. Rektora Politechniki Łódzkiej jako najwyższego organu PŁ dziesiątki pism, zawiadomień, odwołań, skarg na podległe mu organy uczelni i podległych pracowników i studentów, ale nigdy, przenigdy nie otrzymał ani razu pisemnej odpowiedzi z jakąkolwiek informacją. Bezczynność Rektora PŁ doprowadziła, zdaniem skarżącego do naruszenia jego dóbr osobistych takich, jak: zdrowie, wolność i swoboda sumienia, cześć człowieka, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość artystyczna (...). W załączeniu skarżący przedstawił kopie złożonych w dniu [...] czerwca 2015 r. do Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. zarzutów od nakazu zapłaty i pozwu wzajemnego wraz z załącznikami, które zostały złożone w związku z postępowaniem sądowym toczącym się w sprawie o sygn. [...], zwolnienie lekarskie z zajęć w okresie od 1 do 15 lipca 2015 r., szereg pism skierowanych do Rektora PŁ z dnia 1 września 2014 r., 5 września 2014 r. 14 października 2014 r., 29 lipca 2014 r., 11 września 2014 r., 24 listopada 2014 r., 17 kwietnia 2015 r., 21 maja 2015 r. i 21 czerwca 2015 r. oraz pisma skierowane do Dziekana Wydziału [...] Politechniki Łódzkiej, Kierownika [...] DS PŁ i Dyrektora Osiedla Akademickiego PŁ.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucając skargę wskazał, że zakres przedmiotowy skargi na bezczynność skierowanej do sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 pkt 1 – 4a P.p.s.a. Z przepisów tych wynika, że skarga na bezczynność jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Sąd wskazał, że warunkiem prawidłowego rozpoznania skargi na bezczynność jest w pierwszej kolejności ustalenie, co jest przedmiotem złożonej przez stronę skargi na niedziałanie organu administracji publicznej. Ustalenie przedmiotu żądania strony determinuje bowiem odpowiedź na pytanie, czy żądaniu temu po stronie organu administracji odpowiada prawnie zdeterminowany obowiązek działania.
Sąd podał, że zgodnie z przepisem art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna zawierać m.in. wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności (pkt 1). Niezachowanie wymogów formalnych skargi skutkuje, zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., wezwaniem skarżącego przez sąd do usunięcia jej braków formalnych w wyznaczonym terminie. W razie ich nieuzupełnienia, bądź uzupełnienia po upływie wyznaczonego terminu, sąd odrzuca skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Sąd wskazał, że określenie przedmiotu zaskarżenia poprzez wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności oraz organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego postępowania skarga dotyczy, należy do podstawowych wymagań formalnych przewidzianych dla skargi. Jego określenie należy do strony postępowania.
Sąd uznał, że w piśmie procesowym z dnia 6 lipca 2015 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie z dnia 10 czerwca 2015 r., skarżący nie sprecyzował przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie. Sąd zaś nie może domniemywać przedmiotu zaskarżenia, co wynika z powołanego powyżej art. 57 § 1 P.p.s.a. Rolą skarżącego jest bowiem wskazanie co stanowi przedmiot jego skargi, a sąd jest tak wskazanym przedmiotem związany. Ponadto, w ocenie Sądu I instancji J. R. nie wykazał również, że wyczerpał tryb, o którym mowa w art. 37 § 1 K.p.a.
Sąd uznał w konkluzji, że skarżący nie wykonał zarządzenia sądu, tj. nie uzupełnił braków formalnych skargi i z tego powodu Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a.
W skardze kasacyjnej J.R. zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez bezzasadne odrzucenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na bezczynność Rektora Politechniki Łódzkiej wniesionej przez skarżącego, na skutek nieprawidłowego uznania, że jest ona niedopuszczalna z tego powodu, że sprawa ta nie należy do właściwości Sądu administracyjnego w sytuacji, gdy w treści art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) zawarta jest regulacja zgodnie, z którą do decyzji określonych w art. 169 ust. 7 i 8 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich i samorządu studenckiego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego, zaś decyzje wydawane przez Rektora w pierwszej instancji są ostateczne, a w związku z powyższym stronie przysługuje prawo złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego,
- - art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez bezzasadne uznanie, że skarga wniesiona przez J. R., a następnie uzupełniona pismem z dnia 6 lipca 2015 r. zawiera braki formalne w postaci niewskazania przez skarżącego co stanowi jej przedmiot, w sytuacji gdy pismem z dnia 6 lipca 2015 r. skarżący w sposób szczegółowy i jednoznaczny wskazał, że przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność Rektora Politechniki Łódzkiej przejawiająca się brakiem rozstrzygnięcia przez ten organ odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. o numerze [...] wydanej przez Dziekana Wydziału [...] w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów,
- - art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że Sąd związany jest zarzutami i wnioskami skargi, w sytuacji gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa sąd zobowiązany jest rozpoznać sprawę w granicach zaskarżenia, zaś podniesione w niej zarzuty i wnioski nie wiążą go,
- - art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do jego zastosowania, w sytuacji gdy z treści art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. wynika, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich, przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki, jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przewidziany w ustawie, w sytuacji gdy skarżący wykorzystał wszelkie dostępne, prawem przewidziane środki zaskarżenia,
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 K.p.a poprzez bezzasadne uznanie, że skarżący nie wykazał okoliczności, że przed wniesieniem skargi do sądu wyczerpał tryb skierowania zażalenia do organu administracji publicznej wyższego stopnia, w sytuacji gdy w aktach sprawy znajduje się szereg dokumentów wzywających Rektora Politechniki Łódzkiej do podjęcia działania w postaci rozstrzygnięcia odwołania od decyzji Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie skreślenia J. R. z listy studentów.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w odróżnieniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Badając przedmiotową skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach stwierdzić należy, że podlega ona oddaleniu, gdyż podniesione w niej zarzuty naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 K.p.a. nie zasługują na uwzględnienie.
Na wstępie podać należy, że stosownie do art. 57 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. wskazanie zaskarżonego aktu oraz organu, działania – lub bezczynności – którego skarga dotyczy, jest wymogiem formalnym skargi, niezbędnym do nadania jej właściwego biegu, zaś Sąd administracyjny nie jest uprawniony do zmiany przedmiotu zaskarżenia określonego przez stronę. Wskazanie przez stronę zaskarżonego aktu i organu, działania którego skarga dotyczy – wobec obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady skargowości – jest dla Sądu wiążące i wyznacza granice skargi. Wskazywane zaś w art. 134 § 1 P.p.s.a. niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego, wskazanego przez skarżącego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Wskazane uregulowania gwarantują zatem, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącą zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne, akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem.
Kwestią zasadniczą dla każdej sprawy przed sądami administracyjnymi jest zatem ustalenie jej przedmiotu, co z kolei jest niezbędne dla wykonywania efektywnej kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne i sprawowania w tym zakresie wymiaru sprawiedliwości.
Stosownie natomiast do przepisu art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a., który był w sprawie niniejszej podstawą prawną odrzucenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi skargi J. R., Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi (art. 49 § 1 P.p.s.a.). Mając na względzie okoliczności faktyczne niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wydając w dniu 17 lipca 2015 r. zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi zastosował powyższe przepisy w sposób prawidłowy.
Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, pismo skarżącego z dnia 6 lipca 2015 r. nie czyniło zadość wymogom wezwania z dnia 10 czerwca 2015 r. dotyczącego uzupełnienia braków formalnych skargi (k. 10 akt s.), które to pismo zostało wystosowane do skarżącego na skutek nieprecyzyjnej i budzącej wątpliwości treści skargi, tj. uniemożliwiającej w sposób jednoznaczny odczytanie intencji strony, w szczególności odnośnie do określenia co stanowi przedmiot skargi. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący nie doprecyzował czego dotyczy jego skarga. Skarżący nie wskazał jednoznacznie pisma, które zostało złożone Rektorowi Politechniki Łódzkiej, a które nie zostało przez Rektora PŁ rozpoznane.
Skarżący ograniczył się do wskazania, że składał do Rektora dziesiątki pism i nigdy nie otrzymał jakiejkolwiek odpowiedzi, a bezczynność Rektora "doprowadziła do takiego stanu, że jest on poddawany próbie zniszczenia go i rażącego naruszania jego dóbr osobistych, takich, jak: zdrowie, wolność i swoboda sumienia, cześć człowieka, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość artystyczna, możliwość korzystania ze swobód studenckich i obywatelskich (...)". Wszak do pisma procesowego z dnia 6 lipca 2015 r. skarżący dołączył dziewięć pism z różnych dat skierowanych do Rektora PŁ w różnych sprawach, lecz nie sprecyzował o bezczynność w przedmiocie rozpoznania którego pisma złożył skargę.
Skarżący nie wyjaśnił w tym także wątpliwości, czy w sprawie wyczerpał czy też nie tryb z art. 37 § 1 K.p.a. Należy podkreślić, że określenie przedmiotu skargi należy wyłącznie do wnoszącego skargę i nie może być przedmiotem domniemania czy też doprecyzowania przez sąd administracyjny. Stanowisko w powyższym zakresie, jakie zostało przedstawione w skardze uniemożliwia jakąkolwiek kontrolę sądową wobec braku wskazania konkretnego przedmiotu zaskarżenia. Dodać w tym miejscu należy, że wezwanie z dnia 10 czerwca 2015 r. było sformułowane w sposób jasny i czytelny, w szczególności wskazywało, jakiej czynności procesowej należy dokonać, w jakim terminie oraz jakie są skutki prawne jej niewykonania.
W takim stanie rzeczy uznać należy, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi i z tego powodu skarga prawidłowo została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a.
Wbrew zatem zawartym w skardze kasacyjnej twierdzeniom zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. jest również niezasadny. Sąd nie naruszył powyższego przepisu, bowiem w ogóle go nie stosował.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Odnosząc się zaś do wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu wskazać trzeba, że pełnomocnik skarżącego powinien zwrócić się w tym celu ze stosownym wnioskiem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.