Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 180/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę K. N. i M. N. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.
Sąd wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia 7 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżących wezwany został do usunięcia braków formalnych skargi poprzez wskazanie adresów zamieszkania skarżących, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Zobowiązanie zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 10 kwietnia 2015 r. (zob.: zwrotne potwierdzenie odbioru karta 17), termin do usunięcia braków formalnych skargi upłynął w dniu 17 kwietnia 2015 r. Adresy zamieszkania obojga skarżących nie zostały wskazane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że niewskazanie w skardze adresu zamieszkania strony skarżącej stanowi brak formalny skargi podlegający uzupełnieniu na wezwanie, a jego nieuzupełnienie wywołuje skutek określony w art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd bowiem na posiedzeniu niejawnym odrzuca postanowieniem skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych.
W ocenie Sądu niewskazanie adresu zamieszkania skarżących stanowi istotny brak formalny skargi, wskutek którego nie można nadać jej biegu. Oznaczenie miejsca zamieszkania strony skarżącej ma bowiem istotne znaczenie dla doręczeń pism sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, nawet wówczas, gdy strona ta ustanowiła pełnomocnika, gdyż stosunek pełnomocnictwa może zostać wypowiedziany w każdym czasie. Jednocześnie sąd nie może podejmować za stronę czynności zmierzających do uzupełnienia braków pisma i poszukiwać w aktach administracyjnych tych istotnych elementów pierwszego pisma wnoszonego do sądu administracyjnego (skargi), jakimi są adresy zamieszkania strony skarżącej.
Sąd zauważa jedynie, że w postępowaniu administracyjnym strona skarżąca była reprezentowana przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika, któremu doręczano decyzje administracyjne. Sąd podkreślił, że sąd z urzędu nie uzupełnia braków formalnych skargi uniemożliwiających nadanie jej biegu.
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. skargę odrzucił.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wnieśli skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika.
Postanowienie zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:
- 1) art. 46 § 1 i 2 w zw. z art. 49 § 1 i 2 w zw. z art. 57 § 1 w zw. z art. 58 §1 pkt 3) p.p.s.a. w zw. z art. 3 §1 p.p.s.a., w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, polegające na niezasadnym odrzuceniu skargi z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi w postaci wskazania adresów skarżących, podczas gdy braki formalne nie były istotne i nie uniemożliwiały nadania sprawie dalszego biegu, a w konsekwencji odrzucenie skargi naruszyło konstytucyjne prawo strony do sądowej kontroli działalności administracji publicznej;
- 2) art. 46 § 1 i 2 w zw. z art. 49 § 1 i 2 w zw. z art. 57 § 1 w zw. z art. 58 §1 pkt 3) p.p.s.a. w zw. z art. 3 §1 p.p.s.a., w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, polegające na niezasadnym odrzuceniu skargi z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi, podczas gdy Sąd dokonał nieprawidłowego doręczenia wezwania do uzupełnienia braków, wobec czego termin do ich uzupełnienia nie rozpoczął biegu, więc nie mógł upłynąć, a w konsekwencji odrzucenie skargi naruszyło konstytucyjne prawo strony do sądowej kontroli działalności administracji publicznej;
W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz zasądzenie od organu administracji - Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżących kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Z art. 46 § 2 p.p.s.a. wynika obowiązek strony wnoszącej pierwsze pismo sprawie (w tym wypadku pismem tym jest skarga) oznaczenia miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do doręczeń, lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych, pełnomocników oraz przedmiotu sprawy, pisma zaś dalsze - sygnaturę akt.
Sąd I instancji przyjął, że niewskazanie w skardze miejsca zamieszkania skarżących stanowiło o braku formalnym skargi, podlegającym uzupełnieniu na zasadach określonych w art. 49 p.p.s.a. Przepis ten stanowi w § 1, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Taka odmienna regulacja ma zastosowanie do skargi wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego, bowiem jak stanowi art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.- skargi, której braków formalnych nie uzupełniono w wyznaczonym terminie, nie pozostawia się bez rozpoznania, lecz podlega ona odrzuceniu.
Wymaga jednak podkreślenia, że w orzecznictwie sądów administracyjnych funkcjonuje pogląd, zgodnie z którym nie można uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania, bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być tylko brak istotny, tzn. taki, którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu(tak. np. postanowienie NSA z 20 września 2012 r., I OSK 1946/12). W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją. Należy uznać, że Sąd był władny ustalić miejsce zamieszkania skarżących na podstawie pozostających w jego dyspozycji akt administracyjnych.
Niewykonanie wezwania w zakresie wskazania miejsca zamieszkania skarżących nie powinno powodować automatycznie odrzucenia skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych. Odmienna interpretacja - taka jak zastosowana przez Sąd I instancji - jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zbyt rygorystyczna. Oznacza ona zamknięcie stronie prawa do sądu, co w tym przypadku stanowiłoby naruszenie zasady zapisanej w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP. Nadmiernie rygorystyczne stanowisko jakie zajął Sąd I instancji, sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych, naruszyłoby podstawowe zasady oraz swobody obywatelskie.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 185 § 1 i art. 182 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego, bowiem nie zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 209 p.p.s.a.