Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Po 603/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę R. L. na pismo Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżąca wniosła skargę na ww. pismo Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] maja 2019 r., stanowiące o przekazaniu Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Poznaniu złożonego przez nią odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] maja 2019 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Skarga wniesiona została za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu, które odpowiadając na skargę wniosło o odrzucenie skargi. Kolegium podniosło, że sprawa z odwołania skarżącej dotąd nie została przez organ II instancji rozpatrzona.
Zarządzeniem z dnia 25 lipca 2019 r. skarżąca została przez Sąd zobowiązana do oświadczenia, czy przedmiotem jej skargi jest ww. pismo Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] maja 2019 r., czy rozstrzygnięcie SKO w Poznaniu – jeśli tak to jakie.
W odpowiedzi udzielonej w zakreślonym terminie skarżąca wyjaśniła, że przedmiotem jej skargi jest odmowa uznania skargi przez organ I instancji z dnia [...] maja 2019 r. oraz przez SKO w Poznaniu z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucając skargę wskazał, że zaskarżone pismo Prezydenta Miasta Poznania nie spełnia kryteriów ani aktu ani czynności z zakresu administracji publicznej podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Pismo z dnia [...] maja 2019 r. o przekazaniu odwołania skarżącej do organu wyższego zawiera odpowiedź organu na zarzuty odwołania oraz zawiera informację o przekazaniu do organu odwoławczego przedmiotowego odwołania wraz z aktami sprawy. W istocie powyższe nie stanowi ani żadnego aktu ani też czynności wymienionej w art. 3 § 2 P.p.s.a., które podlegałaby zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Sąd podkreślił, że skarżąca wniosła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] maja 2019 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Na skutek wniesionego odwołania organ I instancji pismem z dnia [...] maja 2019 r. (które skarżąca mylnie potraktowała jako merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie) przekazał odwołanie wraz z aktami sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu. Na dzień przekazania skargi do Sądu postępowanie odwoławcze nie zostało zakończone, a tym samym merytorycznie rozstrzygnięte.
Końcowo Sąd stwierdził, mając na uwadze wyjaśnienia złożone przez skarżącą w piśmie z dnia 2 sierpnia 2019 r., z których wynika, że w dniu 1 sierpnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu doręczyło jej odmowną decyzję z dnia [...] lipca 2019 r., że pismo to zostało przekazane do organu właściwego.
Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniosła R. L., zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
- art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. oraz art. 58 § 3 P.p.s.a. poprzez ich zastosowanie i odrzucenie skargi na pismo Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] maja 2019 r. oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2019 r. w sytuacji gdy w piśmie z dnia 2 sierpnia 2019 r. skarżąca wyraźnie przyznała, że skargą objęta jest również decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2019 r., a zatem wniesiona skarga winna być merytorycznie rozpoznana;
- art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i odrzucenie skargi na pismo Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] maja 2019 r. oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2019 r. w sytuacji gdy pismem z dnia 2 sierpnia 2019 r. skarżąca objęła skargą również decyzję z dnia [...] lipca 2019 r., która niewątpliwie stanowiła akt administracyjny, tj. decyzję administracyjną wskazaną w art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a.;
- art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie postanowienia z pominięciem materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy a w szczególności pisma skarżącej z dnia 2 sierpnia 2019 r., w którym objęła ona wolą zaskarżenia skargą również decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2019 r., co skutkowało bezzasadnym odrzuceniem skargi z uwagi na to, że nie był nią objęty akt administracyjny, w sytuacji gdy z pisma z dnia 2 sierpnia 2019 r. wprost wynikało, że wolą skarżącej było objęcie również decyzji z dnia [...] lipca 2019 r.;
- art. 6 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i brak udzielenia skarżącej wystarczającego pouczenia co do jej praw i obowiązków w toku postępowania zainicjowanego skargą z dnia 15 czerwca 2019 r.
Mając na uwadze powyższe, skarżąca kasacyjnie wniosła o:
- uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi I instancji;
- zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika skarżącej zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej w ramach pomocy prawnej;
- rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, albowiem skarga kasacyjna została wniesiona od postanowienia odrzucającego skargę. W świetle art. 90 § 2 P.p.s.a. sąd może skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć rozprawę także wówczas, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie stwierdził zasadności zastosowania powyższego rozwiązania, bo rozprawa nie przyczyniłaby się do pełniejszego wyjaśnienia sprawy ponad to, co wynika ze zgromadzonych dokumentów. Przepis art. 90 § 2 P.p.s.a. wskazuje jedynie na kompetencję sądu administracyjnego, a decyzja o ewentualnym skierowaniu sprawy na rozprawę zależy zawsze od uznania sądu i ewentualne wnioski stron postępowania nie mają dla sądu charakteru wiążącego (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 451, uw. 6).
Przechodząc natomiast do oceny podnoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w sprawie nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne sprowadzało się zatem wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych. Przeprowadzona zaś w tych granicach kontrola nie daje podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Wskazać trzeba, że kontrola działalności administracji publicznej podejmowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a.), postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a.), postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a.) oraz inne niż określone w punktach 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.). Ponadto, jak stanowi art. 3 § 3 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Przytoczone powyżej przepisy wyznaczają zatem zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego oraz zakres rzeczowy postępowania sądowoadministracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny w trakcie wykonywania kontroli administracji publicznej zobowiązany jest ustalić, czy zaskarżony akt podjęty przez organ administracji mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego.
Oceniając zakres przedmiotowy wniesionej przez R. L. skargi, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że pismo Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] maja 2019 r. nie należy do żadnej z kategorii spraw wskazanych w powołanych przepisach, a zatem wniesiona skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. W szczególności wskazane pismo organu I instancji nie jest decyzją, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a., ani innym aktem lub czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 P.p.s.a., które podlegałoby zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Przy ww. piśmie Prezydent Miasta Poznania, w związku z wniesionym odwołaniem od decyzji z dnia [...] maja 2019 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przekazał ww. odwołanie strony Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Poznaniu, a zatem wypełnił obowiązek, o którym mowa w art. 133 K.p.a. Pismo to nie jest natomiast władczym przejawem woli organu administracji publicznej i nie rozstrzyga określonej sprawy administracyjnej w stosunku do konkretnej osoby.
Wyjaśnić przy tym należy, że prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie uczynił jedynie kwestię oceny dopuszczalności skargi na pismo Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] maja 2019 r. o przekazaniu odwołania od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2019 r. Zarówno uzasadnienie skargi z dnia 15 czerwca 2019 r. jak i treść pisma strony z dnia 2 sierpnia 2019 r. stanowiącego odpowiedź na wezwanie Sądu do wyjaśnienia dostrzeżonych nieścisłości wskazywały, że intencją strony było wniesienie skargi na ww. pismo organu I instancji. W tej sytuacji za niezasadne uznać należy zarzuty skargi kasacyjnej związane z błędną kwalifikacją skargi przez Sąd I instancji.
Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zarządzeniem z dnia 9 sierpnia 2019 r., w związku z treścią pisma skarżącej z dnia 2 sierpnia 2019 r., odnotowano w systemie i repertorium Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, że przedmiotem skargi zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Po 603/19 jest pismo Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie sporządzono kopię ww. pisma skarżącej z dnia 2 sierpnia 2019 r., którą wpięto do akt niniejszej sprawy, natomiast oryginał pisma wyłączono z tych akt i zarejestrowano jako skargę R. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...]. Skarga ta została przekazana, zgodnie z art. 54 P.p.s.a., Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Poznaniu, a następnie po przekazaniu akt administracyjnych przez właściwy organ sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Po 808/19. Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] maja 2019 r. Orzeczenie to jest prawomocne bowiem żadna ze stron nie wniosła od niego skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Tym samym nie można uznać aby w wyniku zakwalifikowania skargi R. L. wniesionej w niniejszej sprawie jako skargi na pismo Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] maja 2019 r., a w konsekwencji jej odrzucenia jako niedopuszczalnej, doszło do naruszenia praw strony skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej wyjaśnić należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 P.p.s.a.