Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 września 2012 r. sygn. akt II SAB/Kr 129/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi Prokuratora Okręgowego w Krakowie na przewlekłość postępowania Wojewody Małopolskiego zobowiązał Wojewodę do wydania, w terminie dwóch miesięcy, aktu administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności działek nr [...] i [...] oraz stwierdził, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy:
Wnioskiem z dnia 2 listopada 2005 r. M. B. wystąpiła do Starosty chrzanowskiego o regulację stanu prawnego działek zajętych pod rurociąg i drogę, zaś Starosta wniosek ten przekazał Wojewodzie Małopolskiemu. Identyczny wniosek M. B. złożyła 7 listopada 2005 r. do Wojewody Małopolskiego. Wnioski te zostały załatwione decyzją Wojewody z dnia [...] kwietnia 2010 r. odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę A. parcel nr [...], [...] i [...], stanowiących część działki nr [...]. M. B. wnioskiem z 30 kwietnia 2010 r. ponownie wystąpiła do Wojewody o uregulowanie stanu prawnego działek wskazując, że chodzi o działki nr [...]-[...] zajęte pod drogę publiczną, wyjaśniając, że wcześniej podała błędne numery działek. Ponieważ pod drogi publiczne – powiatową relacji Kwaczała – Kamionka Mała zostały zajęte działki nr [...] i [...], zaś pod drogę relacji Kwaczała – ul. G. działki nr [...],[...] i [...] Wojewoda prowadził dwa odrębne postępowania.
W sprawie dot. działek nr [...] i [...] Wojewoda pismem z dnia 9 sierpnia 2010 r. poinformował, że sprawa nie może być załatwiona w terminie i wyznaczył termin załatwienia na 31 marca 2011 r., a następnie pismem z 30 marca 2011 r. ponownie powiadomił o niemożliwości załatwienia sprawy i nowy termin załatwienia określił na dzień 31 grudnia 2011 r. Dnia 14 czerwca 2011 r. Prokurator Okręgowy wniósł skargę do sądu administracyjnego na przewlekłe postępowanie, a wyrokiem z dnia 7 listopada 2011 r. sygn. akt II SAB/Kr 78/11 Sąd uwzględnił skargę, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, wyrokiem z dnia 6 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 414/12, z uwagi na to, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie brała udziału M. B.. Na skutek tego wyroku Wojewódzki Sąd wydał wyrok z dnia 28 września 2011 r. II SAB/Kr 129/12, wskazany na wstępie.
Zobowiązując Wojewodę do wydania aktu administracyjnego, Wojewódzki Sąd stwierdził:
W sprawie uregulowania stanu prawnego działek zajętych pod drogi postępowanie jest prowadzone w istocie od 2005 r. i Wojewoda powinien ustalić jakie działki zostały przejęte pod drogi publiczne. Jednak nawet przyjmując, że to dopiero wniosek z 30 kwietnia 2010 r. zainicjował postępowanie to i tak Wojewoda miał wystarczająco dużo czasu, aby postępowanie zakończyć. Okoliczności podane przez Wojewodę, tj. konieczność zebrania materiału i zlecenia przeprowadzenia czynności geodezyjnych nie powinny powodować ustalania terminów wielomiesięcznych. Nie usprawiedliwia tego także argumentacja co do zapoznania stron z zebranym materiałem ani ilość spraw, które są prowadzone przez organ. Przedłużając postępowanie w sierpniu 2010 r. i w marcu 2011 r. Wojewoda podał te same okoliczności, a z akt sprawy nie wynika, aby materiał dowodowy był w tym czasie uzupełniany. Takie postępowanie nosi cechy rażącej przewlekłości, zatem skarga jest uzasadniona.
Skargę kasacyjną wniósł Wojewoda Małopolski, domagając się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i zarzucając:
- – naruszenie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż Wojewoda Małopolski prowadząc postępowanie w sprawie regulacji stanu prawnego nieruchomości na podstawie ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, działał w sposób przewlekły z rażącym naruszeniem prawa i w związku z tym konieczne było wyznaczeniu mu dwumiesięcznego terminu na wydanie aktu kończącego postępowanie w sprawie;
- – naruszenie przepisu postępowania, a to art. 12 k.p.a. w związku z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż organ odwoławczy nie stosował ich w sposób należyty, w szczególności wynikającą z art. 12 k.p.a. zasadę szybkiego i wnikliwego rozstrzygania spraw, do czego zobowiązane są organy administracji publicznej oraz bezpodstawnie przekroczył termin określony ustawą do rozpoznania sprawy, a wynikający z art. 35 k.p.a., stosując jakiekolwiek argumenty w uzasadnieniu przesunięcia terminu załatwienia sprawy i wyznaczając w sposób dowolny nowy termin jej załatwienia, co zdaniem Sądu świadczy o pozornym charakterze podejmowanych przez organ czynności;
- – naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie w sprawie, które nakładają na organy administracji publicznej obowiązek przestrzegania praworządności, z urzędu lub na wniosek stron obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, które obligują organ do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, a także nakładającym na organ obowiązek oceny całokształtu materiału dowodowego i dopuszczenie jako dowód wszystkiego co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem;
- – naruszenie prawa materialnego – przepisu art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.), polegające na mylnym uznaniu, iż organ miał możliwość przeprowadzenia przedmiotowego postępowania z urzędu.
M. B. w piśmie procesowym z 18 marca 2013 r. podtrzymała stanowisko w sprawie przewlekłości postępowania przez Wojewodę Małopolskiego i wnosiła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów dołączonych do tego pisma, a także usunięcia wadliwej decyzji z obrotu i wyjaśnienia okoliczności przewlekłego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprawę ze skargi kasacyjnej Wojewody Małopolskiego można by zamknąć w jednym tylko zdaniu, że postępowanie tego organu, jeśli idzie o załatwienie sprawy M. B., wykracza poza ramy przyzwoitości.
Zasadnie Wojewódzki Sąd podkreślił, że sprawa regulacji stanu prawnego działek M. B. zajętych pod drogi toczy się w istocie od 2005 r. i tylko złamanie wszelkich zasad Kodeksu postępowania administracyjnego co do ustalenia stanu sprawy i jej okoliczności (art. 7 k.p.a.), informowania strony o stanie sprawy i jej sytuacji faktycznej i prawnej (art. 9 k.p.a.) i szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) spowodowało, że M. B. była zmuszona składać drugi wniosek z dnia 30 kwietnia 2010 r., będący przedmiotem niniejszego postępowania, bowiem w sprawie z jej wniosku z dnia 2 listopada 2005 r. Wojewoda nie przestrzegał ww. zasad, a sprawę załatwił decyzją z [...] kwietnia 2011 r., odmawiającą uwzględnienia tego wniosku, gdyż 5 lat zajęło ustalenie, że M. B. podała błędne numery działek.
Zgodzić się należy z Wojewódzkim Sądem, że jeśli idzie o działki objęte wnioskiem z 30 kwietnia 2010 r., którego dotyczy stwierdzenie przez ten Sąd przewlekłości postępowania, to nic nie usprawiedliwia Wojewody, aby po trzech miesiącach po złożeniu tego wniosku przedłużył termin o osiem miesięcy, a następnie na jeden dzień przed upływem wyznaczonego terminu, przedłużyć załatwienie sprawy o kolejne dziesięć miesięcy. Argumenty podane przez Wojewodę, jako mające uzasadniać takie przedłużenie załatwienia sprawy, zupełnie nie usprawiedliwiają takiego działania, co podkreślił Wojewódzki Sąd. Podane przez Wojewodę przyczyny należy zakwalifikować jako normalne działania każdego organu administracji prowadzącego postępowanie, a nie mające uzasadniać niemożność załatwienia sprawy w terminach zakreślonych art. 35 k.p.a. i konieczność przedłużenia postępowania.
Wojewoda Małopolski sprawę M. B. prowadził, jak to słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd, z rażącą przewlekłością, a jeszcze rozstrzygnięcie to zanegował skargą kasacyjną, która nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Wniosku M. B. co do usunięcia wadliwej decyzji i ustalenia okoliczności przewlekłości postępowania nie można było uwzględnić, bowiem te kwestie nie były przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, działającego w ramach skargi kasacyjnej.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270).