Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 9 kwietnia 2015 r. oddalił skargę G. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z [...] lipca 2014 r. w przedmiocie wygaśnięcia decyzji o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Prezydent Miasta Poznania decyzją z [...] kwietnia 2012 r., działając na podstawie m.in. art. 54 ust. 1, 2, 3, 6, 7, 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), ustalił na rzecz G. L. prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres 90 dni, tj. od dnia 2 marca 2012 r. do dnia 30 maja 2012 r.
Następnie Narodowy Fundusz Zdrowia powiadomił organ I instancji, że w okresie od dnia 20 marca 2012 r. do dnia 23 kwietnia 2012 r. G. L. była objęta dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym i opłaciła niezbędną składkę. Potwierdza to decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] lipca 2012 r.
Uwzględniając powyższe okoliczności Prezydent Miasta Poznania decyzją z [...] marca 2014 r., na podstawie art. 54 ust. 4 i 9 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 162 k.p.a. stwierdził wygaśnięcie w okresie od dnia 20 marca 2012 r. do dnia 23 kwietnia 2012 r. decyzji własnej z [...] kwietnia 2012 r.
G. L. odwołała się od powyższej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z [...] lipca 2014 r. utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję Prezydenta Miasta Poznania, podzielając w pełni wyrażone tam stanowisko.
G. L. wniosła skargę na powyższą decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za niezasadną i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Sąd zwrócił uwagę, że okolicznością wskazującą na konieczność wygaśnięcia decyzji z [...] kwietnia 2012 r., jest fakt, iż G. L. zawarła w dniu [...] marca 2012 r. umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia, na mocy której została dobrowolnie objęta ubezpieczeniem zdrowotnym. Umowa ta nie została wprawdzie załączona do akt sprawy, lecz niemniej fakt jej zawarcia nie był podważany przez żadną ze stron. Znajduje on również oparcie w całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Następnie pismem z [...] kwietnia 2012 r. skarżąca wypowiedziała umowę z [...] marca 2012 (k. 72 akt adm. organu I instancji). Potwierdzeniem tych zdarzeń jest decyzja Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] czerwca 2012 r. o podleganiu skarżącej dobrowolnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od dnia 20 marca 2012 r. do dnia 23 kwietnia 2012 r., utrzymana w mocy decyzją Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] lipca 2012 r. Jak zaznaczył Sąd, oba rozstrzygnięcia nie znajdują się wprawdzie w aktach sprawy, lecz fakt ich wydania jest znany Sądowi z urzędu na podstawie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 228 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.). Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2013 r., VI SA/Wa 1649/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił bowiem skargę G. L. na decyzję z dnia [...] lipca 2012 r., a skarga kasacyjna od tego orzeczenia została oddalona wyrokiem NSA z dnia 10 grudnia 2014 r., II GSK 1715/13.
Okoliczności te znajdują również potwierdzenie w notatce służbowej z [...] czerwca 2012 r. (k. 79 akt adm. organu I instancji) oraz w pismach Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] maja 2010 r., [...] czerwca 2012 r. i [...] sierpnia 2012 r. Ponadto - jak wskazał Sąd - referowane fakty nie były także kwestionowane przez żadną ze stron postępowania, a zatem należy je uznać za bezsporne.
Skoro zatem skarżąca, zawierając umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia w dniu [...] marca 2012 r., została objęta dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, to została ona zaliczona do osób ubezpieczonych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Jednocześnie utraciła ona status osoby, o jakiej mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Decyzja o przyznaniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wydawana jest, w myśl art. 54 ust. 1 cytowanej ustawy, jedynie w odniesieniu do osób z art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.
Tym samym w okresie obowiązywania powyższej umowy, tj. od dnia 20 marca 2012 r. do dnia 23 kwietnia 2012 r., decyzja z [...] kwietnia 2012 r. była bezprzedmiotowa. W konsekwencji więc Sąd uznał za prawidłowe stwierdzenie organów, że zrealizowana została przesłanka bezprzedmiotowości decyzji z [...] kwietnia 2012 r., we wskazanym okresie, wymieniona w art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a., oraz przesłanka podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, o jakiej mowa w art. 54 ust. 9 pkt 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zw. z art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a.
W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku G. L., reprezentowana przez ustanowionego w ramach pomocy prawnej radcę prawnego, podniosła zarzut naruszenia art. 54 ust. 9 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że skarżąca podpisała w dniu [...] marca 2012 r. umowę z NFZ o dobrowolnym ubezpieczeniu będąc zmuszona chorobą. Nie świadczy to jednak, że podpisanie tej umowy spowodowało zrealizowanie przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia w części decyzji z [...] kwietnia 2012 r. Ustawodawca bowiem tworząc przedmiotowe zapisy miał na celu wyeliminowanie sytuacji korzystania z bezpłatnej służby medycznej jedynie przez osoby, które nie spełniają warunków, na podstawie których wydaje się decyzje uprawniające do ww. świadczeń. Skoro zatem w dniu składania wniosku o wydanie przez MOPS decyzji skarżąca nie miała żadnej innej podstawy ustalającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, to decyzja następnie ustalająca to prawo nie powinna być wygaszana. Czas, o którym mowa w art. 54 ust. 9 ustawy powinien być interpretowany całościowo, tj. 90 dni.
Czas podwójnego ubezpieczenia powinien skutkować jedynie skutecznym uchyleniem się skarżącej od skutków prawnych złożenia oświadczenia woli o przystąpieniu do dobrowolnego ubezpieczenia w związku z zawartą umową z NFZ, z uwagi iż działała ona pod wpływem błędu.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na rzecz pełnomocnika skarżącej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o oddalenie tej skargi i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważy, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Postawiony zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię art. 54 ust. 9 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie jest zasadny. Według tego przepisu wójt (burmistrz, prezydent) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 7 ust. 2, niezwłocznie stwierdza wygaśnięcie decyzji, o której mowa w ust. 1, w przypadku gdy w okresie, o którym mowa w ust. 7 i 8: 1) świadczeniobiorca zostanie objęty ubezpieczeniem zdrowotnym lub 2) w przypadku wystąpienia okoliczności, o których mowa w ust.
10. W ust. 10 przyjęto zaś, że świadczeniobiorca, o którym mowa w art. 7 ust. 2, jest obowiązany niezwłocznie poinformować wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na swoje miejsce zamieszkania o: 1) każdej zmianie w sytuacji dochodowej lub majątkowej;
2) objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym. Przesłanki wygaśnięcia decyzji o przyznaniu świadczeń ubezpieczeniowych są sformułowane precyzyjnie. Nie budzi więc wątpliwości, że w każdym przypadku zaistnienia przypadku, w którym świadczenia opieki zdrowotnej za ten sam okres finansowane byłyby z kilku źródeł, zachodzi konieczność wygaśnięcia decyzji ustanawiającej prawo do tych świadczeń finansowanych ze środków publicznych.
Skoro zatem, w warunkach rozpoznawanej sprawy, w okresie od dnia 20 marca 2012 r. do dnia 23 kwietnia 2012 r. skarżąca objęta była dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym w oparciu o umowę podpisaną [...] marca 2012 r. i jednocześnie na mocy decyzji Prezydenta Miasta Poznania z [...] kwietnia 2012 r. była w tym samym okresie uprawniona do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, to zasadnie Sąd I instancji uznał za prawidłowe przyjęcie przez organy, że zostały spełnione warunki do wygaśnięcia tej decyzji w omawianym zakresie czasowym. W odniesieniu do argumentacji przedstawionej w skardze kasacyjnej, wskazać trzeba, że przy wykładni przesłanek wygaśnięcia decyzji ustalającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych nie ma podstaw prawnych do stosowania konstrukcji błędu, czy braku świadomości co do konsekwencji nakładania się finansowanych z różnych źródeł okresów ubezpieczeniowych. Podstawą zaprezentowanej w skardze kasacyjnej wykładni tego przepisu mógłby być jedynie przepis materialnego prawa administracyjnego wyraźnie taką możliwość przewidujący.
W świetle powyższego brak jest usprawiedliwienia dla sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Należne natomiast od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.