Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2005 r., II SAB/Ol 58/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w sprawie ze skargi L. U. na bezczynność M. w [...] w przedmiocie udzielenia Informacji publicznej oddalił skargę w zakresie udzielenia informacji odnośnie wydatków dokonanych z funduszu remontowego w 2003 r., a w pozostałym zakresie zobowiązał Spółdzielnię do rozpatrzenia wniosku skarżącego z 21 sierpnia 2004 r. i podjęcia czynności wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku. Wydano ten wyrok w następujących okolicznościach sprawy. Swym wnioskiem L. U. zwrócił się do Prezesa Zarządu [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] o dostarczenie informacji publicznej w formie kserokopii wymienionych we wniosku dokumentów: uchwał i protokołów Rady Nadzorczej, Komisji Rewizyjnej, planów społeczno-gospodarczych, uchwał zarządu, protokołów z przeglądów kominiarskich oraz o udzielenie informacji w formie pisemnej m. in. w zakresie wydatków z funduszu remontowego, kosztów centralnego ogrzewania, kalkulacji opłat eksploatacyjnych – dotyczących budynku przy ul. Puszkina 22a.
W dniu 27 września 2004 r. wnioskodawca wezwał Zarząd do usunięcia naruszenia prawa polegającego na nieudzielaniu żądanych informacji, następnie zaś wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Zarządu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Spółdzielnia w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi, podnosząc, że skarżącemu zostały udzielone żądane informacje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że ustawa o dostępie do informacji publicznej ma zastosowanie do spółdzielni mieszkaniowych – art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy, a żądane informacje znajdują się w posiadaniu Spółdzielni. Skarżącemu udzielono jedynie "namiastki" informacji publicznej w zakresie wszystkich wnioskowanych kwestii za wyjątkiem informacji dotyczącej wydatków funduszu remontowego w 2003 r. – która była rzeczowa i kompletna.
W skardze kasacyjnej [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w [...] zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie:
- - art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1180 ze zm.);
- - art. 1 ust. 1 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U. z 2003 r. nr 119, poz. 1116 ze zm.);
- - art. 3 ustawy z 16 września 1982 r. prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2003 r. nr 188, poz. 1848);
oraz naruszenie przepisów postępowania przez przyjęcie, że Spółdzielnia nie udostępniła skarżącemu żądanych informacji, co jest sprzeczne ze zgromadzonymi dowodami.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz Spółdzielni kosztów sądowych za pierwszą i drugą instancję. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że Spółdzielnia nie mieści się w definicji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej – art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż nie jest władza publiczną ani innym podmiotem wykonującym zadanie publiczne w rozumieniu powołanego przepisu. Z "ostrożności procesowej" podniesiono, że Spółdzielnia udostępniła skarżącemu posiadane informacje.
Skarżący był członkiem Rady Nadzorczej i członkiem Komisji Rewizyjnej – miał nie tylko dostęp do żądanych dokumentów ale był ich współtwórcą. Nie można uznać aby dokumenty te były istotne dla interesu publicznego. Żądanie udostępnienia protokołu badań analizującego spaliny w garażu jest bezprzedmiotowe, ponieważ w garażu nie ma czujnika analizującego te spaliny.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną L. U. wniósł o oddalenie skargi w całości oraz o zasądzenie od organu kosztów procesu według norm przepisanych. Podnosi on m. in., że był członkiem Rady Nadzorczej do 30 września 2003 r., a jego żądanie dotyczyło dokumentów wytworzonych po tej dacie. Postępowanie kasacyjne ma, jego zdaniem, na celu jedynie odsunięcie w czasie konieczności udzielenia skarżącemu żądanych informacji, a ma to znaczenie z uwagi na zbliżający się termin Walnego Zgromadzenia Członków Spółdzielni, na którym mogłyby być przedstawione dowody nieprawidłowości w działalności władz Spółdzielni.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
Złożona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna odpowiada przedstawionym wymogom.
W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r., I OPS 1/05, ONSA i wsa 2005, nr 4, poz. 63, przyjęto, iż przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198) nie ma zastosowania do spółdzielni mieszkaniowych. Powiększony skład Sądu uznał, iż analizy przepisu ust. 1 art. 4 ustawy wynika wyraźnie, iż obowiązek do udostępniania informacji publicznej mają wyłącznie władze publiczne oraz podmioty wykonujące zadania publiczne. Sformułowanie przepisu ust. 1 art. 4 ustawy przez zawarcie zwrotu "w szczególności" oznacza, że każdy podmiot jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej, jeśli wykonuje zadania władzy publicznej.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2003 r. nr 188, poz. 1848 ze zm.), który to przepis zawiera podstawową normę dotyczącą ogółu spółdzielni – spółdzielnia jest dobrowolnym zrzeszeniem nieograniczonej liczby osób o zmiennym składzie osobowym i zmiennym funduszu udziałowym, która w interesie swoich członków prowadzi wspólną działalność gospodarczą. Spółdzielnia może również prowadzić działalność społeczną i oświatowo-kulturalną na rzecz swoich członków i ich środowiska. W myśl art. 3 tej ustawy majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków. Spółdzielnia prowadzi działalność na podstawie ustawy - Prawo spółdzielcze jak i innych ustaw oraz statutu (art. 2). Spółdzielnie mieszkaniowe działają w oparciu o Prawo spółdzielcze oraz ustawę z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych – (Dz. U. z 2003 r. nr 119, poz. 1116). Spółdzielnia mieszkaniowa jest zatem dobrowolnym zrzeszeniem (korporacją) osób fizycznych, które w tej formie organizacyjnej zmierzają do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych swoich członków i ich rodzin oraz potrzeb gospodarczych, kulturalnych oświatowych i innych społecznych potrzeb, ale tylko członków tej spółdzielni wynikających z zamieszkiwania w budynku czy spółdzielczym osiedlu, a także w tych budynkach, w których lokale i domy jednorodzinne są własnością członków spółdzielni.
Zadaniem spółdzielni mieszkaniowej jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych przez dostarczanie członkom spółdzielni lokali mieszkaniowych, lokali o innym przeznaczeniu czy też domów jednorodzinnych. Spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, jak również ustanowienie własności, przysługuje tylko członkowi spółdzielni mieszkaniowej. Dopuszczalne jest prowadzenie przez spółdzielnię mieszkaniową innej działalności gospodarczej, o której mowa w art. 1 § 1 ustawy Prawo spółdzielcze, na zasadach określonych w odrębnych przepisach i w statucie, ale działalność ta musi być związana bezpośrednio z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków tej spółdzielni oraz ich rodzin. Ustawodawca podkreślił, że mienie spółdzielni jest prywatną własnością członków, tzn. osób zrzeszonych w danej spółdzielni mieszkaniowej, to nie jest to mienie ani państwowe ani komunalne, ani też korporacji (instytucji) publicznoprawnej.
To członkowie zrzeszeni w spółdzielni przez wybierane organy decydują o majątku swej spółdzielni. Spółdzielni mieszkaniowych nie można zaliczyć do podmiotów wykonujących "zadania publiczne" w rozumieniu art. 4 ust 1 ustawy. Brak jest bowiem podstaw prawnych, aby działalność spółdzielni mieszkaniowych można utożsamiać z wykonywaniem zadań publicznych w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy, skoro działalność spółdzielni mieszkaniowych ogranicza się do realizacji zaspokajania potrzeb mieszkaniowych członków tej spółdzielni i ich rodzin, a zatem ograniczonej liczby osób zrzeszonych w danej spółdzielni. Spółdzielnia mieszkaniowa jest zatem jednostką organizacyjną, która ma ściśle określony krąg osób, a nie powszechny. Spółdzielnie mieszkaniowe nie wykonują zadań publicznych, ani nie mieszczą się wśród podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z tego względu, że nie dysponują majątkiem publicznym (mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa).
Spółdzielnie mieszkaniowe ani nie dysponują majątkiem publicznym w rozumieniu przepisów ustawy, ani też nie reprezentują osób, które dysponują takim majątkiem, gdyż majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków. Spółdzielnie mieszkaniowe nie należą do sektora finansów publicznych w rozumieniu art. 5 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz.U z 2003 r. nr 15, poz. 148 ze zm.), ani nie są też podmiotami realizującymi finanse publiczne w rozumieniu art. 6 tej ustawy.
Skład rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko przyjęte w tej uchwale. W związku z tym reprezentuje pogląd, iż skarga L. U. na bezczynność [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie mieściła się w kategorii spraw, które należą do właściwości sądów administracyjnych.
Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 189 w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.