Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Gl 425/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę A.L.G. na decyzję Wojewody [..] z dnia 6 lutego 2015 r., nr [..] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że pismem z dnia 25 marca 2015 r. A.L.G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, za pośrednictwem Wojewody [..], skargę na decyzję tegoż organu z dnia 6 lutego 2015 r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty [..] z dnia 30 czerwca 2014 r., w przedmiocie ustalenia na jej rzecz odszkodowania w wysokości 21 792 zł za nieruchomość położoną w [..], oznaczoną jako działka [..], zajętą pod drogę publiczną.
Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 7 maja 2015 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia (a w szczególności, czy stanowi ją kwota ustalonego odszkodowania), a ponadto do złożenia odpisu skargi, poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego, celem doręczenia uczestnikowi postępowania. Na dokonanie tych czynności wyznaczono termin siedmiu dni, licząc od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarga, jako pierwsze pismo strony w postępowaniu sądowym powinna spełniać określone wymagania, o których mowa między innymi w art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." Przepis ten przewiduje, że do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom.
Zgodnie z art. 215 § 1 P.p.s.a. w każdym piśmie wszczynającym postępowanie sądowe w danej instancji należy podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty. Przepis ten w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne nakłada na stronę wszczynającą postępowanie obowiązek podania wartości przedmiotu zaskarżenia, bowiem od pism składanych w tego rodzaju sprawach pobierany jest wpis stosunkowy obliczany w proporcji do wartości podanej przez stronę. Wartością przedmiotu zaskarżenia może być, w zależności od okoliczności sprawy, pełna wysokość należności pieniężnej określonej w zaskarżonym akcie, jej część, a także inna kwota, której przyznania domaga się strona w postępowaniu administracyjnym.
Sąd podkreślił, iż istotą żądania zawartego w skardze jest wysokość odszkodowania za nieruchomość zajęta pod drogę publiczną, która to w ocenie skarżącej została istotnie zaniżona i nie pokrywa wszystkich strat z związanych z utratą działki. Skarżąca jednakże nie wskazała wartości przedmiotu zaskarżenia. W takim przypadku zastosowanie znajduje przepis art. 49 § 1 P.p.s.a, który stanowi, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni.
Stosownie natomiast do przepisu art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a, sąd odrzuca skargę, gdy w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych.
Następnie Sąd I instancji zauważył, że jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, powołane wezwanie wobec niezastania skarżącej bezskutecznie dwukrotnie awizowano (po raz pierwszy w dniu 26 maja 2015 r.), o czym umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. W myśl art. 73 § 1 i 2 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 -72 P.p.s.a., pismo takie składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub urzędzie gminy, umieszczając jednocześnie zawiadomienie - o jego złożeniu wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od pozostawienia zawiadomienia - w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe.
W przypadku niepodjęcia pisma w powyższym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy (art. 73 § 3 P.p.s.a). Doręczenie wówczas uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu liczonego od dnia pierwszego awiza (art. 73 § 4 P.p.s.a).
Mając powyższe na względzie, Sąd I instancji przyjął, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało skutecznie doręczone skarżącej w dniu 9 czerwca 2015 r. (tj. po upływie czternastu dni od pierwszego awiza). Oznacza to, że wyznaczony termin do dokonania wymaganych czynności upłynął w dniu 16 czerwca 2015 r. (tj. we wtorek). Skarżąca mimo prawidłowego wezwania i pouczenia o konsekwencjach prawnych niedokonania powyższych czynności, nie wskazała wartości przedmiotu zaskarżenia, ani też nie nadesłała odpisu skargi.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła A.L.G., zaskarżając je w całości zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez zastosowanie tego przepisu i odrzucenie skargi, w sytuacji gdy skarżąca nie otrzymała wezwania do usunięcia braków formalnych skargi.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżąca o pozostawionych awizach nie miał wiedzy. Podkreślono ponadto, że od 25 do 30 maja 2015 r. przebywała w Rzeszowie, a następnie w wyniku choroby była niezdolna do pracy w okresie od 1 do 20 czerwca 2015 r. Skarżąca dodała, że nawet gdyby takie awizo istniało, to ze względu na swój stan zdrowia, nie miałaby możliwości odebrania przesyłki w terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1).
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zarzut naruszenia art. art. 58 § 1 pkt 3 i P.p.s.a. nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. wynika wprost, że sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych.
Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej oraz ich uzasadnienie zmierzają w istocie do zakwestionowania skuteczności zastępczego doręczenia skarżącej przesyłki zawierającej zarządzenie z dnia 7 maja 2015 r. w trybie art. 73 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 P.p.s.a.).
W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 P.p.s.a.).
Cytowane przepisy ustanawiają instytucję tzw. fikcji doręczenia, która w istocie sprowadza się do stwierdzenia, że strona odebrała przesyłkę, podczas gdy fizycznie do takiego odbioru nie doszło. Warunkiem jednak jest aby strona miała możliwość odbioru przesyłki, czy to na poczcie czy to w urzędzie gminy, ale z niej nie skorzystała. O możliwości tej doręczyciel pozostawić musi zawiadomienie (awizo).
Pełnomocnik skarżącej w skardze kasacyjnej podnosi, że nie otrzymała ona awiza (zawiadomienia) informującego o możliwości odbioru na poczcie przesyłki zawierającej zarządzenia z dnia 7 maja 2015 r. oraz powtórnego awiza tej przesyłki. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy (k.
9) jednoznacznie wynika natomiast, że przesyłka została dwukrotnie awizowana przez pocztę: w dniu 26 maja 2015 r. i 3 czerwca 2015 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanie się przez pełnomocnika na okoliczności niepozostawienia przez pracownika poczty awiza informującego o przesyłce nie były przekonujące oraz przybierają jedynie formę polemiki stanowiącej negację stanowiska Sądu I instancji, która pozbawiona jest wsparcia jakimikolwiek dowodami świadczącymi o tym, że ustalony stan faktyczny był w rzeczywistości inny, aniżeli przyjęty na potrzeby przedmiotowego rozstrzygnięcia. Ponadto z akt sądowych nie wynika, ażeby pełnomocnik strony skarżącej podjął jakiekolwiek kroki zmierzające do zwalczenia opisanych ustaleń. W szczególności brak jest informacji o wszczęciu (lub przynajmniej próbie wszczęcia) postępowania reklamacyjnego w Poczcie Polskiej. Tym samym należy domniemywać, że skutek doręczenia przesyłki na zasadzie art. 73 § 4 P.p.s.a. nie został przez skarżącą obalony.
W konsekwencji uznać należy, iż zasadnie zaskarżonym postanowieniem, w oparciu o przywołane na wstępie przepisy, odrzucono skargę A.L.G.z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych.
Przypomnieć ponadto należy, że przedmiotem rozpoznawanej skargi kasacyjnej jest postanowienie, w którym odrzucono skargę skarżącej, bowiem nie uzupełniła ona w terminie braków, do uzupełnienia których została wezwana. Argumentacja przedstawiona w skardze kasacyjnej dotyczy zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ewentualnego postępowania wpadkowego w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, a nie zaskarżonego postanowienia.
Z przytoczonych powyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.