Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt: I OSK 3152/18 oddalił skargę kasacyjną Fundacji [..] z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 kwietnia 2018 r, sygn. akt: IV SAB/Wr 28/18 wyjaśniając, że nie zachodziły podstawy do zasądzenia od skarżącej kasacyjnie na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania kasacyjnego w niniejszej sprawie.
Pismem z dnia 25 czerwca 2019 r. r.pr. J.B. zwrócił się z wnioskiem o uzupełnienie wyroku z dnia 7 czerwca 2019 r. w sprawie o sygn. akt: I OSK 3152/18, podnosząc, że będąca stroną postępowania Fundacja [..] w W. wnosiła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu wniosku radca prawny J.B. wskazał, że strona w postępowaniu kasacyjnym była reprezentowana przez adwokata oraz na podstawie pełnomocnictwa substytucyjnego – przez radcę prawnego, a w związku z tym strona, która wniosła skargę kasacyjną winna zwrócić koszty postępowania kasacyjnego, do których zalicza się wynagrodzenie adwokata, przy czym nieistotny jest fakt, czy skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym czy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 204 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) zwanej dalej p.p.s.a., w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez skarżącego - jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę.
Należy jednak wskazać, że stosownie do art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie.
W niniejszej sprawie nie zachodziły podstawy do zasądzenia zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz strony, która w związku z postępowaniem kasacyjnym nie poniosła kosztów sądowych, a wobec rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, nie poniosła także kosztów związanych z przejazdem do sądu ani nie utraciła zarobku lub dochodu wskutek stawiennictwa w sądzie. Kwestię tę wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 czerwca 2019 r. podkreślając, że z uwagi na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie było podstaw do orzekania o zwrocie niezbędnych kosztów związanych ze stawiennictwem na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Wbrew twierdzeniom wnoszącego o uzupełnienie wyroku, nie zachodziły podstawy do zasądzenia zwrotu niezbędnych kosztów postępowania w oparciu o art. 204 § 2 p.p.s.a., co także zostało wyjaśnione w uzasadnieniu w/w wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że wobec sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną przez J.B. nie było podstaw do uznania, że odpowiedź na skargę kasacyjną została wniesiona przez umocowanego pełnomocnika strony i przyjął (a tym samym rozważył argumentację odpowiedzi na skargę kasacyjną), że odpowiedź ta – wnoszona "w imieniu Fundacji [..]" została wniesiona przez J.B. Prezesa Fundacji [..], a więc w imieniu strony postępowania.
Przypomnieć należy, że w myśl art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Bez wątpienia zatem sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego działającego w imieniu strony postępowania, w oparciu o udzielone pełnomocnictwo w przypadku określonym w art. 204 pkt 2 p.p.s.a. stanowiłoby podstawę do orzeczenia o zwrocie niezbędnych kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny, abstrahując od przyjętej przez radcę prawnego J.B. idei udzielenia pełnomocnictwa do działania w imieniu Fundacji adwokat A.K., a następnie woli występowania w postępowaniu jako pełnomocnik substytucyjny adwokat A.K. i w związku z tym żądania zasądzenia kosztów postępowania związanych ze sporządzeniem odpowiedzi na skargę kasacyjną przez radcę prawnego, zauważa, że radca prawny J.B., niezależnie od posłużenia się pieczątką radcy prawnego i wskazania przy podpisie określenia "pełnomocnik", nie działał w sprawie w charakterze pełnomocnika Fundacji ani pełnomocnika substytucyjnego. W aktach sprawy nie znajduje się pełnomocnictwo substytucyjne, a takie zobowiązany byłby przedstawić - faktycznie umocowany do działania - pełnomocnik substytucyjny. Nadto radca prawny J.B. pominął istotną w sprawie okoliczność, że w dniu 26 stycznia 2018 r. działając jako Prezes Fundacji [..] z siedzibą w W. i składając własnoręczny podpis pod dokumentem pełnomocnictwa, upoważnił adwokat A.K. do prowadzenia we wszystkich instancjach sprawy przed sądami administracyjnymi w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej na wniosek z 5 stycznia 2018 r. przeciwko Fundacji "[..]" w W. – bez prawa substytucji.
Co więcej, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nawet przy dochowaniu formalnych warunków wynikających z obowiązku przedstawienia pełnomocnictwa przy pierwszej czynności w sprawie (art. 37 § 1 p.p.s.a.), uznanie, że radca prawny J.B. mógł skutecznie przyjąć pełnomocnictwo substytucyjne w sprawie, w której jako Prezes Zarządu Fundacji udzielał pełnomocnictwa procesowego adwokatowi, prowadziłoby do usankcjonowania nadużycia przepisów prawa dotyczących udzielania pełnomocnictwa dalszego i uzyskania w ten sposób zwrotu kosztów postępowania w sprawie w sposób nieuprawniony.
Niezależnie od powyższego również wskazać trzeba, że uzupełnienia wyroku może domagać się strona. Wniosek o uzupełnienie wyroku złożył radca prawny J.B. wskazując, że jest pełnomocnikiem strony, co nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy.
Niezależnie także od powyższego wyjaśnić należy, że strona może domagać się uzupełnienia wyroku tylko w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi i po drugie, jeżeli nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu.
Uzupełnienie orzeczenia w przedmiocie kosztów następuje tylko w tych wypadkach, w których sąd nie orzekł w ogóle o kosztach, mimo że strona zażądała we właściwym czasie ich przyznania (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz; Wolters Kluwer 2016, s. 684-685).
W niniejszej sprawie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2019 r. zawarto wyjaśnienie przyczyn, dla których wniosek o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego nie mógł być uwzględniony. Odpowiedź na skargę kasacyjną została bowiem złożona w imieniu Fundacji [..] przez radcę prawnego J.B. jako Prezesa Fundacji, który nie mógł być uznany za ustanowionego w sprawie pełnomocnika substytucyjnego sporządzającego odpowiedź na skargę kasacyjną w ramach świadczonej pomocy prawnej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył zatem żądanie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, a okoliczności, w których Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do zasądzenia zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego nie uzasadniają żądania uzupełnienia wyroku, gdyż nie wskazują, że Sąd nie zamieścił w wyroku orzeczenia w przedmiocie kosztów. Wniosek nie zmierzał zatem do uzupełnienia wyroku o brakujące orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, lecz zmierzał do zakwestionowania treści orzeczenia o kosztach.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 157 § 2 oraz art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.