Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 7 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 316/16

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 23 listopada 2015 r. o sygn. akt II SA/Wa 637/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę A.P. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia 24 lutego 2015 r. nr [..]w przedmiocie zwolnienia ze służby.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Szef Służby Celnej decyzją z dnia 24 lutego 2015 r. nr [..], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) oraz art. 188 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1404 z późn. zm.), po rozpoznaniu odwołania A.P. od decyzji Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie z dnia 8 grudnia 2014 r. nr [..]o zwolnieniu ze służby, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Szef Służby Celnej przytoczył za organem pierwszej instancji ustalony stan faktyczny i prawny sprawy oraz argumenty uzasadniające podjętą decyzję o zwolnieniu A.P. ze służby w Służbie Celnej z dniem doręczenia decyzji, tj. z dniem 9 grudnia 2014 r.

Organ odwoławczy podał, że ustawa o Służbie Celnej wymienia obligatoryjne (art. 104) i fakultatywne (art. 105) przesłanki zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Stosownie do art. 105 pkt 10 ustawy, funkcjonariusza można zwolnić ze służby jeżeli upłynęło 12 miesięcy okresu zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą jego zawieszenia.

Funkcjonariusz decyzją nr [..]z dnia 1 października 2013 r. został zawieszony na okres trzech miesięcy w czynnościach służbowych w związku z wszczęciem postępowania karnego o przestępstwo popełnione z art. 228 § 3 kk w zw. z art. 12 kk. Okres zawieszenia został przedłużony decyzją z dnia 23 grudnia 2013 r. nr [..]do czasu zakończenia prowadzonego przeciwko skarżącemu postępowania karnego. Z pisma Prokuratury Okręgowej w Olsztynie Wydział V Śledczy z dnia 24 października 2014 r. wynika, że postępowanie przygotowawcze o numerze V Ds. 22/14/Sp(c) przeciwko funkcjonariuszowi nie zostało jeszcze zakończone. Z powyższego wynika, że nie ustała przyczyna zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych. Organ wskazał, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych regulacja zawarta w art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej do uznania organu celnego pozostawia decyzję o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza, który od ponad roku czasu nie pełni służby z powodu zawieszenia go w pełnieniu obowiązków służbowych w związku z prowadzonym wobec niego postępowaniem karnym.

Celem omawianego przepisu jest umożliwienie organowi celnemu zwolnienie ze służby funkcjonariusza, wobec którego nie zostało zakończone postępowanie karne, pomimo że od czasu zawieszenia go w pełnieniu obowiązków służbowych minęło ponad 12 miesięcy.

Wobec zaistnienia przesłanek z art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, w ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja odpowiada prawu i nie zawiera cech dowolności tzn. mieści się w granicach uznania administracyjnego.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, iż z art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej wynika, że zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby jest możliwe w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. W przepisie tym określono dwie przesłanki, jakie muszą zaistnieć łącznie, aby organ mógł wydać decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby. Pierwsza z przesłanek to upływ 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, druga natomiast to nieustąpienie przyczyn, które stanowiły podstawę zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych.

Sąd podkreślił, iż nie ulega wątpliwości, że powyższe przesłanki zaistniały, co oznacza, że należało rozważyć, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Dalej Sąd I instancji stwierdził, iż ocena, czy przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, wymaga ustalenia właściwych proporcji pomiędzy kryterium interesu społecznego, a słusznym interesem strony.

Sąd I instancji wskazał, iż oceniając w tych kategoriach decyzje organów należy wziąć pod uwagę przede wszystkim treść i charakter stosunku służbowego, którego dotyczyła zaskarżona decyzja oraz wynikające z niego prawa i obowiązki. Od osoby, która może pełnić służbę w Służbie Celnej, stosownie do art. 76 ustawy o Służbie Celnej wymagane jest, aby legitymowała się nieposzlakowaną opinią. Szczególny charakter stosunku służbowego ma istotne znaczenie przy ocenie zasadności podjęcia uznaniowej decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, wobec którego podjęto obligatoryjną decyzję o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym.

Interes społeczny, pojmowany jako troska o dobro wspólne, wymaga zapewnienia prawidłowej realizacji zadań nałożonych na Służbę Celną. Natomiast sytuacja, kiedy funkcjonariusz jest zawieszony w wykonywaniu obowiązków służbowych i nie może ich wykonywać, powoduje dezorganizację służby oraz konieczność wykonywania przypisanych mu zadań przez innych funkcjonariuszy jako czynności dodatkowych. Sąd podziela w tym zakresie argumentację przedstawioną przez organ.

Ponadto w ocenie Sądu, ważąc interes społeczny oraz słuszny interes funkcjonariusza, należy mieć na uwadze także charakter przestępstwa, o które został skarżący oskarżony, pozostającego w związku z pełnioną służbą, a polegającego na przyjmowaniu korzyści majątkowych. Jest to przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego i popełnione z winy umyślnej, zaś ustawodawca w takim przypadku przewidział obligatoryjne zawieszenie funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych na okres 3 miesięcy. Intencją ustawodawcy było zatem odsunięcie funkcjonariusza celnego od wykonywania obowiązków służbowych w tym okresie. Zatem taka możliwość istnieje również w sytuacji przedłużenia okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, do czasu zakończenia postępowania karnego.

Sąd I instancji podkreślił również, że okres zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych nie jest okresem gwarancyjnym, w którym funkcjonariusz objęty jest ochroną przed zwolnieniem ze służby, aż do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, w związku z którą podjęto decyzję o zawieszeniu w czynnościach służbowych. Zarówno poprzednio obowiązujące przepisy ustawy o Służbie Celnej, a więc przepisy obowiązujące w chwili przedłużenia skarżącemu okresu zawieszenia w wykonywaniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, jak i przepisy obecnie obowiązujące, przyznają właściwemu organowi prawo do wydania decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, nawet wówczas, gdy nie zostało zakończone postępowanie karne, będące podstawą do podjęcia decyzji o zawieszeniu funkcjonariusza w czynnościach służbowych.

W związku z powyższym, fakt istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o przedłużeniu funkcjonariuszowi zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego wydanej na podstawie art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej nie stanowi przeszkody do zastosowania art. 105 pkt 10 powołanej ustawy, o ile spełnione zostaną przesłanki określone w tym przepisie.

Obszerne uzasadnienia tak zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji Dyrektora Izby Celnej spełniają wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., co jest szczególnie istotne w przypadku decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego. W uzasadnieniach organy wskazały fakty, które uznały za udowodnione oraz dowody, na których się oparły, którym zaś odmówiły mocy dowodowej.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, Sąd stwierdził, że są one niezasadne. Wbrew twierdzeniu skarżącego organ nie naruszył norm konstytucyjnych, bowiem działał zgodnie z obowiązującymi przepisami procesowymi i materialnymi. Za niezasadny Sąd uznał również zarzut dotyczący braku uwzględnienia wzorowej służby skarżącego, bowiem przepis art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej nie zawiera przesłanki oceny przebiegu dotychczasowej służby funkcjonariusza i nie ogranicza w sposób wyraźny możliwości jego stosowania w stosunku do funkcjonariuszy wykazujących się nienagannym wykonywaniem służby.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył A.P., zaskarżając go w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

1) art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy obu zaskarżonych decyzji, podczas gdy decyzje te zostały wydane w sposób dowolny, z przekroczeniem granic uznania administracyjnego oraz z pominięciem faktu, iż w obrocie prawnym istniała decyzja Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie z dnia 23 grudnia 2013 r. o przedłużeniu okresu zawieszenia funkcjonariusza celnego w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego;

2) art. 103 § 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej poprzez utrzymanie obu decyzji w mocy i nieuwzględnienie wieloletniej, wzorowej służby skarżącego pomówionego o przyjęcie korzyści majątkowej, który z powodu długotrwałego postępowania karnego nie może oczyścić się ze stawianego mu zarzutu oraz przyjęcie, że nie zachodzi szczególny przypadek uzasadniający przedłużenie zawieszenia go w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego.

Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1. 1) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez pominięcie kontroli naruszenia przez organ przepisów art. 5 § 1, 7, 8, 11, 77 § 1, 80, 107 § 3 K.p.a. oraz art. 2, 9, 32 ust. 1, 42 ust. 3 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, w tym:
2. a) uznanie, że decyzja organu administracyjnego nie nosiła cech dowolności, i że zapadła po zebraniu w sprawie całego materiału dowodowego,
3. b) uznanie, iż organ w przedmiotowej sprawie należycie rozważył i przeanalizował okoliczności sprawy, w szczególności dokonał zważenia interesu publicznego i interesu strony, podczas gdy organ ograniczył się do wykorzystania schematu uzasadnienia z innych podobnych postępowań,
4. c) uznanie, iż organ należycie uzasadnił wydaną decyzję, w szczególności w zakresie elementów dotyczących uznania administracyjnego,
5. d) poprzez lakoniczne stwierdzenie, iż organ nie naruszył norm konstytucyjnych, bowiem działał zgodnie z obowiązującymi przepisami procesowymi i materialnymi.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest jej granicami, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Takich okoliczności w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia zdeterminowały zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych, w związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był odnieść się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a. ponieważ w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniósł się do wszystkich zarzutów skargi. W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną nawet w sytuacji gdy pomimo błędnego uzasadnienia wyrok odpowiada prawu. Wyjaśnić należy, iż art. 141 § 4 P.p.s.a. ma charakter formalny. Powołany przepis określa obligatoryjne elementy uzasadnienia wyroku. Stanowi, że powinno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej w przypadku, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09), jak również, gdy jest ono sporządzone w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku (por. np.: wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1620/10; wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt I FSK 1002/11).

Uchybieniem, niepozostającym bez wpływu na rezultat kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku, jest uzasadnienie, w którym ocena o zgodności/niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji jest formułowana bez szczegółowego odniesienia się do okoliczności konkretnego stanu faktycznego sprawy, albowiem w tego rodzaju sytuacji nie jest możliwe zrekonstruowanie przebiegu operacji logicznej, rezultatem której jest przyjęcie konkretnego kierunku interpretacji i zastosowania konkretnych przepisów prawa w okolicznościach konkretnego stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt I GSK 685/09). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd I instancji, chociaż nie odniósł się szczegółowo do wszystkich przepisów wymienionych w skardze, dokonał oceny zaskarżonej decyzji w ich kontekście i doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sam autor skargi kasacyjnej nie wskazuje w jej uzasadnieniu do jakich konkretnie zarzutów nie odniósł się Sąd i jaki miało to wpływ na wynik sprawy.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku ostatecznie odpowiada prawu i pozwala poznać tok rozumowania Sądu I instancji. Wynika z niego jednoznacznie, że w okolicznościach sprawy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz że dopuszczalne prawnie było zwolnienie skarżącego ze służby. Oznacza to, że pewne mankamenty uzasadnienia wyroku pozostają bez wpływu na możliwość jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Należy stwierdzić, iż ocena, czy przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, wymaga ustalenia właściwych proporcji pomiędzy kryterium interesu społecznego, a słusznym interesem strony. Nie wynika to z prostego odczytania treści art. 7 K.p.a. Ustawodawca w art. 7 K.p.a. nie określił hierarchii tych wartości, ani też zasad rozstrzygania kolizji pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem strony.

We wcześniejszym okresie w orzecznictwie sądowym uznawano co do zasady dominację interesu społecznego nad słusznym interesem strony (np. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1981 r., sygn. akt SA 820/81 z glosą J. Łętowskiego, ONSA 1981/1/57, OSP 1982/1-2/22, w którym wskazano, że "obrona interesu indywidualnego i jej zakres sięgają do granic kolizji z interesem społecznym - jako wartością nadrzędną w państwie socjalistycznym"). W wyroku SN z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93 (OSNCP 1994/9/181) stwierdzono, natomiast że "w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, iż jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli.".

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w niepublikowanym wyroku NSA z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 1800/06, że przy rozstrzyganiu sprawy decyzją opartą na uznaniu administracyjnym za udzieleniem ochrony interesowi społecznemu muszą przemawiać istotne przesłanki wykluczające przyznanie tej ochrony stronie postępowania.

Oceniając w tych kategoriach rozstrzygnięcie przyjęte przez orzekające w sprawie organy należy wziąć pod uwagę przede wszystkim treść i charakter stosunku prawnego, którego dotyczyła decyzja o zwolnieniu skarżącego ze służby oraz wynikające z treści tego stosunku prawnego obowiązki i uprawnienia stron. Stosunki służbowe, jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, nie są stosunkami pracy, lecz mają charakter stosunków administracyjnoprawnych, powstających w drodze powołania, w związku z dobrowolnym zgłoszeniem się do służby. Specyfika statusu pracowniczego funkcjonariuszy tzw. służb mundurowych była niejednokrotnie przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego (zob. np. wyroki z 23 września 1997 r., sygn. K. 25/96, OTK ZU nr 3-4/1997, poz. 36 oraz z 27 stycznia 2003 r., sygn. SK 27/02, OTK ZU nr 1/A/2003, poz. 2). Jak podkreślał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniach swoich orzeczeń, kandydat do publicznej służby mundurowej od momentu powołania musi się poddać regułom pełnienia służby nacechowanej istnieniem specjalnych uprawnień, ale też wymagającej spełniania szczególnych cech personalnych, kwalifikacyjnych czy charakterologicznych, pełnej dyspozycyjności i zależności od władzy służbowej, a także bardziej rygorystycznym niż w przypadku stosunków pracy zasadom utraty statusu pracowniczego (np. wyroki TK: z dnia 14 grudnia 1999 r. sygn. SK 14/98, OTK ZU 1999/7/163, z dnia 19 października 2004 r. sygn. K 1/04, OTK-A 2004/9/93), z dnia 13 lutego 2007 r. sygn. K 46/05, OTK-A 2007/2/10).

Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że pozostawanie w obrocie prawnym decyzji o przedłużeniu funkcjonariuszowi zawieszenia w obowiązkach służbowych nie stanowi przeszkody do zwolnienia funkcjonariusza ze służby.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej funkcjonariusza celnego zawiesza się w pełnieniu obowiązków służbowych na czas nie dłuższy niż 3 miesiące, w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo popełnione umyślnie, ścigane z oskarżenia publicznego.

W myśl ust. 3 art. 23 w szczególnie uzasadnionych wypadkach okres zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych można przedłużyć do czasu zakończenia postępowania karnego.

W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego przedłużenie okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych nie stanowi negatywnej przesłanki do zastosowania art. 105 pkt. 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, o ile spełnione zostaną warunki określone w tym przepisie tj. upływ 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych oraz istnienie w dalszym ciągu przyczyn zawieszenia.

Skoro zasadą jest zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych na okres nie dłuższy niż 3 miesiące, a przedłużenie tego okresu wymaga wydania odrębnej decyzji i zawsze następuje do czasu zakończenia postępowania karnego, (na czas bliżej nieokreślony), przyjęcie wykładni zaprezentowanej w skardze kasacyjnej (że w przypadku przedłużenia okresu zawieszenia niedopuszczalne jest zwolnienie ze służby na podstawie art. 105 pkt. 10 ustawy), świadczyłoby o bezprzedmiotowości takiej regulacji prawnej. W takiej sytuacji przesłanka zwolnienia ze służby jaką jest upływ 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, które może nastąpić wyłącznie do czasu zakończenia postępowania karnego, byłaby niepotrzebna, bowiem data zwolnienia funkcjonariusza determinowana byłaby wyłącznie przez datę zakończenia postępowania karnego, podczas gdy celem omawianego przepisu jest umożliwienie zwolnienia funkcjonariusza wobec którego postępowanie karne nie zostało zakończone, pomimo że od chwili zawieszenia go w czynnościach służbowych upłynęło ponad 12 miesięcy. Innymi słowy chodzi o stworzenie możliwości rozwiązania stosunku służbowego z funkcjonariuszem, który od ponad roku czasu nie pełni służby.

Przepis art. 105 pkt. 10 ustawy o Służbie Celnej do uznania organu pozostawia decyzję o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza, który od ponad roku czasu nie pełni służby z uwagi na zawieszenie go w czynnościach służbowych w związku z prowadzonym wobec funkcjonariusza postępowaniem karnym. W większości przypadków postępowania karne trwają dłużej niż 3 miesiące, co wymusza na organie przedłużenie zawieszenia do czasu ich zakończenia, nie oznacza to jednak, że organ zostaje na nieokreślony czas, niekiedy kliku lat, pozbawiony możliwości podjęcia działań zmierzających do prawidłowego wykonywania zadań stojących przed Służbą Celną. Do zadań tych należy m. in. powierzenie pełnienia obowiązków służbowych osobom o nieposzlakowanej opinii i zdolnym do ich wykonywania.

Przepis art. 1 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej stanowi, że Służba Celna jest jednolitą formacją umundurowaną utworzoną w celu zapewnienia ochrony i bezpieczeństwa obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej, w tym zgodności z prawem przywozu towarów na ten obszar oraz wywozu towarów z tego obszaru, a także wykonywania obowiązków określonych w przepisach odrębnych, w szczególności w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od gier. Przepis art. 76 ustawy od osoby, która może pełnić służbę w Służbie Celnej wymaga m. in., by posiadała nieposzlakowaną opinię. Ta szczególna cecha stosunku służbowego funkcjonariusza Służby Celnej ma istotne znaczenie przy ocenie zasadności podjęcia uznaniowej decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza, wobec którego zastosowano obligatoryjne zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy organy orzekające prawidłowo uznały, że interes skarżącego w pozostawieniu go w Służbie Celnej, nie mógł zyskać przewagi nad interesem i dobrem służby.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, podzielając w zaskarżonym wyroku stanowisko przyjęte przez organy Służby Celnej dokonał prawidłowej oceny prawnej sprawy. Należy przy tym podkreślić, że sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest kontrolą ograniczoną; nie obejmuje celowości wyboru przez organ administracji publicznej takiego, a nie innego rozstrzygnięcia, ale ogranicza się do zbadania, czy wybór ten nie nosi cech dowolności.

Nietrafne są także zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego.

Przechodząc do oceny tych zarzutów wskazać należy, iż w istocie sprowadzają się one do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, który uznał, że przesłanki określone w tym przepisie zostały spełnione. Zgodnie z art. 105 ust. 1 pkt 10 omawianej ustawy funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że wydanie przez organ celny uznaniowej decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza celnego ze służby jest ograniczone ustawowymi przesłankami upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych i trwaniem w dalszym ciągu przyczyny zawieszenia. Obowiązkiem organu celnego w tej sprawie było zatem ustalenie, czy przesłanki określone w tym przepisie zostały spełnione, a następnie rozważenie podjęcia decyzji uznaniowej o zwolnieniu funkcjonariusza celnego w granicach zakreślonych w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo zaaprobował stanowisko organu celnego, który uznał, że w sprawie zasadne było podjęcie decyzji o zwolnieniu skarżącego ze Służby Celnej na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 10 tej ustawy. W dniu wydania decyzji upłynął już 12 miesięczny okres zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, podczas gdy prowadzone wobec niego postępowanie karne nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone. Przy podejmowaniu decyzji organ brał pod uwagę zarówno interes społeczny jak i interes skarżącego i w tym zakresie uznał, że przewagę ma interes społeczny przejawiający się w konieczności zapewnienia prawidłowej realizacji zadań jednostki organizacyjnej, w której skarżący pełnił służbę.

Kończąc Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że powołanie art. 103 § 3 ustawy o Służbie Celnej w podstawie skargi kasacyjnej było nieuzasadnione ponieważ Sąd I instancji nie stosował wymienionego przepisu. Przepis ten jest adresowany do właściwego organu przyznając mu uprawnienie do przedłużenia okresu zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie był uprawniony do ingerowania w treść decyzji podjętej przez organ na podstawie wymienionego przepisu.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji