Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 5 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 3169/15

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 1 lipca 2015r. sygn. akt II SA/Gd 219/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K[...] na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w G[...] z dnia 18 [...] r. nr A[...]w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wiceprezesa Sądu Rejonowego G[...]w G[...] z dnia 14 sierpnia 2014 r. nr A[...].

Wspomniany wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 11 sierpnia 2014r. K[...] wystąpił do Prezesa Sądu Rejonowego G[...] w G[...] o udostępnienie w trybie ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2014r. poz. 782 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.d.i.p.", informacji dotyczącej dat urodzenia i miejscowości zamieszkania wszystkich sędziów Sądu Rejonowego G[...] w G[...] z rozbiciem na poszczególne wydziały w następującej kolejności: imię i nazwisko sędziego, dzienna data urodzenia sędziego, miejscowość zamieszkania sędziego – w formie odpowiedzi przesłanej na wskazany adres e – mail.

Decyzją z dnia 14 [...] r. nr A[...], na podstawie art. 5 ust. 2, art. 14 ust. 2 oraz art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Wiceprezes Sądu Rejonowego G[...] w G[...] odmówił udzielenia żądanej informacji. Organ wskazał, że dane osobowe w postaci imion i nazwisk sędziów są ogólnie dostępne na stronie internetowej sądu. Natomiast odmowa udostępnienia informacji w zakresie dat urodzenia i miejscowości zamieszkania sędziów uzasadniona jest koniecznością ochrony prywatności osób fizycznych, zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Wiceprezes Sądu Rejonowego stwierdził też, że żądane informacje nie pozostają w żadnym związku z pełnioną przez sędziów funkcją.

W odwołaniu od powyższej decyzji K[...] wniósł o jej zmianę poprzez uwzględnienie jego wniosku, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, podkreślając że żądane dane są ściśle związane z pełnieniem przez sędziów funkcji publicznej i jako takie stanowią informację publiczną podlegającą udostępnieniu.

Decyzją z dnia 18 [...] r. nr A[...] Prezes Sądu Okręgowego w G[...], na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że słusznie odmówiono wnioskodawcy udostępnienia żądanych danych, powołując się na treść art. 5 ust. 2 u.d.i.p. albowiem żądane informacje nie pozostają w żadnym związku z pełnioną przez sędziów funkcją publiczną. Prezes Sądu Okręgowego dodał, że udostępnienie wnioskodawcy dat urodzenia oraz miejscowości zamieszkania sędziów naruszałoby normę art. 47 Konstytucji RP, stanowiącą że każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym.

W skardze na powyższą decyzję K[...] wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wiceprezesa Sądu Rejonowego G[...] w G[...] zarzucając naruszenie:

1. 1) art. 5 ust. 2 u.d.i.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskutek przyjęcia, że informacja o datach urodzenia i miejscowościach zamieszkania sędziów sądów powszechnych podlega ograniczeniu ze względu na ich prywatność;
2. 2) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. wskutek jego niewłaściwego zastosowania poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w G[...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że informacja o dacie dziennej urodzenia osoby sprawującej urząd sędziego nie jest informacją publiczną, lecz informacją istotną dla organów, które biorą udział w procesie powoływania na urząd sędziego czy przechodzenia w stan spoczynku. Informacja ta jest poza tym częścią numeru PESEL, który podlega ochronie.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w G[...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i 1c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: P.p.s.a.", uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wiceprezesa Sądu Rejonowego G[...] w G[...] z dnia 14 sierpnia 2014r.

Motywując wydany wyrok Sąd I instancji podkreślił, że żądane przez skarżącego informacje mają walor informacji publicznej, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2d u.d.i.p., w myśl którego udostępnieniu podlega informacja publiczna o organach władzy publicznej i osobach sprawujących w nich funkcje. Sąd wyjaśnił następnie, że Prezes Sądu Rejonowego G[...] w G[...], do którego został skierowany wniosek, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Jest on bowiem organem władzy sądowniczej zaliczanym do organów władzy publicznej, które – na mocy art. 4 ust. 1 u.d.i.p. – są podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej.

Odpowiadając z kolei na pytanie, czy informacja o charakterze publicznym, którą jest informacja o wieku sędziego, a także miejscowości, w której sędzia zamieszkuje, podlegać winna w przedmiotowej sprawie udostępnieniu, Sąd podkreślił, że powołany przez organ przepis art. 5 ust. 2 u.d.i.p. wprowadza ograniczenie dostępu do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej, jednak przewidziana w nim ochrona prywatności jest wyłączona w odniesieniu do osób pełniących funkcje publiczne, jeżeli informacja pozostaje w związku z pełnioną przez te osoby funkcją. Wyłączenie ochrony jest możliwe, gdy zachodzi wyraźne powiązanie określonych faktów z życia prywatnego osoby, której dotyczą, z jej funkcjonowaniem w instytucji publicznej.

Sąd dodał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w zasadzie jednolicie opowiedziano się za stanowiskiem, że informacja o dacie urodzenia (wieku) sędziego stanowi informację publiczną, w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2d w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Sąd zaznaczył, że wiek sędziego stanowi jedną z kilku przesłanek objęcia stanowiska sędziego sądu rejonowego oraz decyduje o możliwości przejścia w stan spoczynku.

Jednocześnie Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 6 listopada 2014r. sygn. II SAB/Op 67/14, że o ile wiek sędziego może stanowić informację publiczną, to już data urodzenia takiej informacji nie stanowi. Wyjaśnił, że skoro data urodzenia determinuje wiek, to ma ścisły związek z wykonywaną funkcją publiczną, bo przesądza o możliwości jej sprawowania i warunkach jej wykonywania. Powyższe oznacza, że dane odnoszące się do wieku sędziego są związane z pełnioną przez niego funkcją publiczną. Odmowy udostępnienia informacji o dacie urodzenia sędziego nie można więc uzasadnić ochroną jego prywatności.

Zdaniem Sądu podobnie informacja o nazwach miejscowości, w których zamieszkują sędziowie, jest informacją publiczną związaną z pełnioną przez nich funkcją publiczną. Sąd podkreślił, że osoby wykonujące funkcje publiczne muszą zaakceptować szerszy zakres ingerencji w sferę ich prywatności niż inne osoby, które takich funkcji nie pełnią i wskazał, że z art. 95 § 1, § 2 i § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2015r. Nr 133 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.s.p.", wynika, że informacja o miejscu zamieszkania sędziego (miejscowości, w której zamieszkuje sędzia) ma związek z pełnieniem funkcji publicznej i nie pozostaje bez wpływu na warunki jej wykonywania.

Nie można też pominąć argumentów, że dojazdy z miejsca zamieszkania do siedziby sądu i z powrotem mogą być uciążliwe, czy też czasochłonne, a zatem mogą rzutować na jakość wykonywanej przez sędziego pracy. Ponadto dojazdy te mogą także generować dodatkowe koszty zwiększające wydatki budżetowe sądu. Miejsce zamieszkania sędziego ma zatem znaczenie zarówno dla jakości pełnionej przez niego służby, jak i dla funkcjonowania sądu jako organu władzy i jednostki budżetowej. Sąd podkreślił, że informacja taka nie wkracza w konstytucyjnie chronione prawo do prywatności sędziów i ich rodzin, nie ujawnia bowiem danych "wrażliwych", bowiem dotyczy wyłącznie nazw miejscowości i nie obejmuje dokładnych danych adresowych.

Następnie Sąd wskazał, że wykładnia art. 5 ust. 2 zdanie 2 u.d.i.p. nie narusza art. 47 Konstytucji RP, co potwierdza treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 marca 2006r. sygn. akt K 17/05, w którym Trybunał stwierdził, że przepis art. 5 ust. 2 zdanie 2 u.d.i.p. jest zgodny z art. 31 ust. 3, art. 47 i art. 61 ust. 3 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 61 ust. 4 Konstytucji.

Końcowo Sąd i instancji dodał, że odpowiedź na skargę nie może zastępować uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, nie powinna zatem zawierać nowego stanowiska organu w sprawie, podczas gdy w tej sprawie organ odwoławczy dopiero w odpowiedzi na skargę stwierdził, że informacja o dacie urodzenia sędziego nie stanowi informacji publicznej, a poza tym podlega – jako część numeru PESEL – bliżej nieokreślonej ochronie. W ocenie Sądu podniesienie dopiero w odpowiedzi na skargę okoliczności, które powinny być zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji jest wadą postępowania administracyjnego, pozbawiającą stronę możliwości ustosunkowania się do tych okoliczności.

Podsumowując Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy obu instancji niezasadnie odmówiły udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej w oparciu o przepis art. 5 ust. 2 u.d.i.p., naruszając przez to ów przepis prawa materialnego w stopniu, który niewątpliwie miał wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie – w ocenie Sądu I instancji – organ odwoławczy w istotny sposób naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., ponieważ bezpodstawnie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, obarczoną wadą prawną, uzasadniającą jej uchylenie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Prezes Sądu Okręgowego w G[...], zarzucając:

1. 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 47 Konstytucji RP w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że prywatność osób pełniących funkcje publiczne może podlegać ograniczeniom, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów winna prowadzić do uznania, że dokonana przez Sąd I instancji wykładnia przepisu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. narusza w stosunku do sędziów Sądu Rejonowego G[...]w G[...] art. 47 Konstytucji RP, albowiem zestawienie informacji w postaci imienia i nazwiska, daty dziennej urodzenia oraz miejscowości zamieszkania sędziego bez trudu pozwolić może na ustalenie dokładnego adresu zamieszkania sędziego, co nie ma żadnego związku z pełnieniem przez daną osobę funkcji sędziego, a nadto powszechny dostęp do ww. informacji mógłby być w niektórych wypadkach wykorzystany w sposób zagrażający bezpieczeństwu osobistemu sędziego oraz jego rodziny. Zgodnie natomiast z art. 47 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony, oprócz życia prywatnego, także życia rodzinnego, co nie było w ogóle przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku;
2. 2. naruszeniu prawa materialnego tj. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu przez Sąd I instancji, że ograniczenie prawa do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej nie ma zastosowania w stosunku do sędziów Sądu Rejonowego G[...] w G[...], albowiem data ich urodzenia oraz miejscowość zamieszkania ma związek z pełnieniem przez ww. sędziów funkcji publicznej, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisu winna prowadzić do ustalenia, że informacja o dacie dziennej urodzenia osoby sprawującej urząd sędziego nie jest tożsama z informacją na temat wieku sędziego, zatem nie jest informacją publiczną, lecz informacją istotną dla organów, które biorą udział w procesie powoływania na urząd sędziego lub jego przechodzenia w stan spoczynku, nadto dokładna data urodzenia jest również częścią numeru PESEL, który podlega ochronie, a jego dalsze przetwarzanie jest możliwe tylko za zgodą właściciela, zaś w odniesieniu do miejsca zamieszkania informacją publiczną winna być jedynie informacja, czy dany sędzia zamieszkuje w miejscowości będącej siedzibą sądu, czy poza nią, nie zaś informacja o konkretnej miejscowości zamieszkania sędziego. Zdaniem autora skargi kasacyjnej nazwa miejscowości położonej poza siedzibą sądu, w którym sędzia pełni służbę, nie jest informacją publiczną albowiem informacja ta nie pozostaje w związku z pełnieniem funkcji publicznych przez sędziów. Skarżący kasacyjnie w tym miejscu zauważył, że w tym przypadku K[...] nie zwrócił się o udzielenie mu informacji na temat tego, czy dani sędziowie zamieszkują w miejscowości będącej siedzibą sądu, czy poza nią, lecz o informację odnośnie miejscowości zamieszkania poszczególnych sędziów. Jednocześnie skarżący kasacyjnie podkreślił, że wiek sędziego, który należy uznać za informację publiczną, nie jest jednoznaczny z udzieleniem informacji dotyczącej daty dziennej urodzenia sędziego, którą nie sposób uznać za informację publiczną i która nie ma związku z pełnieniem przez sędziego funkcji publicznej. Wskazał, że wnioskodawca nie zwracał się o udzielenie mu informacji na temat wieku sędziów, lecz o podanie ich dat dziennych urodzenia.

Z powyższych względów autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Ponadto wniósł o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził występowania przesłanek nieważności postępowania, co oznacza, że zobligowany był rozpoznać sprawę w granicach podstaw i wniosków skargi kasacyjnej złożonej przez Prezesa Sądu Okręgowego w G[...].

Przechodząc do oceny skargi kasacyjnej przypomnieć należy, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest możliwość udostępnienia w trybie przepisów u.d.i.p. informacji publicznej w zakresie dziennych dat urodzenia sędziów oraz miejscowości ich zamieszkania. Nie jest natomiast kwestionowane przez skarżącego kasacyjnie, iż powyższe informacje stanowią informację publiczną, w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Przedmiotem kontrowersji pozostaje zatem możliwość udostępnienia powyższych informacji z uwagi na treść art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Z tak wyznaczonym zakresem sporu wypada się zgodzić, bowiem nie budzi wątpliwości konstatacja zarówno Sądu I instancji, jak i Prezesa Sądu Okręgowego w G[...], iż odnosząca się do sędziów informacje o dacie dziennej ich urodzenia i miejscowości zamieszkania to informacje publiczne, w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Wszak jawność życia publicznego i transparentność działań władzy publicznej, które stanowią podstawę obywatelskiego prawa do informacji publicznej realizowanego przez u.d.i.p., winny sprzyjać sprawowaniu społecznej kontroli przez wszystkich obywateli, zaś przepis art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, przyjmuje szerokie rozumienie pojęcia "informacja publiczna", definiując je jako każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Informacją publiczną będzie zatem każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa (vide: wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015r. sygn. akt I OSK 2374/14; wyrok NSA z dnia 28 lutego 2013r. sygn. akt I OSK 2904/12; wyrok NSA z dnia 21 lipca 2011r. sygn. akt I OSK 678/11, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić również trzeba, że stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 2d u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja o organach władzy publicznej i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach. Zgodnie zaś z art. 175 ust. 1 Konstytucji RP wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Sądy zatem jako organy władzy sądowniczej wydające wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej wykonują zadania w imieniu Państwa, stanowią więc organy władzy publicznej powołane do rozpatrywania i rozstrzygania sporów prawnych w imieniu Państwa. Sędziowie zaś jako funkcjonariusze publiczni sprawują w nich funkcje publiczną. Zgodnie z art. 61 § 1 pkt 5 i art. 69 § 1 i 2 u.s.p. wiek sędziego stanowi jedną z przesłanek objęcia stanowiska sędziego i decyduje o jego przejściu w stan spoczynku, zaś stosownie do art. 95 § 1 u.s.p. sędzia powinien mieszkać w miejscowości będącej siedzibą sądu, w którym pełni służbę, a zamieszkiwanie w innej miejscowości wymaga zgodny odpowiednich władz sądowych lub Ministra Sprawiedliwości i z tego tytułu sędziemu przysługuje zwrot kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania do siedziby sądu (art. 95 § 2 i 3 u.s.p.).

Tym samym prawidłowe jest stanowisko organów, jak i konkluzja Sądu I instancji, że wnioskowane przez K[...] informacje dotyczące dat urodzenia sędziów i miejscowości ich zamieszkania posiadają walor informacji publicznej, w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.

Przechodząc do kwestii możliwości udostępnienia powyższych informacji podkreślić należy – o czym już była mową – iż wiek sędziego stanowi jedną z przesłanek objęcia stanowiska sędziego sądu rejonowego i decyduje o jego przejściu w stan spoczynku (art. 61 § 1 pkt 5 i art. 69 § 1 i 2 u.s.p.), a zatem informacja o dacie urodzenia sędziego ma związek z pełnioną funkcją publiczną (vide: wyrok NSA z dnia 23 listopada 2016r. sygn. akt I OSK 1323/15; wyrok NSA z dnia 5 marca 2013r. sygn. akt I OSK 2872/12; wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2012r. sygn. akt II SAB/Wa 51/12; wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2012r. sygn. akt II SA/Wa 1716/12; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 maja 2015r. sygn. akt II SAB/Rz 34/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Udostępnienie informacji o konkretnej dacie urodzenia sędziego nie podlega ograniczeniu z uwagi na konieczność ochrony prywatności, na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Przepis ten bowiem wskazuje, że przewidziana w nim ochrona prywatności jest wyłączona w odniesieniu do osób pełniących funkcje publiczne w zakresie informacji pozostających w związku z pełnioną przez te osoby funkcją. Niewątpliwe więc osoby pełniące funkcje publiczne są słabiej chronione niż inni obywatele, co ma związek właśnie z pełnioną funkcją publiczną. Jawność i przejrzystość funkcjonowania osób sprawujących funkcje publiczne sprawia, że osoba pełniąca taką funkcję musi godzić się z zainteresowaniem opinii publicznej i ograniczeniami sfery życia prywatnego.

Wbrew zarzutom skarżącego kasacyjnie zaprezentowana przez Sąd I instancji wykładnia przepisu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. nie narusza art. 47 Konstytucji RP. Powyższe potwierdza treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 marca 2006r. sygn. akt K 17/05 (Dz.U. Nr 49 poz. 358), w którym stwierdzono, że art. 5 ust. 2 zdanie 2 u.d.i.p. jest zgodny z art. 31 ust. 3, art. 47 i art. 61 ust. 3 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 61 ust. 4 Konstytucji RP. Warto zauważyć, że w uzasadnieniu tegoż wyroku wskazano, że sfera chronionej prywatności pozostaje niejednokrotnie w związku z informacjami odnoszącymi się do działalności organów publicznych. Wyraźną tendencją charakterystyczną dla orzecznictwa i regulacji europejskich jest w tym względzie dążenie do zagwarantowania możliwie szerokiego dostępu do informacji publicznych, ponieważ stanowi to istotną gwarancję transparentności życia publicznego w demokratycznym państwie.

Uznaje się w konsekwencji, że prywatność osób pełniących funkcje publiczne, pozostając pod ochroną prawną, może podlegać ograniczeniom, które co do zasady znajdować będą usprawiedliwienie w takich wartościach, jak jawność i dostępność informacji o funkcjonowaniu instytucji publicznych w państwie demokratycznym. Wartość ta – związana z transparentnością życia publicznego – nie może jednak prowadzić do całkowitego przekreślenia i zanegowania ochrony związanej z życiem prywatnych osób wykonujących funkcje publiczne. Osoby wykonujące takie funkcje z momentem ich podjęcia muszą jednak zaakceptować szerszy zakres ingerencji w sferze ich prywatności niż w wypadku innych osób. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 września 2000r. sygn. akt V KKN 171/98 (OSNKW 2001, nr 3-4, poz.31), w którym stwierdził, że ten kto podejmuje działalność publiczną, poddaje się osądowi innych osób i musi się liczyć z tym, że przedmiotem zainteresowania są także i takie okoliczności ze sfery jego życia prywatnego, które mają doniosłość dla wykonywania przyjętej roli społecznej.

Zaznaczyć trzeba, że dla ustalenia nabycia uprawnień do objęcia urzędu sędziowskiego czy awansu do sądu wyższej instancji przez daną osobę, jak również przejścia sędziego w stan spoczynku, konieczne jest wskazanie konkretnej daty urodzenia i nie jest wystarczające samo podanie wieku. Tym samym uznać trzeba, że dla oceny dopuszczalności sprawowania urzędu przez sędziego niezbędna jest znajomość pełnej daty urodzenia obejmującej dzień, miesiąc i rok urodzenia. Nie jest zaś wystarczające podanie wieku sędziego. Takie ogólne wskazanie wieku sędziego nie stanowi dostatecznej informacji z punktu widzenia wypełnienia kryteriów, o których mowa w przepisach art. 61 § 1 pkt 5 i art. 69 § 1 i 2 u.s.p., mających zasadnicze znaczenie dla możliwości pełnienia funkcji sędziego.

Konkludując tą część rozważań należy wskazać, iż Sąd I instancji – wbrew zarzutom skargi kasacyjnej – prawidłowo uznał, że żądany przez skarżącego dostęp do informacji o dacie dziennej urodzenia poszczególnych sędziów Sądu Rejonowego G[...] stanowi żądanie udostępnienia informacji publicznej, który nie podlega ograniczeniu w trybie art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z uznaniem, iż prawo do informacji publicznej w zakresie informacji o miejscowości zamieszkania sędziego nie podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej, to należy wskazać, iż stosownie do art. 95 § 1 u.s.p. sędzia powinien mieszkać w miejscowości będącej siedzibą sądu, w którym pełni służbę. Powyższa zasada może być przełamana i sędzia może zamieszkiwać w innej miejscowości niż siedzibą sądu tylko w uzasadnionych przypadkach, gdy wyrazi na to zgodę prezes sądu okręgowego w stosunku do sędziego sądu rejonowego oraz sędziego sądu okręgowego; prezes sądu apelacyjnego w stosunku do sędziego tego sądu; a Minister Sprawiedliwości w stosunku do prezesa sądu okręgowego i prezesa sądu apelacyjnego (art. 95 § 2 u.s.p.). W razie uzyskania takiej zgody sędziemu przysługuje zwrot kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania do siedziby sądu (art. 95 § 3).

Z przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że informacja o miejscu zamieszkania sędziego ma związek z pełnieniem funkcji publicznej i ma wpływ na warunki jej wykonywania (vide: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 września 2014r. sygn. akt II SAB/Go 72/14; wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 kwietnia 2015r. sygn. akt II SAB/Łd 28/15; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 lutego 2015r. sygn. akt II SAB/Po149/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dane o miejscowościach zamieszkania sędziów stanowią istotną informację o działalności sądu, w tym dotyczącą przestrzegania zasady jawności i przejrzystości funkcjonowania osób sprawujących funkcje publiczne. Prawny obowiązek zamieszkiwania sędziego w miejscowości będącej siedzibą sądu i jednoczesna konieczność uzyskania stosownej zgody na zamieszkiwanie w innej miejscowości jasno wskazują, iż powyższa kwestia ma nie tylko doniosłe znaczenie z punktu widzenia zakresu praw i obowiązków sędziego, ale nawet oddziałuje na możliwość bycia sędzią w razie braku zgody na zamieszkiwanie poza siedzibą sądu.

Realizacja powyższych obowiązków – zarówno przez sędziego, jak i przez władze sądu oraz Ministra Sprawiedliwości – odnosi się zatem bezpośrednio do pełnionej przez sędziego funkcji publicznej. Tym samym należy wyraźnie wskazać, iż informacja o miejscu zamieszkiwania ma związek z pełnieniem przez sędziego funkcji publicznej w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Informacja o miejscu zamieszkania sędziego ma także doniosłe znaczenie z punktu widzenia funkcjonowania sądu jako organu władzy publicznej. Skoro bowiem dojazdy sędziów do sądu z innej miejscowości zwiększają wydatki budżetowe sądu, to powyższa informacja nie pozostaje bez znaczenia dla oceny sposobu i zakresu wydatkowania przez sąd majątku publicznego, w tym przestrzegania zasady jawności gospodarowania środkami publicznymi.

Nie ulega jednak wątpliwości, że prawo dostępu do informacji publicznej nie ma charakteru bezwzględnego. Dostęp ten podlega ograniczeniu z uwagi na konieczność ochrony innych dóbr prawnie chronionych, w tym z uwagi na konieczność ochrony wolności i praw innych osób (art. 61 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 2 i 3 Konstytucji RP). Ważenia znaczenia kolidujących ze sobą wartości prawnie chronionych następuje w oparciu o mechanizm proporcjonalności konkurujących dóbr i wartości (vide: I. Macrepuk, Dostęp do informacji publicznej zawierającej dane osobowe; ZNSA 2009r., nr 2, s. 72-81). Chodzi zatem o prawidłowe wyważenie proporcji pomiędzy prawem podmiotowym uzyskania dostępu do informacji publicznej w zakresie miejsca zamieszkania sędziego (art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP), a prawem ochrony życia prywatnego i rodzinnego sędziego (art. 47 Konstytucji RP).

Mając na uwadze, iż przedmiotem prawa dostępu do informacji publicznej w analizowanym zakresie jest informacja o miejscowościach, w których zamieszkują sędziowie określonego sądu, to ważenie znaczenia ww. wartości prawnie chronionych winno się odbyć w kontekście tego konkretnego żądania. Sąd I instancji takiego proporcjonalnego rozważenia prawnie chronionych wartości nie dokonał i przyjął generalnie, że informacja o miejscowości zamieszkania sędziów, bez dokładnych danych adresowych, nie wkracza w konstytucyjnie chronione prawo do prywatności sędziów i ich rodzin, bowiem nie ujawnia "danych wrażliwych". Z takim zapatrywaniem nie sposób się zgodzić bez reszty.

Wyraźna kolizja pomiędzy prawem dostępu do informacji publicznej o miejscu zamieszkania sędziego, a prawem sędziego do ochrony jego życia rodzinnego nakazuje wskazanie, w następstwie ważenia tych wartości zgodnie z zasadą proporcjonalności, iż wykonywanie prawa do informacji publicznej nie może godzić w dobro jakim jest życie rodzinne sędziego (vide: wyrok TK z dnia 20 marca 2006r. sygn. akt K 17/05, Dz.U. z 2006r., nr 49, poz. 358). Mając zaś na uwadze charakter pracy sędziego polegający na wymierzaniu sprawiedliwości na zasadach niezawisłości i bezstronności, i związane z tym immanentnie ryzyko zagrożenia bezpieczeństwa, to ochronę życia rodzinnego sędziego, a w szczególności bezpieczeństwo jego rodziny uznać wypada za wartość hierarchicznie wyżej postawioną niż prawo do informacji publicznej o miejscu zamieszkania sędziego. Przy czym należy pamiętać, iż przedmiotem prawa dostępu do informacji publicznej w niniejszej sprawie była wyłącznie informacja o miejscowości zamieszkania sędziego.

Analizując tą kwestię należy wyraźnie wskazać, iż udostępnienie informacji o miejscowości zamieszkania sędziego nie w każdej sytuacji prowadzi do naruszenia ochrony życia rodzinnego, lub zagrożenia jego bezpieczeństwa. Inaczej kwestia ta będzie kształtowała się w razie zamieszkiwania sędziego w dużym mieście, w którym mieszkańcy zachowują daleko posuniętą anonimowość, a inaczej w niewielkiej wsi, gdzie wiedza mieszkańców o poszczególnych członkach lokalnej społeczności jest powszechna. Wskazanie dużego miasta jako miejscowości, w której zamieszkuje sędzia najczęściej nie będzie stanowić wskazania specyficznego czynnika pozwalającego, bez nadmiernych działań, na ustalenie dokładnego adresu zamieszkania sędziego.

Natomiast w razie zamieszkiwania sędziego w miejscowości, która ze względu na obszar lub liczbę ludności uznawana jest za małą, udostępnienie informacji o jej nazwie zwykle stanowi wystarczającą wiadomość dla ustalenia dokładnego adresu zamieszkania sędziego, a tym samym zachodzić będzie wówczas sytuacja naruszenia prawa do ochrony życia rodzinnego sędziego, mogąca stanowić zagrożenia bezpieczeństwa rodziny sędziego.

Rozważenie, w których sytuacjach wskutek udostępnienia informacji o miejscowości zamieszkania sędziego dochodzi do wkroczenia w prawnie chronioną sferę życia rodziny sędziego, a w których nie zachodzi takie niebezpieczeństwo należy do organu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. Kwestie te wymagają indywidualnego rozważenia w odniesieniu do każdego sędziego. Nie pretendując do wyczerpującego wyliczenia tych okoliczności, za niezbędne należy uznać co najmniej rozważenie specyficznych elementów służby sędziego, w szczególności charakteru spraw, w których orzeka, jego sytuacji rodzinnej i specyfiki miejsca zamieszkania.

Wadliwie zatem Sąd I instancji do informacji publicznej o miejscu zamieszkania sędziego odniósł się w sposób generalny uznając, iż wnioskowana informacja dotyczy ogólnie wszystkich sędziów określonego sądu, podczas gdy informacja ta odnosi się za każdym razem do konkretnego sędziego. Powyższe uogólnianie zakresu żądanej informacji doprowadziło Sąd I instancji do pominięcia w zaprezentowanej argumentacji kwestii związanej z koniecznością ważenia, w oparciu o zasadę proporcjonalności, wartości i dóbr prawnie chronionych pozostających względem siebie w relacji konkurencyjności, w odniesieniu do specyficznych okoliczności tyczących konkretnego sędziego.

Powyższe uwagi wskazują na zasadność stawianego w skardze kasacyjnej zarzutu nieuwzględnienia, przy określaniu granic dostępu do informacji publicznej o miejscowości zamieszkania sędziego, przepisu art. 47 Konstytucji RP statuującego powszechną zasadę ochrony prawnej życia rodzinnego. Mając jednak na uwadze, iż zaskarżonym wyrokiem uchylone zostały decyzje odmawiające dostępu do informacji publicznej w powyższym zakresie, to wypada uznać, iż wyrok Sądu I instancji mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu (art. 184 P.p.s.a.).

Nie jest natomiast zrozumiałe, a nadto nie jest konsekwentne stanowisko skarżącego kasacyjnie wskazujące, że o ile wiek sędziego może być informacją publiczną, o tyle nie stanowi takiej informacji podanie pełnej daty urodzenia sędziego. Podobnie skarżący kasacyjnie wskazywał, że za informację publiczną może być uznana informacja o tym czy sędzia zamieszkuje w miejscowości będącej siedzibą sądu czy też nie, natomiast waloru takiej informacji nie ma informacja o konkretnej miejscowości, w której sędzia zamieszkuje. Jeżeli skarżący kasacyjnie rzeczywiście prezentowałby ten pogląd podczas załatwiania wniosku inicjującego niniejsze postępowanie, to winien na wniosek ów odpowiedzieć zawiadomieniem informującym wnioskodawcę, że konkretnie żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. (vide: wyrok NSA z dnia 27 września 2002r., sygn. akt II SAB 180/02; wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2002r., sygn. akt II SA 2867/02 https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skoro organ załatwił ów wniosek poprzez wydanie decyzji odmawiającej udostępnienie informacji publicznej, wskazując w podstawie rozstrzygnięcia m.in. przepis art. 16 ust. 1 u.d.i.p., to zarzut skargi kasacyjnej mówiący, że wnioskowana w niniejszej sprawie informacja nie stanowi informacji publicznej, jest wyraźnym zaprzeczeniem tych rozstrzygnięć, które organy podjęły w toku postępowania i których skarżący kasacyjnie broni – wbrew stanowisku Sądu I instancji. Konsekwencją uwzględnienia tak stawianego zarzutu winno być wyeliminowanie z obrotu prawnego obu decyzji. Z okoliczności sprawy nie wynika jednak aby taka była rzeczywista intencja organu skarżącego kasacyjnie. Z powyższego punktu widzenia tak stawiany zarzut kasacyjny uznać wypada za przejaw koniunkturalnej lub dwubiegunowej oceny tych samych okoliczności sprawy, dokonywanej bez uwzględnienia konsekwencji zajętego stanowiska.

Odnosząc się jeszcze do powyższego zarzutu skargi kasacyjnej, w którym organ wskazuje jakiemu zakresowi informacji o wieku sędziego i miejscu jego zamieszkania jest skłonny przyznać przymiot informacji publicznej, a jakiemu nie, to należy wyraźnie wskazać, iż udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje z uwzględnieniem regulacji zawartej w art. 14 u.d.i.p. a zatem winno nastąpić zgodnie z wnioskiem, przy zachowaniu sposobu i formy jej udzielenia wskazanych we wniosku (vide: T.E. Aleksandrowicz, Komentarz do ustawy o dostępie do informacji publicznej, LexisNexis 2008r., uwagi do art. 14 u.d.i.p.; Irena Kamińska, Mirosława Rozbicka – Ostrowska "Dostęp do informacji publicznej. Orzecznictwo sądów administracyjnych", LexisNexis 2007r., uwagi do art. 14 u.d.i.p.; wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2011r. sygn. akt I OSK 477/11 https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Związanie organu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej treścią wniosku o udzielenie dostępu do takich informacji uniemożliwia prowadzenie przez ten organ dywagacji na temat tego, jaka treść wniosku byłaby satysfakcjonująca dla udzielenia dostępu do wnioskowanej lub podobnej do niej informacji publicznej.

Tym samym tego rodzaju próby "racjonalizowania" treści wniosku złożonego w trybie art. 14 ust. 1 u.d.i.p. uznać wypada za niedopuszczalne. Organ będąc związanym treścią takiego wniosku – jeżeli tylko jest ona wystarczająco precyzyjna dla zrozumienia jego treści, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie – winien w pierwszej kolejności odpowiedzieć na pytanie czy wnioskowana informacja o konkretnej treści stanowi informację publiczną, w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i czy nie istnieją odrębne regulacje, które określają odmienne zasady i tryb dostępu do tej konkretnie wskazanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). Dopiero uznanie, że wnioskowana informacja jest informacją publiczną i brak jest regulacji określających odmienne, niż w przepisach u.d.i.p., zasady i tryb dostępu do niej, umożliwia badanie kwestii ograniczeń w dostępie, mających źródło w art. 5 u.d.i.p. lub w konieczności ochrony innych prawnie chronionych dóbr i wartości pozostających w kolizji z prawem dostępu do informacji publicznej, w oparciu o zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 2 i 3 Konstytucji RP).

Powyższe postępowanie na każdym swym etapie odnosi się jednak do konkretnie wnioskowanej informacji i jego rezultatem jest udzielenie odpowiedzi "tak" lub "nie" na pytanie o możliwość udostępnienia właśnie tej, konkretnej informacji.

Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż zasadność zarzutów skargi kasacyjnej związana z nieuwzględnieniem przez Sąd I instancji przepisu art. 47 Konstytucji RP w procesie ważenia konkurencyjnych prawnie chronionych dóbr i wartości, tj. prawa do informacji publicznej i prawa do ochrony życia rodzinnego, w kontekście informacji o miejscowości zamieszkania sędziego, prowadzi do wniosku o częściowej wadliwości uzasadnienia wyroku Sądu I instancji. Przy czym mimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżony wyrok uznać wypada za odpowiadający prawu. Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej uznać natomiast wypada za bezzasadne. Konsekwencją powyższego jest oddalenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 P.p.s.a.