Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 września 2014 r., I SAB/Wa 146/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. S. na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z dnia 17 grudnia 2010 r. A. S. wystąpił do organu o ustalenie odszkodowania w kwocie 2 766 000,00 zł za nieruchomość "dekretową" położoną w Warszawie przy ul. R. (d. ul. Z.) o pow. 1383 m2 oznaczoną jako działka ewidencyjna nr 3/29. Jako podstawę prawną żądania podał art. 417 i następne Kodeksu Cywilnego, wskutek czego w oparciu o art. 66 § 3 kpa postanowieniem Nr [...] znak [...] z dnia [...] marca 2011r. Prezydent m.st. Warszawy zwrócił mu ww wniosek. W wyniku tego skarżący w sierpniu 2011r. zainicjował przed sądem cywilnym sprawę o odszkodowanie w kwocie 2 543 000,00 zł (k. 35 akt, sprawa nie została dotychczas zakończona). W międzyczasie, osobnym pismem z dnia 14 marca 2011r. skarżący wniósł o ugodowe zakończenie postępowania o odszkodowanie wskazując na działkę nr 3/29. Wniosek o zakończenie sprawy o odszkodowanie w drodze ugody za działkę nr 3/29 o powierzchni 1383 m2 został ponownie złożony pismem z 28 marca 2013r.
Następnie osobnym wnioskiem z dnia 26 listopada 2012 r. A. S. wystąpił do organu o odszkodowanie w kwocie 42 000,00 zł za część nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. R. (d. ul. Z.) o pow. 15m2 oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 3/30, co do której decyzją z dnia 30 października 2012r. odmówiono mu przyznania prawa użytkowania wieczystego.
W dniu 4 lipca 2013r. skarżący złożył wniosek o niezwłoczne wydanie decyzji i jako podstawę prawną żądania wskazał art. 417 i następne Kodeksu Cywilnego. W uzasadnieniu wniosku nie została określona nieruchomość, wskazano jednak sygnaturę sprawy [...].
Również w dniu 4 lipca 2013r. skarżący złożył do Wojewody Mazowieckiego zażalenie na bezczynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy w sprawie [...] dotyczącej ustalenia odszkodowania za część nieruchomości obejmującej działki nr 3/30, 3/29 i 13/1 z obrębu 1-10-08 w Warszawie.
Postanowieniem nr [...] z dnia 20 września 2013 r. ([...]) Wojewoda uwzględnił ww zażalenie i zobowiązał Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku z dnia 26 listopada 2012r. - do dnia 31 grudnia 2013 r.
Pismem z dnia 26 lutego 2014r. skarżący złożył skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy – tym razem powołując jako sygnaturę akt administracyjnych [...].
W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. ([...]) Prezydent m.st. Warszawy działając na podstawie art. 66 § 3 kpa zwrócił skarżącemu wniosek z dnia 26 listopada 2012 r. dotyczący odszkodowania za działkę nr 3/30. Wskazał, że na skutek zwrócenia wniosków (z 17 grudnia 2010r. i z 26 listopada 2012r.) aktualnie przed Prezydentem m.st. Warszawy nie toczy się żadne postępowanie administracyjne dotyczące odszkodowania za nieruchomości leżące przy d. ul. Z. Organ wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pełnomocnik skarżącego sprecyzował, że przedmiotowa skarga na bezczynność organu dotyczy postępowania w sprawie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość stanowiącą działkę nr 3/29, a nie działkę nr 3/30 o powierzchni 0,0015 ha. Podał, że pomimo zwrócenia wniosku, w sprawie przed sądem powszechnym pełnomocnik organu powoływał się na toczące się w trybie administracyjnym postępowanie, co ostatecznie skutkowało zawieszeniem postępowania cywilnego zainicjowanego po zwrocie wniosku w 2011r. (k. 40-41 akt) Na potwierdzenie powyższego złożył do akt odpis protokołu z rozprawy przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie (k. 21 akt).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając wniesioną skargę uznał ją za nieuzasadnioną.
Sąd wskazał, iż z uzasadnienia skargi i uwzględniającego zażalenie postanowienia Wojewody z dnia [...] września 2013 r. nr [...] jednoznacznie wynika, że skarżący pierwotnie domagał się zobowiązania organu do rozpoznania jego wniosku z dnia 26 listopada 2012r. dotyczącego ustalenia odszkodowania za działkę nr 3/30 choć w tytule skargi przywołał sprawę nr "[...]". Dopiero na rozprawie pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że jego wolą było w istocie złożenie skargi w zakresie postępowania zainicjowanego w 2010r. a dotyczącego działki nr 3/29, które zostało zakończone zwrotem wniosku (sygn. akt postępowania [...]), a co do którego (według skarżącego) organ w toku procesu cywilnego deklaruje, że jest ono nadal w toku.
Jeśli chodzi o to ostatnie postępowanie, to jak wynika z akt sprawy administracyjnej oraz odpowiedzi na skargę – organ oficjalnie zwrócił w tej sprawie wniosek postanowieniem z dnia 14 marca 2011r. Wobec powyższego, Sąd uznał, że skoro ani w dacie złożenia skargi ani w dacie orzekania formalnie nie toczyło się postępowanie o ustalenie odszkodowania odnośnie do działki nr 3/29 z uwagi na to, że zostało ono zakończone w 2011r. - to skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić.
Sąd wskazał także, iż skarżący wypełnił warunki formalne i przed złożeniem skargi złożył stosowne zażalenie co do bezczynności organu, a zażalenie to zostało przez Wojewodę Mazowieckiego uwzględnione, choć sporny pozostaje zakres przedmiotowy postanowienia ww organu. Zażalenie z dnia 4 lipca 2013r. wskazuje bowiem na trzy działki ewidencyjne, postanowienie Wojewody z dnia 20 września 2013 r. odnosi się natomiast do wniosku skarżącego z dnia 26 listopada 2012r., a ten obejmował jedynie działkę o numerze 3/30.
Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że sprecyzowana na rozprawie skarga (w zakresie działki nr 3/29) podlegała oddaleniu. Niewątpliwie bowiem rozpoznawanie skarg na bezczynność organu należy do właściwości sądu administracyjnego a jednocześnie nie można przyjąć, że skarżący nie wyczerpał trybu warunkującego złożenie i rozpoznanie skargi, skoro w stosownym trybie złożył zażalenie na bezczynność organu. W ocenie Sądu nie było też podstaw do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego z powodu stwierdzenia, że będące przedmiotem skargi postępowanie zostało "zakończone" zwrotem wniosku na długo przed jej złożeniem tj. w marcu 2011r.
Sąd uznał, że skoro postępowanie z wniosku z dnia 17 grudnia 2010r. zostało skutecznie zakończone w marcu 2011r. postanowieniem [...] – to w ocenie Sądu nie można mówić o bezczynności organu rozumianej jako niezałatwienie sprawy w terminie. W sprawie nie wykazano, że skarga dotyczy będącego aktualnie w toku postępowania administracyjnego ani poprzez podanie sygnatury prowadzonej przez organ sprawy ani przez złożenie odpisu pisma inicjującego nowe (po zwróconym wniosku) postępowanie odszkodowawcze co do działki nr 3/29.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył A. S..
Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj:
- 1) art. 106 § 3 p.p.s.a w zw. z art. 151 p.p.s.a poprzez zastosowanie przez Sąd błędnych kryteriów oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów, które skutkowało uznaniem, że przed Prezydentem m. st. i Warszawy nie toczy się postępowanie w sprawie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość stanowiącą działkę 3/29 położoną przy ul. R. w Warszawie i oddaleniem skargi na bezczynność, podczas gdy z akt sprawy o sygn. I ACa 1188/13 prowadzonej przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie z powództwa skarżącego, a w szczególności zaś z oświadczenia pełnomocnika Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 20 grudnia 2012 r. (co stało się podstawą zawieszenia w/w postępowania) oraz z pisma Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 5 listopada 2012 r. skierowanego do skarżącego przez Prezydenta m. st. Warszawy wynika, że toczy się takie postępowanie;
- 2) art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez brak dostatecznego odniesienia się do argumentacji skarżącego podniesionej w skardze, co uniemożliwiło skarżącemu prześledzenie toku rozumowania Sądu i poznania racji, które stały u podstaw rozstrzygnięcia;
- 3) art. 113 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez uznanie sprawy za dostatecznie wyjaśnioną mimo nie przeprowadzenia niezbędnego dowodu uzupełniającego z akt sprawy o sygn. I ACa 1188/13 (oraz OP 5136/12) prowadzonej obecnie przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie z powództwa skarżącego, z których to wynika, że postępowanie administracyjne z wniosku skarżącego o odszkodowanie za nieprzyznanie prawa użytkowania wieczystego działki 3/29 położonej w Warszawie przy ul. R. toczy się i stanowiło podstawę do zawieszenia, w dniu 16 stycznia 2014 r., w/w postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie oraz wydanie wyroku nie na podstawie całokształtu akt sprawy, lecz na podstawie wybranych ich elementów bez podania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku kryteriów ich wyboru.
W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zawiera usprawiedliwioną podstawę zaskarżenia w zakresie naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w ogóle nie ustosunkował się do znajdujących się aktach dokumentów – w szczególności pisma z dnia 5 listopada 2012 r., odpowiedzi na pozew z dnia 20 grudnia 2012 r. oraz pisma z dnia 12 sierpnia 2013 r., w których Prezydent m. st. Warszawy przyznaje, że w stosunku do działki 29/30 prowadzone jest postępowanie w sprawie odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W takiej sytuacji, skoro organ w pismach będących odpowiedziami na wystąpienia skarżącego przyznaje, że toczy się postępowanie odszkodowawcze, Sąd I instancji winien dokonać analizy powyższych dokumentów, zwłaszcza, że Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt I ACa 1188/13 zawiesił postępowanie do czasu zakończenia postępowania administracyjnego z wniosku skarżącego o odszkodowanie.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.