Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 czerwca 2015r., sygn. akt II SA/Wa 1886/14 oddalił skargę P.K. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 13 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Straży Granicznej.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Komendant Główny Straży Granicznej rozkazem personalnym z dnia 18 kwietnia 2013 r. nr [...], na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675 ze zm.), zwolnił [...] SG P.K. ze służby stałej w Straży Granicznej z dniem 31 maja 2013 r., z uwagi na ważny interes służby. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał na długotrwałą absencję chorobową funkcjonariusza w latach 2010 – 2012, która do dnia zwolnienia ze służby wyniosła 664 dni. W okresie od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia zwolnienia ze służby funkcjonariusz przebywał na ciągłym zwolnieniu lekarskim.
Ponadto podał, że w okresie od listopada 2010 r. do sierpnia 2012 r., [...] P.K. czterokrotnie był kierowany do Rejonowej Komisji Lekarskiej z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej w [...] w celu określenia stopnia zdolności do służby. Każdorazowo w/w Komisja ustalała jego zdolność do służby w Straży Granicznej z ograniczeniem Kat: "C". Lekarz medycyny pracy w badaniach przeprowadzonych w dniach: 7 marca 2011 r., 21 października 2011 r., 27 stycznia 2012 r. i 6 sierpnia 2012 r. stwierdził przeciwwskazania do pracy na zajmowanym stanowisku, natomiast w dniach 25 lipca i 21 sierpnia 2012 r. stwierdził brak przeciwwskazań do pracy na zajmowanym stanowisku. [...] SG P.K. od orzeczenia z dnia 21 sierpnia 2012 r. złożył odwołanie. Z pisma Kierownika Poradni Medycyny Pracy Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w [...] z dnia 18 października 2012 r. wynika, iż nie poddał się on zleconym badaniom oraz, że po upływie 30 dni odstąpiono od rozpatrzenia odwołania.
W związku z powyższym pozostało w mocy orzeczenie lekarza medycyny pracy z dnia 21 sierpnia 2012 r. W kontekście ustalonego stanu faktycznego organ uznał, że w sprawie zaistniała przesłanka z art. 45 ust. 2 pkt 5 ustawy o Straży Granicznej uzasadniająca zwolnienie P.K. ze służby w Straży Granicznej.
Na skutek wniesienia przez [...] P.K. od powyższego rozkazu personalnego odwołania sprawę rozpoznawał Minister Spraw Wewnętrznych, który decyzją z dnia 13 czerwca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że funkcjonariusz z uwagi na stan zdrowia wykazuje zupełny brak dyspozycyjności, który niezależnie od przyczyn jest w oczywisty sposób sprzeczny z interesem służby, gdyż zajmuje on etat, nie wykonując jednocześnie swoich obowiązków służbowych, co dezorganizuje pracę w Placówce Straży Granicznej. W ocenie organu odwoławczego, rozkaz personalny organu pierwszej instancji jest zgodny z prawem i należało go utrzymać.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi P.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/WA 1642/13 uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymany nią w mocy rozkaz personalny. W uzasadnieniu wyroku podał, że ustalenia w zakresie stanu zdrowia skarżącego mają istotne znaczenie dla oceny przesłanki ważnego interesu służby. Zgromadzony w tym zakresie materiał dowodowy nie dawał organowi podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że skarżący nie jest w stanie pełnić dalej służby z pewnymi ograniczeniami ze względu na stan zdrowia.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że organ rozpoznając sprawę ponownie będzie zobowiązany ustalić w sposób niebudzący żadnych wątpliwości sytuację zdrowotną skarżącego ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności związanych z jego badaniami przed komisją lekarską. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skoro organ uznał, że w sprawie zachodzi przesłanka ważnego interesu służby, to powinien najpierw wyjaśnić, czy nie zaistniała obligatoryjna przesłanka zwolnienia funkcjonariusza ze służby określona w art. 45 ust. 2 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej.
W tym miejscu zauważyć należy, iż P.K. po zwolnieniu ze służby ubiegał się o przyznanie renty inwalidzkiej i w związku z tym poddał się badaniom przed właściwą komisją lekarską. Rejonowa Komisja Lekarska z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej w [...] orzeczeniem z dnia 18 czerwca 2013 r. nr [...] ustaliła, że jest on całkowicie niezdolny do służby w Straży Granicznej Kat: "D". Powyższe orzeczenie zostało zatwierdzone przez Okręgową Komisję Lekarską z siedzibą w Komendzie Głównej Straży Granicznej w dniu 9 września 2013 r.
Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej wobec uprawomocnienia się w/w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przywracającego P.K. do służby z dniem 18 marca 2014 r. oraz po pisemnym zgłoszeniu przez niego gotowości niezwłocznego podjęcia służby, rozkazem personalnym z dnia 12 maja 2014 r. nr [...] na podstawie art. 46 ust. 1 i 3 ustawy o Straży Granicznej wyznaczył wyżej wymienionego do dalszego pełnienia służby na stanowisku [...] oraz w oparciu o art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej w skrócie K.p.a.) nadał temu rozkazowi personalnemu rygor natychmiastowej wykonalności.
Następnie Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej uwzględniając ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, zawarte w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/WA 1642/13 oraz treść prawomocnego orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej w [...] z dnia 18 czerwca 2013 r. nr [...], ustalającego, że P.K. jest całkowicie niezdolny do służby w Straży Granicznej Kat: "D", w dniu 16 maja 2014 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwolnienia [...] P.K. ze służby stałej w Straży Granicznej, z uwagi na wystąpienie obligatoryjnej przesłanki zwolnienia ze służby określonej w art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej.
Jednocześnie w tym samym dniu na podstawie § 18 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002r. w sprawie zakresu obowiązków oraz podstaw, zakresu i trybu udzielania zwolnień od zajęć służbowych funkcjonariuszom Straży Granicznej (Dz. U Nr 97 poz. 879 ze zm.) zwolnił wyżej wymienionego od zajęć służbowych.
P.K. w piśmie z dnia 23 maja 2014 r. podał, że w świetle art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej przesłanką do zwolnienia ze służby jest orzeczenie komisji lekarskiej o trwałej niezdolności do służby, natomiast komisja lekarska przedmiotowym orzeczeniem z dnia 18 czerwca 2013 r. uznała go za całkowicie niezdolnego do służby. Ponadto wskazał, że orzeczenie to jest nieaktualne, gdyż zostało wydane w innej sprawie i w innym celu i nie może stanowić podstawy zwolnienia go ze służby. W związku z powyższym wniósł o skierowanie go na badania przed właściwą komisją lekarską, celem ustalenia jego stanu zdrowia pod kątem zdolności do służby w Straży Granicznej.
Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej rozkazem personalnym z dnia 5 czerwca 2014 r. nr [...], na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1, art. 47 ust. 1 i 2a w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, zwolnił [...] P.K. z dniem 30 czerwca 2014 r. ze służby w Straży Granicznej oraz w oparciu o art. 108 § 1 K.p.a. nadał w/w rozkazowi personalnemu rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu rozkazu personalnego wyjaśnił okoliczności wydania przez Rejonową Komisję Lekarską z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej w [...] orzeczenia z dnia 18 czerwca 2013 r. nr [...]. Wskazał, że badanie stanu zdrowia P.K. nastąpiło na jego prośbę o skierowanie na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej w obowiązującym ówcześnie brzmieniu, do Rejonowej Komisji Lekarskiej z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej w [...].
Odnosząc się do interpretacji zawartego w art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej sformułowania " trwałej niezdolności do służby" i podanego w powołanym orzeczeniu Komisji Lekarskiej określenia "całkowicie niezdolny do służby" podał, że w orzecznictwie przyjmuje się, że orzeczenie "całkowicie niezdolny do służby" oznacza, że osoba badana ze względu na schorzenia nie może w ogóle pełnić służby. W związku z tym uznaje się, że użyte przez ustawodawcę w powołanym przepisie pojęcie "trwałej niezdolności do służby" odpowiada użytemu przez Rejonową Komisję Lekarską z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej w [...] pojęciu "całkowitej niezdolności do służby".
W konsekwencji organ stwierdził, że fakt ustalenia przez Rejonową Komisję Lekarską z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej w [...] z dnia 18 czerwca 2013 r. nr [...], że P.K. jest całkowicie niezdolny do służby w Straży Granicznej Kat: "D" stanowił podstawę do uznania, że w sprawie wystąpiła obligatoryjna przesłanka zwolnienia ze służby określona w art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej. Jednocześnie wskazał, że rozstrzygając niniejszą sprawę uwzględnił treść art. 47 ust. 1 i 2a cyt. ustawy i przyjął, że wyżej wymieniony funkcjonariusz wyczerpał 12 miesięczny okres ochronny przewidziany w art. 47 ust. 1 tej ustawy.
Na skutek wniesienia przez P.K. od powyższego rozkazu personalnego odwołania sprawę rozpoznawał Komendant Główny Straży Granicznej, który decyzją z dnia 13 sierpnia 2014 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny.
W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że ustalenia organu pierwszej instancji są wystarczające do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i nie wymagają uzupełnienia. Podał, iż materialnoprawną podstawę zwolnienia [...] P.K. ze służby stanowił art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej. W związku z prawomocnym orzeczeniem Rejonowej Komisji Lekarskiej z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej w [...] z dnia 18 czerwca 2013 r. nr [...], jak również faktem nieprzedstawienia przez wyżej wymienionego po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaświadczeń o czasowej niezdolności do służby, zaistniała przesłanka do obligatoryjnego zwolnienia go ze służby. Natomiast art. 47 ust. 1 cyt. ustawy nie miał w sprawie zastosowania.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi P.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił naruszenie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy Straży Granicznej, poprzez przyjęcie, że została w stosunku do niego orzeczona trwała niezdolność do służby, uzasadniająca zwolnienie ze służby. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 107 § 3 i art. 108 K.p.a.
Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozkazu personalnego Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w [...] z dnia 5 czerwca 2014 r. nr [...] oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podał, że orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej w [...] z dnia 18 czerwca 2013 r. nr [...] zostało wydane po zwolnieniu go ze służby i na potrzeby ustalenia uprawnień rentowych. Nie może być ono zatem przesłanką do zwolnienia go ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej. Wskazał, że od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 11 października 2013 r. w przedmiocie renty inwalidzkiej odwołał się do Sądu Okręgowego [...] Wydziału Ubezpieczeń Społecznych – sygn. akt [...], w którym zakwestionował przedmiotowe orzeczenie Komisji Lekarskiej.
Ponadto skarżący podał, że w dniu zgłoszenia przez niego gotowości niezwłocznego podjęcia służby, jak również w dacie wydawania rozkazu personalnego z dnia 12 maja 2014 r. nr [...], Komendantowi [...] Oddziału Straży Granicznej znany był fakt istnienia orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej w [...] z dnia 18 czerwca 2013 r. nr [...], a mimo to został on przywrócony do służby i nie został z urzędu skierowany na badania do komisji lekarskiej. Organ, posiadając wątpliwości co do jego stanu zdrowia przed przywróceniem do służby powinien skierować go na badania lekarskie.
Skarżący zarzucił również, iż w jego ocenie nie zachodziły przesłanki do nadania rozkazowi personalnemu rygoru natychmiastowej wykonalności, a uzasadnienie w tym zakresie nie spełnia wymagań ustawowych.
Komendant Główny Straży Granicznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku powołując treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a.") stwierdził, że organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy był związany oceną i wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1642/13, w którym został zobowiązany do ustalenia sytuacji zdrowotnej skarżącego ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności związanych z jego badaniami przed komisja lekarską.
Sąd pierwszej instancji zauważył, iż w dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt. II SA/Wa 1642/13, w obiegu prawnym pozostawało już prawomocne orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej w [...] z dnia 18 czerwca 2013 r. nr [...], ustalające, że P.K. jest całkowicie niezdolny do służby w Straży Granicznej "Kat. D". W sprawie jest natomiast sporne, czy w/w orzeczenie mogło stanowić podstawę do zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej. Przepis ten stanowi, że funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. Ustawa o Straży Granicznej nie zawiera definicji trwałej niezdolności do służby. Zgodnie z art. 31 ust. 1 tej ustawy służbę w Straży Granicznej może pełnić funkcjonariusz posiadający zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych.
Stosownie do treści art. 32 ust. 1 cyt. ustawy, zdolność fizyczną i psychiczną do służby ustalają komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Z art. 32 ust. 2 omawianej ustawy wynika, że w/w minister został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia zasad oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby, a także trybu orzekania o tej zdolności oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach. Minister Spraw Wewnętrznych w wykonaniu delegacji ustawowej, w dniu 9 lipca 1991r. wydał rozporządzenie w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. Nr 79, poz. 349 ze zm.).
W świetle § 23 pkt 1 cyt. rozporządzenia, orzeczenia komisji lekarskich, które ustalają trwałą niezdolność do służby, powinny być szczegółowo uzasadnione. Zgodnie z § 14 ust. 2 powołanego rozporządzenia, w razie wydania orzeczenia o trwałej niezdolności do służby lub trwałej niezdolności do służby na zajmowanym stanowisku, komisja orzeka również o związku schorzeń i ułomności ze służbą.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, powołane wyżej orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej w [...] z dnia 18 czerwca 2013 r. nr [...], wydane w stosunku do P.K., spełnia wymogi określone w rozporządzeniu. Zawiera ono stwierdzenie o trwałej, a nie o całkowitej niezdolności funkcjonariusza do służby. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednak przyjmuje się, że całkowita niezdolność do służby dowodzi braku niezbędnej sprawności fizycznej i psychicznej oraz wyklucza – w ogóle, a nie tylko okresowo – możliwość pełnienia służby w danej formacji. Ma ona zatem charakter trwały. W związku z powyższym wskazuje się, że określenie "całkowita niezdolność do służby" jest tożsame z pojęciem "trwałej niezdolności do służby".
Ponadto Sąd pierwszej instancji stwierdził, że okoliczność, iż orzeczenie z dnia 18 czerwca 2013 r. nr [...] zostało wydane po zwolnieniu skarżącego ze służby, na potrzeby – jak twierdzi skarżący – uprawnień rentowych oraz przed przywróceniem do służby, nie pozbawia go przymiotu rozstrzygnięcia ostatecznego komisji lekarskiej wiążącego organ w sprawie możliwości pozostawienia skarżącego w służbie w Straży Granicznej. Organ zwalniając skarżącego ze służby, prawidłowo zastosował art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej. W stanie faktycznym niniejszej sprawy skarżący przed uznaniem go orzeczeniem Komisji Lekarskiej za całkowicie niezdolnego do służby nie zaprzestał jej pełnienia z powodu choroby, lecz z innej przyczyny. Powodem takiego stanu było wcześniejsze zwolnienie ze służby z uwagi na jej ważny interes, do której skarżący został przywrócony na skutek powołanego wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1642/13. W sprawie przepis art. 47 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej nie znajdował zatem zastosowania.
Z powyższych względów, nie podzielając argumentów zawartych w skardze oraz uznając, że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł P.K., reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzucił:
- I. naruszenie prawa materialnego tj.:
- 1) art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675 ze zm.), poprzez przyjęcie, że w stosunku do skarżącego orzeczono trwałą niezdolność do służby, uzasadniającą zwolnienie ze służby w trybie tego przepisu, tj. przez jego niewłaściwe zastosowanie;
- 2) z ostrożności procesowej – art. 47 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie, a w konsekwencji przez zwolnienie skarżącego ze służby przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby,
- II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez Sąd pierwszej instancji wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego nie wyjaśniono wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności stanu zdrowia skarżącego, będącego przesłanką zwolnienia go ze służby w Straży Granicznej.
Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że jego zdaniem orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej w [...] z dnia 18 czerwca 2013 r. nr [...] nie może być dowodem określającym stan zdrowia skarżącego jako funkcjonariusza Straży Granicznej w postępowaniu o zwolnienie go ze służby, które zostało wszczęte w dniu 16 maja 2014 r., kiedy to pozostawał w służbie na podstawie nowo nawiązanego stosunku służbowego – po przywróceniu do służby w Straży Granicznej. Przedmiotowe orzeczenie zostało wydane po zwolnieniu skarżącego ze służby i w toku oraz na potrzeby postępowania rentowego. Treść tego orzeczenia została przez niego zakwestionowana w odwołaniu od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 11 października 2013 r. nr [...] i będzie rozważana w postępowaniu toczącym się przed Sądem Okręgowym [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt [...]. Wyjaśnił, że poza służbą przebywał w okresie od dnia 31 maja 2013r. do dnia 18 marca 2014 r.
W ocenie skarżącego, skoro organowi znany był fakt istnienia powołanego wyżej orzeczenia Komisji Lekarskiej, to organ po zgłoszeniu przez niego gotowości do służby, a przed przywróceniem do niej winien skierować go na badania lekarskie.
Ponadto autor skargi kasacyjnej, z ostrożności procesowej, zarzucił naruszenie art. 47 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. Podał, że Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w uzasadnieniu rozkazu personalnego zwalniającego skarżącego ze służby wskazał okresy przebywania skarżącego na zwolnieniach lekarskich od dnia 25 listopada 2010 r. do dnia 22 kwietnia 2013 r. Od dnia 23 kwietnia 2013 r. udzielono skarżącemu zwolnienia z zajęć służbowych na podstawie § 18 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie zakresu obowiązków oraz podstaw, zakresu i trybu udzielania zwolnień od zajęć służbowych funkcjonariuszom Straży Granicznej.
Następnie skarżący został przywrócony do służby i nawiązał nowy stosunek służbowy. W ramach tego stosunku służbowego, na podstawie § 18 pkt 1 w/w rozporządzenia, został zwolniony z zajęć służbowych od dnia 16 maja 2014 r. W związku z powyższym nie można uznać, że wyczerpał on 12-miesięczny okres ochronny, o którym mowa w art. 47 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. Pogląd taki mógłby być ewentualnie uprawniony w odniesieniu do poprzedniego stosunku służbowego skarżącego - rozwiązanego rozkazem personalnym z dnia 18 kwietnia 2013 r. nr [...], który jednak został prawomocnie uchylony. Przyjmując nawet, że do oceny zaistnienia przesłanek do zastosowania wobec skarżącego art. 47 § 1 ustawy o Straży Granicznej należy brać pod uwagę stan faktyczny sprzed przywrócenia go do służby, to za dzień zaprzestania służby z powodu choroby należałoby uznać dzień, w którym uprawomocniło się orzeczenie Komisji Lekarskiej z dnia 18 czerwca 2013 r. nr [...].
Wynika to z faktu, że przed datą wydania tego orzeczenia stosunek służbowy ze skarżącym został rozwiązany, a więc wcześniejsze okresy pozostawania na zwolnieniu lekarskim nie mogą być doliczane do okresu ochronnego na podstawie art. 47 § 2a ustawy o Straży Granicznej (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego składu siedmiu sędziów z dnia 26 kwietnia 2014r., sygn. akt I OPS 16/13). Skarżący został zatem zwolniony ze służby w okresie ochronnym, przewidzianym w art. 47 § 1 ustawy o Straży Granicznej, co stanowi naruszenie tego przepisu.
Zdaniem P.K., konsekwencją zarzutu naruszenia art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej, jest zarzut błędnego procedowania przez organy obu instancji, jak również Sąd pierwszej instancji, polegającego na naruszeniu art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Zarzut ten dotyczy niewyjaśnienia podstawowej przesłanki do zwolnienia skarżącego ze służby, tj. jego stanu zdrowia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art.174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Przy czym istota podniesionych w niej zarzutów sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który przyjął, że zwolnienie P.K. ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej w oparciu o orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej w [...] z dnia 18 czerwca 2013 r. nr [...] ustalające, iż jest on całkowicie niezdolny do służby w Straży Granicznej Kat: "D" prawa nie narusza oraz, że w tej sprawie art. 47 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej nie ma zastosowania.
W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegał zarzut naruszenia powołanego w skardze kasacyjnej przepisu prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej, albowiem zarzuty naruszenia przepisów postępowania stanowią procesową konsekwencję dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, a zakwestionowanej przez autora skargi kasacyjnej oceny zasadności zastosowania tego przepisu jako podstawy prawnej zwolnienia skarżącego ze służby.
W sprawie jest niesporne, że podane wyżej orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej w [...] z dnia 18 czerwca 2013 r. nr [...] zawierało rozstrzygnięcie określone w § 13 ust. 1 pkt 5 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych – całkowicie niezdolny do służby. Oznaczało ono, że w stanie zdrowia badanego stwierdzono schorzenia, które nie pozwalają na pełnienie służby.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo zaaprobował wyjaśnienie organu, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że funkcjonariusz, który został uznany za całkowicie niezdolnego do służby, może być uważany za trwale niezdolnego do służby. Przedmiotowe orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej w [...] zostało zatwierdzone przez Okręgową Komisję Lekarską z siedzibą w Komendzie Głównej Straży Granicznej z dnia 9 września 2013 r.
W rozpoznawanej sprawie spór prawny między stronami wymagał wyjaśnienia, czy omawiane orzeczenie komisji lekarskiej z dnia 18 czerwca 2013 r., wydane po zwolnieniu P.K. ze służby (31 maja 2013 r.), na skutek jego prośby o skierowanie na podstawie art. 44 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej do tego rodzaju komisji, w celu określenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby, jak również związku poszczególnych chorób ze służbą, mogło stanowić przesłankę określoną art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej, uzasadniającą zwolnienie go ze służby z dniem 30 czerwca 2014 r., w sytuacji, gdy na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt IISA/Wa 1642/13 został on z mocy prawa do służby przywrócony z dniem 18 marca 2014 r., czy też niezbędne było skierowanie skarżącego przez organ z urzędu na kolejne badania przez komisję lekarską?
Zauważyć należy, iż art. 44 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej przewiduje skierowanie funkcjonariusza do komisji lekarskiej z urzędu lub na jego wniosek – w celu określenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby, jak również związku poszczególnych chorób ze służbą. Oznacza to, iż w niniejszej sprawie bez znaczenia był fakt, że omawiane orzeczenie komisji lekarskiej zostało wydane na skutek wniosku skarżącego o skierowanie, które zamierzał on wykorzystać w sprawie ubiegania się o przyznanie mu renty inwalidzkiej już po zwolnieniu go ze służby.
Ponadto wskazać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/WA 1642/13, który uprawomocnił się w dniu 18 marca 2014 r., zobowiązał organ do wyjaśnienia, czy w sprawie nie zaistniała obligatoryjna przesłanka zwolnienia skarżącego ze służby określona w art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej. Tymczasem w dacie orzekania przez Sąd pierwszej instancji – 3 grudnia 2013 r. przesłanka ta już występowała, w obrocie prawnym znajdowało się bowiem podane wyżej orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej w [...] z dnia 18 czerwca 2013 r. nr [...], zatwierdzone przez Okręgową Komisję Lekarską z siedzibą w Komendzie Głównej Straży Granicznej w dniu 9 września 2013r. ustalające, że P.K. jest całkowicie niezdolny do służby w Straży Granicznej "Kat. D".
Stosownie do treści art. 46 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej z powodu jej niezgodności z prawem stanowi podstawę przywrócenia do służby na stanowisko równorzędne. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że z mocy prawa kształtuje on przywrócenie funkcjonariusza do służby na stanowisko równorzędne. Oznacza to, że P.K. z mocy prawa z dniem uprawomocnienia w/w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a więc z dniem 18 marca 2014 r. został przywrócony do służby w Straży Granicznej.
Jednocześnie mimo pisemnego zgłoszenia gotowości niezwłocznego jej podjęcia, w sprawie zaistniały okoliczności uniemożliwiające jej podjęcie. W obrocie prawnym pozostawało bowiem wiążące organ w sprawie możliwości pozostawienia skarżącego w służbie przedmiotowe orzeczenie ustalające, że jest on całkowicie niezdolny do służby w Straży Granicznej.
W związku z powyższym, w niniejszej sprawie dla oceny konieczności skierowania skarżącego przez organ z urzędu na kolejne badania przez komisję lekarską nie miał znaczenia fakt wydania przez Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej rozkazu personalnego z dnia 12 maja 2014 r. nr [...] o wyznaczeniu P.K. do dalszego pełnienia służby na stanowisku [...], a następnie zwolnienie go na podstawie § 18 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002r. w sprawie zakresu obowiązków oraz podstaw, zakresu i trybu udzielania zwolnień od zajęć służbowych funkcjonariuszom Straży Granicznej (Dz. U Nr 97 poz. 879 ze zm.) z dniem 26 maja 2014 r. od zajęć służbowych, z uwagi na to, że jest wobec niego prowadzone postępowanie w sprawie zwolnienia ze służby w związku z zaistnieniem przesłanki, o której mowa w art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej, na okres tego postępowania.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe rozważania upoważniają do stwierdzenia, że organ po przywróceniu skarżącego do służby z mocy prawa nie miał obowiązku ponownego kierowania go na badania przed komisją lekarską. Ustalenie przez Rejonową Komisję Lekarską z siedzibą w [...] Oddziale Straży Granicznej w [...] w przedmiotowym orzeczeniu, zatwierdzonym przez Okręgową Komisję Lekarską z siedzibą w Komendzie Głównej Straży Granicznej, że P.K. jest całkowicie niezdolny do służby w Straży Granicznej "Kat: D" stanowiło podstawę do zwolnienia go z tej służby w oparciu o art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej. Z tego względu zarzut naruszenia w/w przepisu poprzez jego niewłaściwe zastosowanie należało uznać za niezasadny.
Zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku nie mógł odnieść także zarzut naruszenia art. 47 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, gdyż przepis ten nie miał w niniejszej sprawie zastosowania. Jak wyżej wskazano orzeczenie komisji lekarskiej ustalające, że skarżący jest całkowicie niezdolny do służby w Straży Granicznej nie było następstwem zaprzestania przez niego służby z powodu choroby, zostało ono wydane po zwolnieniu go ze służby, na skutek uzyskania przez niego skierowania na badanie – w celu określenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby, jak również związku poszczególnych chorób ze służbą i było niezbędne przy ubieganiu się o uzyskanie uprawnień rentowych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Trafnie przyjął, że organy wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności stan zdrowia skarżącego, który był przesłanką do zwolnienia go ze służby w Straży Granicznej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 209 P.p.s.a. oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 490).