Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 21 września 2017 r., sygn. akt I OSK 3235/15

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 329/15 oddalił skargę B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] września 2012 r., po rozpatrzeniu wniosku B. G. z dnia 10 września 2012 r., przyznał stronie prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami w okresie od 1 listopada 2012 r. Następnie w dniu 17 września 2013 r. strona złożyła oświadczenie, z którego wynika, iż od 2011 r. prowadzi działalność gospodarczą. W kolejnym piśmie wyjaśniła, iż działalność tę rozpoczęła w lipcu 2011 r. Przedłożyła świadectwo pracy i PIT-11 za 2011 rok, na podstawie których organ ponownie przeliczył dochód strony. Ponieważ powyższe okoliczności nie były znane organowi I instancji w dniu wydania decyzji przyznającej zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, organ – postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. wznowił postępowanie wskazując jako przesłankę art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. W dalszej kolejności decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. organ I instancji uchylił decyzję z dnia [...] września 2012 r. i orzekł o odmowie prawa do zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] marca 2014 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 541/14 uchylił zarówno decyzję organu I jak i II instancji.

Ponownie analizując stan faktyczny sprawy, z uwzględnieniem wytycznych WSA w Łodzi, decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Prezydent Miasta Ł., na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił decyzję własną z dnia [...] września 2012 r. i orzekł o odmowie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Organ wyjaśnił ustawowe zasady przyznawania świadczeń rodzinnych podkreślając, że zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539,00 zł. Natomiast w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym.

W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje (art. 5 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm., dalej: u.ś.r.). Organ przytoczył definicję ustawową dochodu, a także utraty i uzyskania dochodu oraz wskazał, że dochód uzyskany przez stronę w roku 2011, czyli w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy z tytułu rozpoczęcia działalności gospodarczej od 10 lipca 2011 r., wyniósł [...] zł, natomiast dochód utracony za 2011 r. z tytułu utraty zatrudnienia wyniósł [...] zł. Kwota dochodu uzyskanego z działalności gospodarczej od lipca 2011 r. do grudnia 2011 r. wynosiła [...] zł. Kwota miesięcznego dochodu rodziny po zastosowaniu instytucji utraty i uzyskana dochodu wyniosła [...], a więc miesięczny dochód netto w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 875,86 zł i przekroczył kryterium ustawowe wynikające z art. 5 ust. 1 u.ś.r.

Wobec tego organ uznał, że zasiłek rodzinny na dzieci nie przysługuje. Z kolei zgodnie z art. 8 u.ś.r., określone w ustawie dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w przypadku ustalenia uprawnień do zasiłku rodzinnego. W związku z brakiem uprawnień do zasiłku rodzinnego, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014 na dzieci nie przysługuje. Wskazując na zasadność wszczęcia trybu nadzwyczajnego organ I instancji podkreślił, iż we wniosku z dnia 5 września 2011 r., w części I pkt 4.3, strona nie wpisała informacji o dochodzie osiągniętym z tytułu działalności gospodarczej, dopiero w dniu 17 września 2013 r. w Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. strona oświadczyła, że od lipca 2011 r. prowadzi działalność gospodarczą.

Następnie strona przedłożyła świadectwo pracy i PIT-11, z którego wynika, iż cały dochód w 2012 r. pochodzi z działalności gospodarczej, oświadczenie takie zostało podpisane z datą 18 grudnia 2012 r., w związku z tym, iż pozostałe dokumenty zostały złożone w dniu 18 grudnia 2013 r. należy – zdaniem organu I instancji – uznać, iż nastąpiła omyłka w dacie winno być 18 grudnia 2013 r. Reasumując, okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej istniała w chwili wydawania decyzji z dnia [...] września 2012 r. jednakże nie była znana organowi.

Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Przywołując ustalony w sprawie stan faktyczny i prawny Kolegium przedstawiło obszerny wywód wyjaśniając przesłanki, od których zaistnienia uzależnione jest przyznanie zasiłku rodzinnego z dodatkami. Podkreśliło, iż okolicznością, która ma zasadnicze znaczenie dla oceny prawidłowości wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. jest zatajenie przez stronę, że od lipca 2011 r. prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga dochód. Dopiero w dniu 17 września 2013 r. strona złożyła oświadczenie, z którego ta okoliczność wynika, zatem istniała ona w dniu wydania decyzji przyznającej zasiłek rodzinny z dodatkiem, ale nie była znana organowi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B. G. zarzuciła naruszenie art. 32 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego zastosowanie i uchylenie decyzji ostatecznej przyznającej świadczenia rodzinne mimo braku zmiany sytuacji rodzinnej lub dochodowej mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, gdyż dochód w rodzinie w 2011 r. wynosił tyle samo tj. [...] zł, niezależnie od stwierdzenia faktu, iż część z tego dochodu pochodziło z prowadzenia działalności gospodarczej oraz uznanie, iż uchylenie decyzji może nastąpić po ponownej analizie wniosku i załączonych dokumentów. Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 5 ust. 4a u.ś.r. poprzez błędną interpretację i przyjęcie, że do ustalenia wysokości dochodu należy uzyskany przez skarżącą w miesiącach od lipca do grudnia 2011 r. jako dochód miesięczny, zamiast doliczenia tego dochodu do dochodu za 2011 r. i obliczenia następnie średniego miesięcznego dochodu przypadającego na członka rodziny na przestrzeni roku. Nadto zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77, art. 80, art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i art. 38 ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę SKO w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, iż aktualna weryfikacja poprawności zaskarżonego aktu ma przede wszystkim na celu sprawdzenie, czy organy administracji wypełniły wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 541/14. Zdaniem Sądu I instancji w składzie obecnie rozpoznającym sprawę, organy uwzględniły wytyczne dotyczące trybu weryfikacji przesłanek czyniących dopuszczalnym wszczęcie z urzędu nadzwyczajnego trybu zmierzającego do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] września 2012 r. Prawidłowo oceniły, iż w ustalonym stanie faktycznym wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji z dnia [...] września 2012 r. nieznane organowi, który wydał decyzję.

Zastrzeżeń Sądu I instancji nie budziła ocena organów, iż w ustalonym stanie faktycznym i prawnym zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Jak wykazał organ, w dacie złożenia przez stronę wniosku z dnia 10 września 2012 r. nie posiadał informacji, iż skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, którą podjęła w dniu 10 lipca 2011 r. (w roku poprzedzającym okres zasiłkowy) i uzyskała określony dochód, który winien być uwzględniony przy ustalaniu dochodu rodziny strony dla potrzeb rozpatrywanego wniosku z dnia 10 września 2012 r. W dacie wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem strona nie złożyła żadnego dokumentu, czy oświadczenia, w oparciu o który – jak obecnie twierdzi – organ powziął wiedzę o tym, iż prowadzi działalność gospodarczą. Wypełniając wytyczne Sądu organ wyjaśnił również, że nie dysponował żadnym dokumentem, którego treść sugerować miałaby posiadanie przez stronę innego źródła dochodu, właśnie w formie działalności gospodarczej.

Wręcz przeciwnie, jak to podkreśliły organy, w formularzu urzędowym wniosku z dnia 10 września 2012 r. znajdującym się w aktach sprawy, strona skarżąca w części I pkt 4.2 i 4.3 nie wpisała, iż utraciła/uzyskała dochód z innego źródła, niż zatrudnienie, na formularzu widnieje wyraźna adnotacja "nie dotyczy" parafowana przez stronę. Co więcej, składając wówczas, do opisanego wniosku, druk – opatrzony datą 10 września 2012 r. - oświadczyła w nim jednoznacznie, iż od kilku lat pracuje w tym samym zakładzie pracy. Opisane oświadczenie strona złożyła świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, co potwierdziła własnoręcznym podpisem.

Nadto do wniosku z 2012 r. załączyła zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia 22 czerwca 2012 r. o dochodzie członka rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Niewątpliwie ten dokument również, nie wskazywał, iż strona prowadzi działalność gospodarczą, ani tej okoliczności w najmniejszym stopniu nie sugerował. Dopiero składając wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych na kolejny okres, występując z wnioskiem z dnia 17 września 2013 r. skarżąca oświadczyła na piśmie – pouczona o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, iż od 2011 r. prowadzi działalność gospodarczą.

Dodatkowo w dniu 14 listopada 2013 r. na piśmie oświadczyła, iż w miesiącu sierpniu 2011 r. osiągnęła dochód netto [...] zł z tytułu działalności gospodarczej w spółce "P.". Z kolejnego oświadczenia, z tej samej daty, wynika jednoznacznie, iż działalność gospodarczą rozpoczęła w dniu 10 lipca 2011 r. pod nazwą "P." s.c., załączyła zaświadczenie o dochodzie za 2011 r. wystawione przez [...] Urząd Skarbowy w Ł. oraz zeznania podatkowe za 2011 r.

Zdaniem Sądu I instancji, nie budzi wątpliwości ustalenie organu, iż fakt prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej w 2011 r. jest nową okolicznością faktyczną istotną dla sprawy, istniejącą w dniu wydania decyzji z dnia [...] września 2012 r., nieznaną organowi. Organ wobec stwierdzenia zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uprawniony był wznowić postępowanie i w jego następstwie wydać zaskarżoną decyzję, stosownie do postanowień art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. Sąd I instancji podzielił ustalenia organu, że uwzględnienie dochodu skarżącej uzyskanego z prowadzonej działalności gospodarczej w 2011 r. miało istotny wpływ na ustalenie jej prawa do świadczeń rodzinnych. Dochód uzyskany przez stronę w roku 2011, czyli w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy z tytułu rozpoczęcia działalności gospodarczej od dnia 10 lipca 2011 r. – czego strona nie kwestionuje - wyniósł [...] zł. Natomiast dochód utracony za 2011 r. z tytułu utraty zatrudnienia, stosownie do art. 5 ust. 4 w związku z art. 3 pkt 23 lit. c u.ś.r., wyniósł [...] zł. Kwota dochodu uzyskanego z działalności gospodarczej od lipca 2011 r. do grudnia 2011 r. (art. 5 ust. 4a w związku z art. 3 pkt 23 lit. f ustawy) wynosiła [...] zł. Kwota miesięcznego dochodu rodziny po zastosowaniu instytucji utraty i uzyskana dochodu przewidzianej w wymienionych przepisach, wyniosła [...] zł. Ostatecznie, miesięczny dochód netto w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 875,86 zł i przekroczył kryterium ustawowe wynikające z art. 5 ust. 1 u.ś.r.

Mając powyższe na uwadze WSA w Łodzi oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako: P.p.s.a.)

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła B. G. wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi co do istoty oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu, które nie zostały pokryte w całości, ani w części. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

1. I. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie:
2. 1) art. 5 ust. 4a u.ś.r., poprzez błędną interpretację i przyjęcie, że do ustalenia wysokości dochodu rodziny skarżącej na podstawie art. 5 ust. 4a należy dochód uzyskany przez skarżącą w miesiącach od lipca do grudnia 2011 r. w kwocie [...] zł jako dochód miesięczny, zamiast doliczenia tego dochodu do dochodu za rok 2011 i obliczenia następnie średniego miesięcznego dochodu przypadającego na członka rodziny na przestrzeni całego roku,
3. 2) art. 38 ust. 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, (u.s.d.g.), poprzez jego niezastosowania oraz uznanie przez organ przy braku ustosunkowania się do tej okoliczności przez Sąd, iż na skarżącej ciążył obowiązek wskazania, iż jest ona przedsiębiorcą i prowadzi ona działalność gospodarczą, podczas gdy organy administracji publicznej nie mogą domagać się przedstawiania zaświadczeń o wpisie do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), a zatem wpis ten jest objęty domniemaniem znajomości jego treści przez organy administracji publicznej, a brak zbadania takich okoliczności, które organ winien znać, a są w jego ocenie istotne dla rozstrzygnięcia, z powodu braku działania organu nie może naruszać interesu strony;
4. II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
5. 1) art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a., art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. skutkujące przyjęciem przez Sąd I instancji stanu faktycznego ustalonego przez organy administracyjne niezgodnie z obowiązującą procedurą administracyjną, a więc niedokonaniem przez Sąd I instancji prawidłowej kontroli decyzji organu administracyjnego, a przez to zaakceptowaniem naruszenia przez ten organ przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co spowodowało ustalenie stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, co zaś prowadziło do oddalenia skargi, pomimo iż podlegała uwzględnieniu tj.
6. - przyjęciem, iż fakt prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej w 2011 r. jest nową okolicznością faktyczną istotną dla sprawy, istniejącą w dniu wydania decyzji z dnia [...] września 2012 r., a nieznaną organowi, podczas gdy w przedmiotowej sprawie nie uległa zmianie sytuacja rodzinna skarżącej, a wszystkie dokumenty będące podstawą wydania decyzji organ posiadał w chwili wydania pierwotnej decyzji z dnia [...] września 2012 r., zaś okoliczność prowadzenia działalności nie wpływała na utratę prawa przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami
7. - przyjęciem błędnie określonego dochodu rodziny skarżącej w roku 2011 jako okoliczności przyznanej przez skarżącą.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w przedmiotowej sprawie nie uległa zmianie sytuacja rodzinna skarżącej, a wszystkie dokumenty będące podstawą wydania decyzji organ posiadał w chwili wydania pierwotnej decyzji z dnia [...] września 2012 r. Nie uległa również zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny. Skarżąca nie podzieliła stanowiska organu i Sądu, iż zataiła informację o prowadzeniu działalności gospodarczej, a także, jej zdaniem, okoliczność prowadzenia działalności nie wpływała na utratę prawa przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Zdaniem skarżącej, organ przy poszanowaniu reguł wynikających z art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a winien zgromadzić pełny materiał dowodowy i następnie wydać decyzję. Informacja o prowadzeniu działalności gospodarczej przez skarżącą była ogólnodostępna, przede wszystkim w bazie CElDG.

W ocenie skarżącej, brak było podstaw do obliczenia przez organ jedynie dochodu skarżącej za okres od lipca do grudnia 2011 r. i stwierdzenie, że kwota [...] stanowi miesięczny dochód rodziny i wynosi 875,86 zł, bez wzięcia pod uwagę miesięcy od stycznia do czerwca 2011 r., gdy dochód miesięczny rodziny skarżącej wynosił [...] zł. Łączny dochód rodziny wynosił [...] zł i na podstawie takiego dochodu skarżącej zostało przyznane prawo do świadczeń rodzinnych w uchylonej decyzji. Organ nie dowiedział się zatem o żadnych faktach, które byłyby odmienne w zakresie sytuacji dochodowej rodziny, a jedynie stwierdził, że cześć z tego dochodu pochodziło z prowadzenia działalności gospodarczej, co nie ma żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W niniejszej sprawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., wznowiono postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] września 2012 r. o przyznaniu skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami w okresie od 1 listopada 2012 r., wyszły bowiem na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, a mianowicie fakt, że skarżąca od lipca 2011 r. prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga dochód. Skarżąca podnosi, że fakt prowadzenia przez nią działalności gospodarczej uwidoczniony jest w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), której wpisy objęte są domniemaniem znajomości ich treści przez organy administracji publicznej. Brak wiedzy w tym zakresie jest więc wynikiem zaniedbań organu pomocy społecznej w gromadzeniu materiału dowodowego sprawy i nie może jej obciążać. Konsekwentnie wskazuje również, że okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej pozostawała bez wpływu na prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, w sytuacji gdy nie uległa zmianie jej sytuacja rodzinna i dochodowa. Wokół tych kwestii koncentrują się podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego.

Przystępując do rozstrzygnięcia tak zarysowanego sporu należy zauważyć, że organy pomocy społecznej rozstrzygają o prawie do świadczeń rodzinnych przede wszystkim w oparciu o informacje zawarte przez stronę w złożonym wniosku, w tym na podstawie jej oświadczeń co do wysokości i źródła dochodów osiąganych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a także przedłożonych dokumentów. We wniosku strona ma obowiązek podania wszystkich informacji mających znaczenie dla sprawy – w sposób przewidziany urzędowym formularzem. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, we wniosku z dnia 10 września 2012 r. w części I pkt 4.2 i 4.3 skarżąca nie wpisała, iż utraciła/uzyskała dochód z innego źródła niż zatrudnienie. Szczególnego podkreślenia wymaga, iż do wniosku skarżąca załączyła oświadczenie z tej samej daty, iż od kilku lat pracuje w tym samym zakładzie pracy. Treść złożonych przez nią dokumentów i oświadczeń w żaden sposób nie wskazywała, iż w roku poprzedzającym złożenie wniosku, skarżąca uzyskiwała dochody z innego źródła niż dotychczasowe zatrudnienie.

Brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że fakt ten winien być znany organowi z urzędu, z racji przysługującego każdemu prawa do dostępu do danych i informacji udostępnianych przez CEIDG. W świetle treści wniosku i dokumentów złożonych przez stronę, organy pomocy społecznej nie miały podstaw do podjęcia dodatkowych czynności dowodowych co do źródeł dochodu skarżącej, w szczególności do poszukiwania jej danych w bazie CEIDG. Należy przy tym podkreślić, że treść art. 38 ust. 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.), nie zwalniała skarżącej z obowiązku ujawnienia faktu prowadzenia działalności gospodarczej. Wyrażony w tym przepisie zakaz domagania się przez organy od przedsiębiorców okazywania, przekazywania lub załączania do wniosków zaświadczeń o wpisie w CEIDG, oznacza jedynie, że tego typu informacja nie wymaga dowodzenia, w sytuacji gdy przedsiębiorca powołuje się na prowadzenie takiej działalności.

Powyższe uprawnia do stwierdzenia, że przed wydaniem decyzji z dnia [...] września 2012 r. organowi nie był znany fakt prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej od lipca 2011 r. Okoliczność ta została ujawniona przez stronę dopiero w 2013 r. przy okazji ubiegania się o świadczenia rodzinne na kolejny okres zasiłkowy. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma przy tym wątpliwości, że była to istotna okoliczność faktyczna, którą należało od początku uwzględnić przy rozstrzyganiu o prawie do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2012/2013. Taka sytuacja niewątpliwie wyczerpuje przesłankę wznowieniową wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Ujawniona zmiana w strukturze dochodów skarżącej miała bowiem wpływ na sposób obliczania dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu uprawnień do zasiłku rodzinnego i dodatków do niego. W art. 5 ust. 4-4b u.ś.r. ustawodawca przewidział sytuacje przeobrażeń dochodów rodziny, które winny być uwzględnione w celu ustalenia dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego.

Zmiany te mogą polegać na uzyskaniu dochodu, jak też na jego utracie. Analiza stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem nowych okoliczności wskazuje, że w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy wystąpiła sytuacja równoczesnej utraty (rozwiązanie umowy o pracę) i uzyskania dochodu (z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej). W celu ustalenia faktycznego dochodu uzyskiwanego przez rodzinę należało więc równolegle zastosować zasady dotyczące utraty i uzyskania dochodu. W odniesieniu do utraty dochodu przez członka rodziny, w art. 5 ust. 4 przewidziano jednolitą zasadę nieuwzględniania dochodu utraconego przy ustalaniu dochodu tej osoby. Dochód, którego dana osoba już nie uzyskuje, tj. który utraciła na podstawie jednego z tytułów, o których mowa w art. 3 pkt 23 u.ś.r., pomija się. W okolicznościach tej sprawy, słusznie więc nie uwzględniono dochodu skarżącej z tytułu zatrudnienia osiąganego do lipca 2011 r. w kwocie [...] zł. W kontekście zawartej w art. 3 pkt 24 lit. f u.ś.r. definicji uzyskania dochodu, należało natomiast uwzględnić dochód uzyskany przez skarżącą od 10 lipca 2011 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Uzyskany dochód z tego tytułu prawidłowo został podzielony przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty przez wnioskodawczynię. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 4a u.ś.r., w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskiwany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Jednoznaczna treść tego przepisu nie pozwala na odmienne niż w nim wskazane obliczanie dochodu skarżącej uzyskanego w okresie od lipca do grudnia 2011 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Przedstawiony przez skarżącą sposób liczenia dochodu rodziny, zgodnie z którym przedmiotowy dochód powinien być doliczony do dochodu za rok 2011 r. a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny jest niezgodny z treścią art. 5 ust. 4a u.ś.r.

Prezentowany w skardze kasacyjnej sposób wyliczenia dochodu rodziny ma bowiem zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy dochody są stałe, tzn. nie nastąpiło ani uzyskanie dodatkowego dochodu, ani też jego utrata. Natomiast, gdy następuje utrata dochodu, czy też jego uzyskanie, co niewątpliwie miało miejsce w niniejszej sprawie, to przy obliczaniu dochodu rodziny, od którego uzależnione jest prawo do świadczeń rodzinnych, zastosowanie znajdują reguły przewidziane w art. 5 ust. 4-4b. Należy przy tym podkreślić, że wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 maja 2009 r., który skarżąca powołała na uzasadnienie swojego poglądu, dotyczy innego stanu prawnego niż obowiązujący w niniejszej sprawie. Z dniem 1 stycznia 2012 r. treść art. 5 ust. 4a u.ś.r. została bowiem zmieniona.

Powyższe wskazuje, że występująca w tej sprawie przyczyna wznowienia postępowania, tj. ujawnienie faktu podjęcia przez skarżącą od dnia 10 lipca 2011 r. działalności gospodarczej i uzyskiwanie z tego tytułu dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (przy jednoczesnej utracie dotychczasowego dochodu z tytułu zatrudnienia), miała wpływ na nabycie przez nią uprawnienia do wnioskowanych świadczeń rodzinnych na rok 2012/2013. Kwota miesięcznego dochodu rodziny w 2011 r., po zastosowaniu instytucji utraty i uzyskana dochodu wyniosła bowiem [...] zł, a więc miesięczny dochód netto w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 875,86 zł i przekroczył kryterium ustawowe wynikające z art. 5 ust. 1 u.ś.r. Oznacza to, że wniosek strony z dnia 10 września 2012 r. winien zostać załatwiony odmownie. W tych okolicznościach organ prawidłowo wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o przyznaniu skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami w okresie od 1 listopada 2012 r., a następnie orzekł, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., o uchyleniu dotychczasowej decyzji i odmówił udzielenia świadczenia. Autorowi skargi kasacyjnej nie udało się skutecznie podważyć w tym względzie prawidłowości oceny przeprowadzonej przez Sąd I instancji.

W świetle przedstawionych rozważań, za nietrafne należy uznać podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez WSA w Łodzi przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, w tym również art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu zostanie rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.