Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2018 r. (sygn. akt III SA/Sz 177/18), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie – orzekając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") – oddalił skargę R.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści to jest o treści, iż R. S. posiadał w dniu 1 lutego 2017 r. uprawnienie do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, R.S. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie naruszenie prawa materialnego w postaci:
- 1. art. 4 ust 1 pkt 1 lit a) i art. 79 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, § 2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz.U. Nr 69, poz. 640) i art. 135 ust. 1 pkt 1) lit. d) oraz art. 135 ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, co miał istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez uznanie, że skarżący, aby uzyskać uprawnienia do kierowania pojazdami kat B musi wymienić prawo jazdy i nie wystarczające jest przedłożenie orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań do kierowania pojazdami,
- 2. art. 79 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, § 10 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. 2004 Nr 2 poz. 15), które miało istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez ich niezastosowanie, wyrażające się w braku uznania orzeczenia lekarskiego skarżącego nr [...] z terminem ważności do dnia 1 lipca 2018 r. o braku przeciwskazań do kierowania pojazdami kategorii B za orzeczenie lekarskie uprawniające skarżącego do kierowania pojazdami kategorii B,
- 3. art. 79 ust. 3 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami -poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co miało wpływ na treść zaskarżonego wyroku, wyrażające się w błędnym uznaniu, że skarżący nie miał na dzień 1 lutego 2017 r. uprawnień do kierowania pojazdami podczas gdy prawidłowa wykładnia i zastosowanie tego przepisu prowadzą do wniosku, że skarżący wobec przedstawienia aktualnego orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań do kierowania pojazdami, posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Ponadto skarżący wnosił o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Odpowiedź na skargę kasacyjna nie została wniesiona.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału, wydanym na zasadzie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) – sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne, gdyż przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących a nie można było jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Zarzuty te zostały oparte wyłącznie na podstawie kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., to jest na obrazie prawa materialnego, w postaci: art. 4 ust 1 pkt 1 lit a) oraz art. 79 ust. 2 i 3 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, art. 135 ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, § 2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz.U. Nr 69, poz. 640) i art. 135 ust. 1 pkt 1) lit. d) a także § 10 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. 2004 r. Nr 2 poz.
15) – i okazały się nieuzasadnione. Oparcie zaś skargi kasacyjnej wyłącznie na obrazie prawa materialnego skutkowało tym, że poczynione przez Sąd Wojewódzki ustalenia faktyczne, skład orzekający był zobowiązany przyjąć jako wiążące.
Z ustaleń tych, istotnych dla sprawy wynikało, że R.S., w związku z faktem, że legitymował się on orzeczeniem lekarskim (orzeczenie z dnia 12 grudnia 2008 r. nr [...]) ograniczającym mu ważność uprawnień do kierowania pojazdami kat. B do dnia 12 grudnia 2013 r., został wydany w dniu 2 kwietnia 2009 r. dokument prawa jazdy kat. B (nr [...], nr druku [...]) z datą ważności do dnia 12 grudnia 2013 r. Ponadto Sąd Wojewódzki stwierdził, że wprawdzie w dniu 13 listopada 2015 r. skarżący złożył wniosek o wydanie Profilu Kandydata na kierowcę na kategorię wraz z orzeczeniem lekarskim nr [...] z terminem ważności do dnia 1 lipca 2018 r. i z ograniczeniem jazdy w soczewkach lub okularach (kod. 01.06), ale czynności tej nie można było uznać za skuteczną na dzień 1 lipca 2017 r. (czyli datę, której dotyczył wniosek o wydanie zaświadczenia). Zgłoszenie organowi informacji o posiadaniu nowego orzeczenia lekarskiego (nr [...] z terminem ważności do dnia 1 lipca 2018 r.) zostało bowiem – jak wskazał to Sąd Wojewódzki - złożone dopiero w dniu 13 listopada 2015 r. i to w trybie wniosku o wydanie profilu Kandydata na Kierowcę na kategorię B+E prawo jazdy, a nie w trybie aktualizacji uprawnień do kierowania pojazdami kat. B (potwierdzonych wydaniem prawa jazdy w dniu 2 kwietnia 2009 r.).
Powyższe ustalenia faktyczne mają zaś w tym przypadku istotne znaczenie. Tego rodzaju znaczenie ma także okoliczność, że analizowana sprawa była prowadzona w trybie przepisów regulujących wydanie zaświadczenia. We wniosku z dnia 3 lipca 2017 r. R.S., wyjaśniając, że jest obwinionym o popełnienie wykroczenia z art. 94 § 1 k.w., wystąpił bowiem o wydanie mu zaświadczenia, że w dniu 1 lutego 2017 r. posiadał uprawnienie do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B. W związku z powyższym wyjaśnić w tym miejscu należy, że postępowanie o wydanie zaświadczenia jest postępowanie odrębnym, unormowanym w sposób daleko odmienny od postępowania administracyjnego (rozpoznawczego), które kończy wydanie decyzji. W doktrynie postępowania administracyjnego, zaświadczenie definiuje się jako urzędowe potwierdzenie w formie pisemnej istniejącego aktualnie lub w przeszłości stanu rzeczy, dokonane przez organ administracji publicznej na żądanie zainteresowanej osoby, której interes prawny oparty jest na prawie (vide: Zbigniew Kmiecik: "Charakter prawny zaświadczenia a możliwość ustalania i weryfikacji jego treści", Państwo i Prawo z 2004/10).
W tym postępowaniu zatem – stosownie do treści art. 218 k.p.a. – postępowanie wyjaśniające prowadzone w celu potwierdzenia faktów lub stanu prawnego opierać się może jedynie na danych zawartych w posiadanej przez właściwy organ administracyjny dokumentacji.
Ponadto podkreślenia też wymaga, że na postępowanie o wydanie zaświadczenia składają się tylko czynności o charakterze materialnotechnicznym ponieważ organ nie rozstrzyga w tym postępowaniu o uprawnieniach strony lub jej obowiązkach a jedynie zaświadcza o tym, co znajduje się w jego ewidencji, rejestrach bądź innych danych, ale bez ich przetwarzania (vide: wyrok NSA z dnia 21 lipca 2005 r. sygn. akt OSK 1777/04). W tego rodzaju postępowaniu chodzi zatem tylko o potwierdzenie w formie dokumentu urzędowego tego, co jest aktualnie wpisane w rejestrze publicznym a nie o wywołanie skutków kształtujących stosunki prawne (vide: wyrok NSA z dnia 18 marca 1998 r. sygn. akt II SA 125/98). W orzecznictwie sądowoadministarcyjnym przyjmuje się bowiem zgodnie, iż nie można rozszerzać ponad niezbędną potrzebę zakresu aktów administracyjnych, które powstają w uproszczonej procedurze, m. in. bez kontroli instancyjnej.
Biorąc zatem powyższe pod uwagę, zdaniem składu orzekającego, analizując zakres (bardzo szeroki) wskazanych na wstępie zarzutów kasacyjnych i towarzyszącą im argumentację, jej autor próbuje zatrzeć niejako granice istniejące pomiędzy aktem ustalającym czy kształtującym dany stosunek prawny a zaświadczeniem. Przy wydawaniu bowiem zaświadczenia, które potwierdzałoby, że dana osoba posiadała w określonym dniu uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B nie jest bowiem – co do zasady - potrzebne stosowane ani art. 79 ust. 3 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami (dotyczącego elementów, które może zawierać orzeczenie lekarskie), ani art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d) ustawy – Prawo ruchu drogowym, regulującego warunki umożliwiające zatrzymanie prawa jazdy, ani też wymienionych w zarzutach przepisów rozporządzeń wykonawczych. Rozporządzenia te odnoszą się bowiem, jedno do zagadnień wymiany praw jazdy a drugie - badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami.
Rozpoznawana zaś sprawa nie rozstrzygała o tego rodzaju zagadnieniach. Jej istotą było jedynie - jak wyżej wspomniano – uzyskanie przez stronę zaświadczenia o określonej treści bądź odmówienie uwzględnienia jej wniosku, co zostało w tym przypadku uczynione.
Niewątpliwie istnieje zgoda w orzecznictwie i doktrynie, że - jak wynika to z powołanych w skardze kasacyjnej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2013 r. (sygn. akt K 5/13) oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2017 r. (sygn. akt I OSK 1686/15) – istnieje różnica pomiędzy pojęciem uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju a więc pojęciem o charakterze materialnoprawnym a prawem jazdy czyli formalnym dokumentem potwierdzającym te uprawnienia, ale skoro – zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (w wersji obowiązującej w dacie orzekania przez organy – Dz. U. 2017 r. poz. 978), dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym (...) jest wydane w kraju prawo jazdy, zaś dalsze przepisy zawarte w tym artykule akcentują kwestię ważności takiego dokumentu (art. 4 ust. 2 i 3), to nie było możliwe wydanie R. S. przez Starostę [...] zaświadczenia potwierdzającego, iż w dniu 1 lutego 2017 r. posiadał on uprawnienie do prowadzenia pojazdu mechanicznego kat.
B w sytuacji, gdy nie posiadał on w tej dacie ważnego prawa jazdy. Przy takiej bowiem treści powyższych unormowań organ, w ustalonym przez Sąd Wojewódzki stanie faktycznym sprawy, nie dysponował stosowną dokumentacją w oparciu o którą mógłby takie zaświadczenie wydać.
W rezultacie więc również zarzut kasacyjny oparty na art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami należało potraktować jako nieuzasadniony.
W tym stanie rzeczy uznając, że przedmiotowa skarga kasacyjna nie była usprawiedliwiona, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.