Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 27 września 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę K.H. i M.S. na zarządzenie Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku w sprawie objęcia informacji zawartych w oświadczeniu majątkowym ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności "zastrzeżone".
Od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 września 2018 r. skargę kasacyjną wnieśli K.H. i M.S. Zaskarżając postanowienie w całości zarzucili mu naruszenie przepisów postępowania:
1/ art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), dalej p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi z powodu błędnego przyjęcia, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, pomimo że skarżący w skardze do Sądu I instancji oraz w pismach procesowych wykazali dopuszczalność rozpoznania ich sprawy przed sądem administracyjnym;
2/ art. 3 § 2 pkt 1 i 4 p.p.s.a, poprzez uznanie, że zaskarżone zarządzenie Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. nie stanowi decyzji administracyjnej lub aktu i czynności wymienionych w powołanych przepisach.
Wskazując na powyższe naruszenia autorzy skargi kasacyjnej wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano na argumenty świadczące o objęciu kognicją sądów administracyjnych zarządzenia w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku w sprawie objęcia informacji zawartych w oświadczeniu majątkowym ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności "zastrzeżone".
Jednocześnie skarżący kasacyjnie złożyli oświadczenie, że zrzekają się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Sądu Apelacyjnego w K. wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Kontrolując zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów, powołanych w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 193 in fine w zw. Z art. 166 p.p.s.a. uzasadnienie orzeczenia oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
Stosownie do art. 58 §1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 1 i 4 kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1) i inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 4).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela zaprezentowany w zaskarżonym postanowieniu pogląd, że skarga w niniejszej sprawie była niedopuszczalna. Zaskarżone zarządzenie Prezesa Sadu Apelacyjnego w K. nie należy do aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 i 4 p.p.s.a. Nie można bowiem podzielić argumentacji autorów skargi kasacyjnej, że zarządzenie Prezesa Sądu Apelacyjnego w K., wydane na podstawie art. 87 § 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 23 ze zm.), dalej u.s.p., jest decyzją administracyjną bądź aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Warto w tym miejscu podkreślić, że wprawdzie w skardze kasacyjnej wskazano w zarzutach także na art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. (a więc odnośnie do decyzji administracyjnych), to jednak całość argumentacji, zarówno w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, jak i w będącej w istocie powtórzeniem tych samych argumentów w skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, koncentruje się na wykazaniu, że sporne zarządzenie stanowi akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, objęte kognicją sądów administracyjnych przez art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 87 § 1 zd. 1 u.s.p. sędziowie (...) są obowiązani do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Przepis art. 87 § 2 u.s.p. stanowi, że oświadczenia o stanie majątkowym sędziowie sądów powszechnych składają właściwemu terytorialnie prezesowi sądu apelacyjnego. Jawne informacje zawarte w oświadczeniach o stanie majątkowym podmiot uprawniony do odebrania oświadczenia udostępnia w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1764 ze zm.), nie później niż do dnia 30 czerwca każdego roku.
Ponadto zgodnie z art. 87 § 6 u.s.p. informacje zawarte w oświadczeniu, o którym mowa w § 1, są jawne, także co do imienia i nazwiska, z wyjątkiem danych adresowych, informacji o miejscu położenia nieruchomości, a także informacji umożliwiających identyfikację ruchomości. Na wniosek sędziego, dyrektora sądu lub zastępcy dyrektora sądu, który złożył oświadczenie, podmiot uprawniony do odebrania oświadczenia może zdecydować o objęciu informacji zawartych w oświadczeniu ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności "zastrzeżone", określoną w przepisach ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych, jeżeli ujawnienie tych informacji mogłoby powodować zagrożenie dla składającego oświadczenie lub osób dla niego najbliższych. Minister Sprawiedliwości jest uprawniony do zniesienia tej klauzuli w odniesieniu do oświadczeń, o których mowa w § 1, złożonych przez sędziów.
Sąd I instancji zasadnie podkreślił, że posłużenie się w art. 87 § 6 określeniem, że podmiot uprawniony – czyli w niniejszej sprawie Prezes Sądu Apelacyjnego - "może zdecydować o objęciu informacji zawartych w oświadczeniu ochroną" nie oznacza, że rozstrzygnięcie tego podmiotu ma charakter aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej.
Dla uznania określonej prawnej formy działania organu administracji za akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., powinna się ona charakteryzować następującymi elementami:
1/ nie może być decyzją ani postanowieniem wydanym w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym, zaskarżalnymi na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.;
2/ musi mieć charakter zewnętrzny, tj. zostać skierowana do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność;
3/ powinna zostać skierowana do konkretnego, zindywidualizowanego adresata;
4/ ma dotyczyć spraw z zakresu administracji publicznej, a więc obejmować władcze działania organów administracji publicznej, którymi o treści uprawnienia lub obowiązku przesądza jednostronnie podmiot wykonujący administrację publiczną, a adresat jest tym działaniem związany;
5/ powinna obejmować uprawnienia lub obowiązki wynikające z przepisów powszechnie obowiązującego prawa.
Sporne zarządzenie Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. nie spełnia tych kryteriów, w szczególności nie było ono skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo i nie dotyczyło spraw z zakresu administracji publicznej.
Zgodzić się należy z Sądem Wojewódzkim, że nieuwzględnienie wniosku sędziego o objęcie jego oświadczenia majątkowego klauzulą tajności nastąpiło w ramach procedury składania oświadczeń majątkowych przez sędziów sądów powszechnych, uregulowanej w u.s.p. Dotyczy sprawy ściśle związanej z organizacją sądów powszechnych, podległością służbową oraz ustrojową pozycją sędziów, którzy w tym zakresie są organizacyjnie i służbowo podporządkowani prezesowi sądu. Utajnienie albo brak zgody na utajnienie danych zawartych w oświadczeniu sędziego sądu powszechnego jest prerogatywą uprawnionego podmiotu, podejmowaną w zakresie prawa konstytucyjnego i ustrojowego, a nie w sferze administracji publicznej, podlegającej kontroli sądowoadministracyjnej. Zaskarżone zarządzenie mogłoby podlegać kontroli sądowoadministracyjnej, gdyby przepisy u.s.p. zawierały takie regulacje, jednakże nie przewidują one właściwości sądów administracyjnych w tej sprawie. Nie przewidują jej także przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 412), do której odwołuje się art. 87 § 6 u.s.p.
Przypomnieć przy tym należy, że zgodnie z art. 5 pkt 2 p.p.s.a. sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi. Do stosunków tych, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, nie stosuje się zresztą przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 3 § 3 pkt 2 k.p.a.). W orzecznictwie w zbliżony sposób oceniono akt ministra w postaci odwołania z delegacji do pełnienia obowiązków sędziego w innym sądzie (zob. wyrok NSA z 18 października 2013 r., I OSK 320/13) oraz akt ministra w postaci niewyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z 13 września 2018 r., VI SA/Wa 1223/18).
Zatem utajnienie albo brak zgody na utajnienie danych zawartych w oświadczeniu sędziego sądu powszechnego, czy to przez Prezesa Sądu Apelacyjnego, Krajową Radę Sądownictwa czy też Ministra Sprawiedliwości, jest prerogatywą uprawnionego podmiotu, podejmowaną w zakresie prawa ustrojowego, a nie władczym kształtowaniem sytuacji prawnej podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ministrowi. Żaden inny przepis ustawy nie przewiduje możliwości kontroli sądowoadministracyjnej tego rozstrzygnięcia.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 181 § 2 i art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a.