Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 października 2011 r. sygn. akt II SA/Ol 528/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Burmistrza Mrągowa z dnia [...] marca 2011 r. nr [...]. Decyzjami tymi odmówiono D. P. przyznania zasiłku celowego w kwocie 245,63 zł na pokrycie opłat za mieszkanie za I kw. 2011 r.
Uzasadniając odmowę przyznania pomocy społecznej, organy wyjaśniły, iż w postępowaniu ustalono, że D. P. prowadzi sam gospodarstwo domowe, posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności, nie nabył uprawnień emerytalno-rentowych, zajmuje mieszkanie bez tytułu prawnego, należące do Henryka Tomaszewskiego, za które nie uiszcza opłat, utrzymuje się wyłącznie z pomocy społecznej, natomiast za przedmiotowy lokal opłaty ponosi jego właściciel. Organy ustaliły też, że w stosunku do D. P. orzeczona została eksmisja z zajmowanego lokalu, zaproponowano mu lokal socjalny, którego nie przyjął, a obecnie toczy się postępowanie egzekucyjne z wniosku właściciela lokalu. W takim stanie faktycznym organy uznały, że brak jest podstaw do przyznania zasiłku celowego, jako środka na zabezpieczenie niezbędnej potrzeby życiowej, bowiem eksmisja jest orzeczona, nadto za I kw. 2011 r. opłaty za mieszkanie zostały uiszczone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podzielił stanowisko organów, podkreślając, iż zasiłek celowy przeznaczony jest na zaspokojenie niezbędnych potrzeb, związanych z codziennym funkcjonowaniem i ma on umożliwiać życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Uregulowanie zaległych opłat mieszkaniowych jest taką potrzebą, jednak, zdaniem Sądu, w tej konkretnej sprawie, wobec dokonanych ustaleń – orzeczenie eksmisji, nieprzyjęcie lokalu socjalnego, dokonywanie opłat przez właściciela lokalu – nie można uznać, aby chodziło o zaspokojenie niezbędnej potrzeby. Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje są zgodne z prawem i nieprzekraczające granic uznania administracyjnego.
Reprezentowany przez adwokata z urzędu, D. P. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie i zarzucając:
- w oparciu o art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że działania podejmowane w celu utrzymania posiadania mieszkania nie stanowią "niezbędnej potrzeby życiowej" w rozumieniu wskazanego przepisu;
- w oparciu o art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 i 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7 i 77 k.p.a., poprzez zaaprobowanie przez WSA niepełnych ustaleń organów administracyjnych odnośnie stanu faktycznego niniejszej sprawy, tj. niepełnych ustaleń jakie działania podejmuje skarżący, by utrzymać lokal mieszkalny, który zajmuje.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie naruszył przepisów wskazanych w jej podstawie, oddalając skargę D. P. na decyzję organów pomocy społecznej w przedmiocie zasiłku celowego.
Rozstrzygniecie organów w przedmiocie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, co wynika z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), przepis ten bowiem mówi, iż zasiłek celowy może być przez organ przyznany. Orzekanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza dowolności, ale organ musi kierować się przesłankami stanowionymi przez przepis dający podstawę do działania, a rozstrzygniecie wynikać z udowodnienia tych przesłanek, a także być uzasadnione okolicznościami sprawy.
Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej, jak stanowi art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a potrzeby takie wymienia ust. 2 tego artykułu, jednak czyni to tylko przykładowo. Chociaż art. 39 ust. 2 opłat czynszowych nie wymienia wśród niezbędnych potrzeb życiowych to jednak, mając na uwadze, że pomoc społeczna, jak wynika z art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy wspiera osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, to takie opłaty do niezbędnych potrzeb należy zaliczyć. Na takim też stanowisku stały organy i Wojewódzki Sąd rozpatrując sprawę D. P. o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie zaległego czynszu. Pomocy tej jednak odmówiono.
Jak powiedziano wyżej, rozstrzygniecie w ramach uznania to nie tylko zaistnienie przesłanek ustawowych, ale także okoliczności sprawy. Dlatego właśnie dopuszczalność takiej możliwości działania organów. W sprawie ustalono, że D. P. zalega z opłatami za mieszkanie, jednak orzeczono w stosunku do niego eksmisję, proponowano mu lokal socjalny, którego nie przyjął, a także że wszczęto postępowanie egzekucyjne z wniosku właściciela lokalu. W takiej sytuacji nie można zarzucić organom, że naruszyły granice uznania administracyjnego, odmawiając przyznania zasiłku celowego, a Wojewódzkiemu Sądowi, że rozstrzygniecie uznał za nienaruszające prawa.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270).
O wynagrodzeniu adwokata ustanowionego z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie.