Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 9 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 964/14, oddalił skargę J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], w przedmiocie zasiłku dla opiekuna. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 i ust. 2 pkt 1-2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567, dalej także: "ustawa"), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza F. z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...], odmawiającą przyznania J. W. zasiłku dla opiekuna. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że przyczyną odmowy przyznania wnioskodawcy zasiłku dla opiekuna, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką K. W., jest to, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2011 r., nr [...], przyznająca mu świadczenie pielęgnacyjne nie wygasła z mocy prawa w dniu 1 lipca 2013 r., a zatem nie została spełniona przesłanka określona w art. 2 ust. 1 ustawy.
W skardze na powyższą decyzję J. W. zażądał jej uchylenia z uwagi na to, że decyzja ta jest dla niego bardzo krzywdząca. Skarżący podniósł, iż cały czas opiekuje się niepełnosprawną matką i z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia. Podkreślił, że obowiązkiem pracowników Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we F. było zawiadomienie go o kończącym się okresie, na jaki zostało przyznane mu świadczenie pielęgnacyjne. Żaden z pracowników organu pierwszej instancji nie dopełnił tego obowiązku, wskutek czego nie ubiegał się ponownie o należne mu jeszcze przez dwa miesiące świadczenie pielęgnacyjne. Gdyby zaś świadczenie to zostało mu przyznane, nie miałby on kłopotów z "odzyskaniem specjalnego zasiłku opiekuńczego".
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga jest niezasadna.
Zdaniem Sądu I instancji, w sprawie jest bezspornym, że skarżący miał przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką K. W. na okres od 23[...] marca 2011 r. do [...] kwietnia 2013 r. na mocy decyzji z dnia [...] września 2011 r., nr [...], wydanej z upoważnienia Burmistrza F. przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we F. Nie budzi więc wątpliwości, że decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie wygasła z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548), ale wygasła na skutek upływu okresu, na jaki świadczenie zostało przyznane.
Z dniem [...] maja 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, realizująca wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt K 27/13 (OTK-A 2014, z. 9, poz. 134). W wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw jest niezgodny z art.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wskazując, że dokonane na mocy kwestionowanych przepisów, pozbawienie części osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny świadczenia pielęgnacyjnego naruszało standardy demokratycznego państwa prawnego.
W myśl art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa, na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, z dniem 1 lipca 2013 r.
Z powyższego wynika, że jeśli osobie uprawnionej do świadczenia pielęgnacyjnego decyzja nie wygasła z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r., tak jak miało to miejsce w przypadku skarżącej, to osoba ta nie jest uprawniona do zasiłku dla opiekuna. Zarzuty podniesione w skardze nie mają więc wpływu na prawidłowość decyzji organów obu instancji.
W dniu [...] października 2015 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył J. W., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zarzucił on WSA w Lublinie, na podstawie przepisu art. 174 P.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- 1. naruszenie przepisu art. 133 § 1 zd. 1 P.p.s.a., poprzez:
- a) brak wyjaśnienia wszystkich kwestii faktycznych i prawnych w przedmiotowej sprawie, tj. brak wyjaśnienie kwestii, czy i jakie działania pracowników MGOPS we F. stanowiły naruszenie obowiązku informacyjnego z art. 9 k.p.a., w tym czy pracownicy MGOPS udzielili skarżącemu niepełnych i błędnych informacji w zakresie przysługujących mu świadczeń z pomocy społecznej, a także czy spowodowało to negatywne konsekwencje dla skarżącego w postaci nieprzyznania mu przedmiotowych świadczeń, a w konsekwencji brak ustaleń w zakresie wpływu naruszenia art. 9 k.p.a. na decyzje wydane w niniejszej sprawie;
- b) brak pełnego i dostatecznie wnikliwego odniesienia się do rozpatrywanego stanu faktycznego oraz nierozważenie zarzutów podnoszonych przez skarżącego, w tym zarzutu naruszenia art. 9 k.p.a., zwłaszcza poprzez brak zbadania, czy pracownicy MGOPS we F. naruszyli obowiązek informacyjny z art. 9 k.p.a., a także brak ustaleń faktycznych i prawnych w zakresie wpływu działań pracowników MGOPS we F. (tj. naruszenia przez nich obowiązku z art. 9 k.p.a.) na prawidłowość decyzji wydanych w przedmiotowej sprawie; oraz brak odniesienia się do istoty zarzutów przedstawionych w skardze, przejawiające się w wyjaśnieniach podstaw faktycznych i prawnych w zakresie uznania ich słuszności lub bezzasadności
- - co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przez Sąd obowiązku kontroli działalności administracji publicznej;
- 2. naruszenie przepisu art 141 § 4 P.p.s.a., poprzez niezawarcie w uzasadnieniu wyroku wszystkich koniecznych elementów, tj. brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów zawartych w skardze (w szczególności zarzutu naruszenia art. 9 k.p.a.), a także uznanie - bez właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego - że nie mają one wpływu na prawidłowość decyzji organów obu instancji, co w konsekwencji powoduje wadliwość uzasadnienia wyroku z uwagi na niespełnienie koniecznych wymogów formalnych.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.
Skarga jest niezasadna.
Bezzasadny jest zarzut naruszenia przez WSA w Lublinie art. 133 § 1 P.p.s.a. Zdaniem skarżącego Sąd I instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie, polegających na niepowiadomieniu skarżącego o przysługujących mu uprawnieniach w związku ze staraniem się o zasiłek dla opiekuna.
Przypomnieć należy, że art. 133 § 1 P.p.s.a. określa, iż sąd administracyjny orzeka na podstawie administracyjnych akt sprawy, chyba, że organ administracji nie wykonał obowiązku przekazania akt sprawy do sądu administracyjnego. Z tego przepisu wynika, że sąd orzeka wedle wynikającego z akt sprawy stanu faktycznego i prawnego, istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu. Sąd ma zatem obowiązek przyjąć stan faktyczny, wynikający z administracyjnych akt sprawy, chyba że wykaże, iż w oparciu o znajdujący się w tych aktach materiał dowodowy nie da się ustalić stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I GSK 3/10 - i wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 262/10).
Zatem do naruszenia tego przepisu dochodzi wówczas, gdy sąd oddali skargę, mimo niekompletnych akt sprawy, gdy pominie istotną część tych akt, gdy przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 P.p.s.a. oraz gdy oprze orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach, nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 497/09). Z przepisu tego wynika więc nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09).
Skarżący, stawiając w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a., powinien wykazać, które konkretnie zdarzenie, wynikające z akt sprawy, nie zostało uwzględnione przez wojewódzki sąd administracyjny oraz ich wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2013 r., sygn. akt I FSK 683/12).
W rozpatrywanej sprawie skarżący nie wskazuje na żadną z okoliczności, która skutecznie prowadziłaby do wskazania, że Sąd I instancji naruszył wskazany przepis. Natomiast skarżący wskazuje w istocie, że naruszenie przez WSA w Lublinie art. 133 § 1 P.p.s.a. polega na tym, że nie podzielił on argumentacji, dotyczącej stosowania przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego. Taki zarzut nie dotyczy naruszenia przepisów prawa procesowego, lecz faktycznie dotyczy kwestii zastosowania przez sąd I instancji prawa materialnego. Dodać nadto należy, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się "informacja" z dnia [...] stycznia 2013 r. przesłana skarżącemu przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej we F., w której wskazano skarżącemu jego uprawnienia związane z przyznaniem świadczenia, a zatem uznać należy, że był on powiadomiony przez organ o działaniach, które powinien podjąć, aby otrzymać świadczenie.
Nie jest uprawniony zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z jego brzmieniem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie winno nadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. Przepis ten można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie pominął jego argumentacji, a jedynie jej nie podzielił. W kontrolowanej sprawie doszło bowiem do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy przez WSA w Lublinie.
Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.