Uzasadnienie
Wyrokiem z 30 maja 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] (Skarżący), na decyzję Rektora [...] [...] (Rektor), z [...] listopada 2017 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Rektora na rzecz Skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów, postępowania sądowego.
Wyrok ten wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Skarżący został skreślony z listy studentów Wydziału [...] [...] [...] decyzją Dziekana Wydziału [...] [...] [...] (Dziekan) z [...] grudnia 2015 r., utrzymaną w mocy przez Rektora decyzją z [...] lutego 2016 r.
Wnioskiem z [...] lutego 2016 r. Skarżący wniósł o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji Rektora z [...] lutego 2016 r. wskazując jako podstawę swego wniosku art. 154 § 1 i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Rektor postanowieniem z [...] września 2017 r. odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wyjaśnił, że Skarżący nie wskazał istnienia jakiejkolwiek przesłanki wymienionej w art.145 k.p.a. i nie wykazał wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję.
Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego Rektor decyzją z [...] listopada 2017 r. umorzył postępowanie odwoławcze wyjaśniając, że decyzją Prodziekana z [...] września 2017 r. Skarżący uzyskał zgodę na podjęcie studiów w ramach przeniesienia od semestru [...], [...] roku studiów [...] stopnia, studiów niestacjonarnych na kierunku [...] i [...] na Wydziale [...] [...] i [...] [...] [...]. W konsekwencji, w ocenie Rektora skoro Skarżący nie jest już studentem [...] [...] to nie przysługuje mu interes prawny, a w konsekwencji status strony w postępowaniu wywołanym wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów [...] [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu opisanym na wstępie wyrokiem uchylił decyzję Rektora i wyjaśnił, że u źródeł wniosku Skarżącego o wszczęcie postępowania wznowieniowego, leży decyzja o skreśleniu z listy studentów. Decyzje takie podejmowane są w indywidualnych sprawach studenta na podstawie art. 190 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm., dalej "ustawa o szkolnictwie wyższym), do której odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy k.p.a. Sąd pierwszej instancji wskazał, że Skarżący nadal pozostaje byłym studentem [...] [...] [...], który kwestionuje decyzję o skreśleniu go z listy studentów.
Zatem odmowa przyznania mu interesu prawnego prowadziłaby do nieuzasadnionego pozbawienia go uprawnień procesowych, a więc obrony swojej sytuacji usankcjonowanej w sferze prawa materialnego według stanu prawnego przed tym postępowaniem.
Rektor wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną zarzucając mu:
- 1. naruszenie przepisów postępowania to jest art. 50 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe zbadanie w toku postępowania sądowadministracyjnego kwestii istnienia interesu prawnego strony przeciwnej i w konsekwencji błędne przyjęcie, że strona przeciwna taki interes posiadała będąc tym samym uprawnioną do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd przystąpił bowiem do rozpoznania skargi i ostatecznie uchylił w wydanym wyroku zaskarżoną decyzję Rektora z [...] listopada 2017 r.,
- 2. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 28 k.p.a. i błędne uznanie, że strona przeciwna wykazała w sprawie administracyjnej interes prawny, co wywarło wpływ na wynik sprawy, w oparciu bowiem o niewłaściwą wykładnię art. 28 k.p.a. Sąd dokonał błędnej oceny zaskarżonej decyzji Rektora uznając, że umorzenie postępowania administracyjnego było niesłuszne z uwagi na istnienie rzekomego interesu prawnego byłego już studenta [...] [...] [...].
Rektor wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz zasądzenie od Skarżącego kosztów postępowania tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w pierwszej instancji w wysokości [...] złotych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Oczywiście niezasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania to jest art. 50 § 1 p.p.s.a.
Interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. może być oparty nie tylko na przepisach prawa materialnego, ale może wynikać również z przepisów prawa procesowego. Adresat decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy decyzja ta dotyczy jego interesu opartego na przepisach prawa materialnego, czy też wyłącznie takiego, który wynika z faktu błędnego uznania go przez organ prowadzący postępowanie za stronę postępowania, ma interes prawny umożliwiający mu zakwestionowanie tej decyzji w drodze skargi do sądu administracyjnego.
W niniejszej sprawie niesporne jest, że Skarżący był adresatem decyzji Rektora o umorzeniu postępowania odwoławczego, w konsekwencji przysługiwał mu interes prawny w kwestionowaniu powyższej decyzji przed sądem administracyjnym. Nie doszło zatem do naruszenia art. 50 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji.
Niezasadny był również podniesiony przez Rektora zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. poprzez błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że Skarżącemu, jako byłemu studentowi przysługiwał przymiot strony w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym decyzji o skreśleniu go z listy studentów.
Możliwość uzyskania statusu strony postępowania uzależniona jest od dysponowania interesem prawnym (art. 28 k.p.a.), który winien mieć swoje źródło w przepisach prawa materialnego. Zaznaczyć przy tym trzeba, że nie musi się on opierać wyłącznie o normy prawa administracyjnego, może mieć zatem swe podstawy w unormowaniach znajdujących się w innych gałęziach prawa (prawie cywilnym, gospodarczym, prawie pracy). Wypada przy tym podkreślić, że uzyskanie przymiotu strony w postępowaniu nadzwyczajnym jest niezależne od tego, czy w postępowaniu zwykłym konkretny podmiot brał udział jako strona, czy też nie. Ustalenie istnienia interesu prawnego odbywa się albo poprzez zidentyfikowanie konkretnej regulacji wskazującej na podstawę tego, albo też poprzez odwołanie się do treści przepisów prawa administracyjnego i zbadanie ich wpływu na zakres praw i obowiązków adresatów potencjalnego rozstrzygnięcia.
Nie można jednak tracić z pola widzenia faktu, że interes prawny osoby inicjującej postępowanie nadzwyczajne jest związany z przedmiotem postępowania "pierwotnego" i tylko ten, kto uzyskałby status strony w tym postępowaniu, może być stroną w postępowaniu nadzwyczajnym (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2020 r. I OSK 1273/19).
W niniejszej sprawie oczywiste jest, że skarżącemu przysługiwał interes prawny w toku postępowania o skreślenie go z listy studentów. Decyzja ta wywierała bowiem wpływ na jego sytuację prawną oraz na przysługujące mu uprawnienia i obowiązki związane z jego statusem studenta [...] [...], wynikające zarówno z przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym jak i z wewnętrznych regulacji tej wyższej uczelni. Rację miał zatem Sąd pierwszej instancji wskazując, że domagając się wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Rektora z [...] lutego 2016 r. Skarżący kwestionuje w decyzję o skreśleniu go z listy studentów a więc decyzję pozbawiającą go praw i obowiązków studenta.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna Rektora nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku Skarżącego o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Zgodnie z art. 205 § 1 p.p.s.a do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Skarżący nie był reprezentowany przez fachowego pełnomocnika ani też nie stawił się na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, nie poniósł zatem żadnych kosztów postępowania kasacyjnego, które podlegałyby zwrotowi od organu na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a..