Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 października 2019 r. odrzucił skargę J.P. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 grudnia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 767/18 o odrzuceniu skargi J.P. na zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora przedszkola.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że jako podstawę prawną wznowienia postępowania skarżąca wskazała art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako "p.p.s.a."). Wniosła o uchylenie orzeczenia i rozpoznanie skargi merytorycznie. Skarżąca twierdziła, że nie była należycie reprezentowana przez swojego pełnomocnika (adwokata) w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 767/18 i została pozbawiona możności działania. O odrzuceniu skargi dowiedziała się w dniu przeglądania akt w Sądzie (7 sierpnia 2019 r.) i odebrania kserokopii dokumentów. Pełnomocnik nie informował jej o przebiegu postępowania i była przekonana, że postępowanie jest w toku. Wszelkie pisma w sprawie były kierowane jedynie do pełnomocnika, wobec czego nie posiadała informacji na temat przebiegu sprawy. Skarżąca oświadczyła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i nie powinna ponosić z tego tytułu negatywnych konsekwencji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że ta formalnie powołana przez skarżącą podstawa skargi o wznowienie postępowania w istocie nie istnieje, bowiem skarżąca utożsamia użyte w tym przepisie sformułowanie o nienależytej reprezentacji z niewłaściwym postępowaniem jej pełnomocnika. Sąd wyjaśnił, że należyta reprezentacja jest związana z występowaniem w charakterze organów reprezentujących podmioty niebędące osobami fizycznymi oraz w roli przedstawicieli ustawowych nieletnich i osób ubezwłasnowolnionych. Nie dotyczy natomiast sposobu występowania w charakterze pełnomocnika procesowego (np. adwokata). Podniesiony przez skarżącą zarzut niewłaściwej reprezentacji należy rozumieć jako nieprawidłowe reprezentowanie jej interesów. Nie jest to jednak przyczyna nieważności postępowania. Czym innym jest brak "należytej reprezentacji", co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca, a czym innym niewłaściwe reprezentowanie interesów strony przez ustanowionego adwokata.
Nienależyte reprezentowanie, o którym mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., nie dotyczy sytuacji, gdy za stronę działa prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, nawet wówczas, gdy swoje obowiązki wykonuje on w sposób prowadzący do negatywnych skutków dla reprezentowanej strony.
Dodatkowo Sąd stwierdził, że podnoszona przez skarżącą okoliczność, iż nie była ona informowana o treści pism w sprawie nie daje podstawy do przyjęcia, że tym samym była pozbawiona możliwości działania w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią art. 67 § 5 p.p.s.a., jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu, gdyż nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła J. P.. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż skarga nie opierała się na ustawowej podstawie wznowienia.
Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpozna Sądowi I instancji. Wniosła ponadto o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w skardze o wznowienie postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Wobec tego nie było przeszkód do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, a Sąd nie był w tym zakresie związany wnioskiem o przeprowadzenie rozprawy.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Skarga kasacyjna J.P. rozpoznana w tych granicach okazała się niezasadna.
Chybiony jest bowiem zarzut naruszenia art. 271 pkt 2 p.p.s.a., którego skarżąca kasacyjnie upatruje w błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu polegającym na uznaniu, iż skarga nie opierała się na ustawowej podstawie wznowienia.
Zgodnie z powołanym przepisem, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego słuszne jest stanowisko Sądu I instancji, iż w rozpoznawanej sprawie formalnie powołana przez skarżącą podstawa skargi o wznowienie, wymieniona w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. polegająca na tym, że strona nie była należycie reprezentowana i została pozbawiona możności działania, w istocie nie istnieje. Skarżąca utożsamia użyte w tym przepisie sformułowanie o nienależytej reprezentacji z niewłaściwym postępowaniem swojego pełnomocnika. Tymczasem nienależyte reprezentowanie, o którym mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., nie dotyczy jednak sytuacji, gdy za stronę działa prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, który jednakże swoje obowiązki wykonuje w sposób, który prowadzi do negatywnych dla reprezentowanej strony skutków (zob. postanowienia NSA z dnia 11 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1160/04 oraz z dnia 15 lutego 2012 r. sygn. akt I GSK 155/12, a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2015 r., sygn. akt II CZ 108/14).
Komentowana podstawa dotyczy takich sytuacji, w których osoby fizyczne nie mają zdolności do czynności prawnych i z tej przyczyny w postępowaniu sądowym muszą być reprezentowane przez przedstawicieli ustawowych.
Odnośnie zaś drugiej przyczyny nieważności postępowania wymienionej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. tj. niemożności działania, wskazać należy, iż nie dotyczy ona każdej sytuacji, z powodu której strona była pozbawiona możności działania. Ustawodawca wyraźnie ograniczył jej zasięg, stanowiąc w tym przepisie, że pozbawienie strony możliwości działania musi być skutkiem naruszenia przepisów prawa. Wystąpienie tej przesłanki wznowienia postępowania wymaga wykazania związku między naruszeniem prawa a pozbawieniem strony możliwości działania. W niniejszej sprawie strona skarżąca takiego związku nie wykazała, zaś argumentacja, iż korespondencja sądowa w sprawie VIII SA/Wa 767/18 była kierowana bezpośrednio do pełnomocnika, a nie do skarżącej jest o tyle nietrafna, że zgodnie z treścią art. 67 § 5 p.p.s.a., jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczania należy dokonać tym osobom. W aktach sprawy VIII SA/Wa 767/18 (k.38) znajduje się stosowne pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą adwokat J.K., które nie zostało w toku sprawy odwołane.
Mając na uwadze powyższe, zasadnie Sąd Wojewódzki uznał, że złożona w rozpoznawanej sprawie skarga o wznowienie postępowania podlegała odrzuceniu, gdyż nie opierała się na ustawowej podstawie wznowienia. Stosując przepis art. 280 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie oraz czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia i odrzuca tę skargę, gdy stwierdzi brak jednego z tych warunków, Sąd I instancji słusznie przyjął, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga nie jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia i z tego powodu podlegała odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.