Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 24 września 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1411/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę G.W. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Białołęka m.st. Warszawy z dnia 27 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Zarząd Dzielnicy B. m.st. Warszawy, działając na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 ze zm.), § 6 pkt 8 uchwały nr [...] Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 220, poz. 9485 ze zm.), w zw. z § 26 ust. 3 i 4 uchwały nr [...] Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 09 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), uchwałą z dnia 27 stycznia 2015 r. nr [...] w sprawie skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu, skreślił G.W. z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu.
Z uzasadnienia ww. uchwały wynika, że podczas przeprowadzonej analizy sprawy ustalono, że zainteresowany zamieszkuje w lokalu, w którym przypada 16,00 m2 na osobę powierzchni mieszkaniowej lokalu – a więc nie pozostaje w trudnych warunkach mieszkaniowych, o których mowa w § 4 pkt 1 uchwały nr [...] Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 09 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.
O podjęciu przedmiotowej uchwały G.W. został poinformowany pismem Zastępcy Burmistrza Dzielnicy B. m. st. Warszawy z dnia 30 stycznia 2015 r. nr [...].
Pismem z dnia 12 lutego 2015 r. G. W.wniósł odwołanie od ww. uchwały.
W odpowiedzi na powyższe odwołanie p.o. Naczelnika Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy Białołęka m.st. Warszawy pismem z dnia 24 marca 2015 r. nr [...], wezwał ww. do dostarczenia wypowiedzenia umowy najmu pokoju zajmowanego w budynku przy ul. [...].
W odpowiedzi na powyższe ww. w dniu 7 kwietnia 2015 r. przekazał wypowiedzenie umowy najmu pokoju.
Pismem z dnia 20 lipca 2015 r. G.W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy B. m.st. Warszawy z dnia 27 stycznia 2015 r. nr [...]
Odrzucając skargę Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 52 § 1 P.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia zależy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenia, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.).
W myśl art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 08 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. W sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 101 ust. 3).
Następnie Sąd wyjaśnił, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest czynnością procesową, powodującą wszczęcie postępowania mającego na celu autoweryfikację uchwały organu gminy, wskazanej w tym wezwaniu, które konkretyzuje podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone i uchwałę, za przyczyną której to się stało. Celem wezwania do usunięcia naruszenia, o którym mowa w art. 101 ust. 1 usg, jest wykorzystanie możliwości załatwienia sprawy przez organ bez konieczności wnoszenia skargi do sądu.
Z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni do wniesienia skargi, mimo, że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie, rozpoczyna bieg termin trzydziestu dni od dnia doręczenia tej odpowiedz. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin sześćdziesięciu dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
Sąd I instancji zauważył, że przedmiotem zaskarżenia strona skarżąca uczyniła uchwałę Zarządu Dzielnicy B. m.st. Warszawy z dnia 27 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu.
Sąd I instancji podkreślił, że jak wynika z akt sprawy strona skarżąca przed wniesieniem przedmiotowej skargi do Sądu nie wezwała organu do usunięcia naruszenia prawa w sprawie zaskarżonej uchwały, tym samym nie wyczerpała ona środka zaskarżenia służącego przed organem właściwym w sprawie, co powoduje, że wniesiona skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.
Jednocześnie Sąd podkreślił, że odrzucenie skargi nie pozbawia strony skarżącej prawa do ochrony sądowej, gdyż po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa w sprawie uchwały Zarządu Dzielnicy B. m.st. Warszawy z dnia 27 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu, strona skarżąca będzie miała możliwość wniesienia skargi na przedmiotową uchwałę.
Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniósł G.W., zaskarżając je w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.
- 1) art. 53 § 1 i § 3 P.p.s.a. oraz art. 35 § 2 K.p.a. w zw. z art. 101 ust. 3 i art. 102a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym;
- 2) art. 151 P.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania;
- 3) art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi ze wskazaniem, że skarżący przed wniesieniem skargi nie wezwał organu do usunięcia naruszenia prawa, podczas gdy takie wezwanie zostało skutecznie skierowane.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżący pismem z dnia 30 maja 2015 r. wezwał Zarząd Dzielnicy B. m. st. Warszawy do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę uchwały z dnia 27 stycznia 2015 r. nr [...] w sprawie rozpatrzenia wniosków o najem lokali mieszkalnych i zakwalifikowanie G.W. na listę osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobów m. st. Warszawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i z tego względu nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy podnieść, że warunkiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na akty przewidziane w art. 3 § pkt 5 i pkt 6 P.p.s.a, a zatem m.in. na uchwałę organu gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, jest skierowanie do właściwego organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa oraz zachowanie ustawowego terminu do złożenia skargi. W przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i § 4 P.p.s.a., terminy do wniesienia skargi zostały określone w art. 53 § 2 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że skargę wnosi się wówczas w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Z przepisu tego wynika, że w przypadku aktów, które mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, terminy do wniesienia skargi zostały powiązane z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.
Po pierwsze, w sytuacji, gdy organ udzieli odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, termin wynosi trzydzieści dni i biegnie on od dnia doręczenia skarżącemu odpowiedzi na wezwanie. Należy przy tym zwrócić uwagę, że przedmiotem zaskarżenia jest wówczas kwestionowany akt a nie odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Po drugie, termin może wynosić sześćdziesiąt dni, ale ma on zastosowanie w sytuacji, gdy organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, i termin taki biegnie od dnia wniesienia wezwania do organu.
Przytoczone w skardze kasacyjnej podstawy kasacyjne dotyczą w istocie tego samego i jedynego w sprawie zagadnienia, mianowicie błędnego – w ocenie skarżącego – uznania przez Sąd I instancji, że skarżący w myśl art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.), nie wezwał organu do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem skargi na uchwałę Zarządu Dzielnicy B. m. st. Warszawy z dnia 27 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ze wskazywanego przez skarżącego w skardze kasacyjnej pisma nie wynika, że stanowi ono w istocie wezwanie G. W. do usunięcia naruszenia prawa, wywołanego w jego ocenie postanowieniami uchwały Zarządu Dzielnicy B. m. st. Warszawy z dnia 27 stycznia 2015 r. nr [...] w sprawie skreślenia go z listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu. W piśmie tym skarżący wyraźnie wskazał, iż wzywa organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę uchwały Zarządu Dzielnicy B. m. st. Warszawy z dnia 27 stycznia 2015 r. nr [...] w sprawie zakwalifikowania skarżącego na listę osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego. W wezwaniu skarżący prezentuje w sposób sobie właściwy opis przedmiotowej sprawy, formułuje i uzasadnia swój interes prawny w kwestionowaniu uchwały nr [...], nie odnosi się natomiast do zaskarżonej do sądu uchwały nr [...].
W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, iż badane wezwanie do usunięcia naruszenia prawa dotyczyło innej uchwały. W tej sytuacji należy zgodzić się Sądem I instancji, że skarżący składając wezwanie tej treści nie wyczerpał trybu zaskarżenia uchwały Zarządu Dzielnicy B. m. st. Warszawy z dnia 27 stycznia 2015 r. nr [...], która była przedmiotem rozpoznania Sądu I instancji.
Ubocznie należy wyjaśnić, że nawet gdyby uznać, iż powołane przez skarżącego pismo stanowiło skuteczne wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa, to skarga G. W. podlegała by odrzuceniu z powodu wniesienia jej po terminie. Zauważyć bowiem trzeba, że pismo, którym skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę uchwały Zarządu Dzielnicy B. m. st. Warszawy z dnia 27 stycznia 2015 r. nr [...] zostało nadane dnia 30 maja 2015 r. Zatem od tej daty, zgodnie art. 53 § 2 P.p.s.a., należało liczyć termin do złożenia skargi. Termin 60 dni od daty wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa upływał w dniu 29 lipca 2015 r., natomiast skargę do Sądu skarżący nadał dnia 30 lipca 2015 r., a więc po upływie terminu do jej wniesienia.
Mając na uwadze, że zarzuty skargi kasacyjnej okazały się chybione, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.