Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 698/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. K. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Prezydenta m.st. W. z dnia [...] nr [...], odmawiająca przyznania odszkodowania za część gruntu o pow. [...] m2 z nieruchomości warszawskiej "[...]" dz. [...] położonej przy ul. [...].
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowi art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym odszkodowanie za grunt nieruchomości warszawskiej może być przyznane tylko za dom jednorodzinny lub działkę niezabudowaną, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Dla terenu, na którym znajdowała się działka o pow. [...] m2, której część stanowiło [...] m2, obowiązywał Ogólny plan zabudowania m. st. W. z dnia [...] sierpnia 1931 r., który przeznaczał teren pod zabudowę zwartą o 3 kondygnacjach do 50% powierzchni zabudowy – kontynuował Sąd, stwierdzając, że w świetle tego planu przedmiotowa nieruchomość nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, zatem organy nie mogły przyznać odszkodowania.
Reprezentowany przez adwokata z urzędu B. K. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zarzucając naruszenie prawa materialnego:
- art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z zapisem Ogólnego planu zabudowania m. st. W. z dnia [...] sierpnia 1931 r. poprzez błędną wykładnię pojęcia "budownictwo jednorodzinne" zawartego w tym przepisie, polegającą na przyjęciu dla tego pojęcia kryteriów aktualnych w obowiązującym stanie prawnym, podczas gdy w niniejszej sprawie pojęcie to powinno być interpretowane w oparciu o kryteria obowiązujące przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. W.;
- art. 21 ust. 2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie polegające na odmowie przyznania słusznego odszkodowania za nieruchomości zabrane na mocy ww. dekretu, co miało w rzeczywistości charakter wywłaszczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, uzależnia przyznanie odszkodowania za grunt nieruchomości warszawskiej m. in. od możliwości przeznaczenia jej pod budownictwo jednorodzinne przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. W. i jest to jedyne kryterium jakie ma znaczenie w sprawie orzekania o odszkodowaniu na podstawie tego przepisu. Przepisy obowiązujące przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego nie definiowały pojęcia "domu jednorodzinnego", czy "budownictwa jednorodzinnego", dlatego trudno jest przykładać do oceny tej przesłanki pojęcia, które zostało zdefiniowane w przepisach, które weszły w życie w latach późniejszych, zwłaszcza że na przestrzeni lat definicja ta się zmieniała.
Budynek jednorodzinny, czy dom jednorodzinny, jako pojęcie niezdefiniowane przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego należy rozumieć jako taki, który miałby służyć jednej rodzinie, zaś jego wielkość zależeć mogła tylko od możliwości ekonomicznych i potrzeb rodziny. Określenie w planie, iż zabudowa ma być zwarta o 3 kondygnacjach i do 50% zabudowy wcale nie wykluczało więc zabudowy działki budynkiem mieszkalnym dla jednej rodziny, zwłaszcza że plan zawierał wielkości maksymalne, a nie minimalne. Nawet posługując się pojęciem budynku mieszkalnego jednorodzinnego zdefiniowanym w ustawie – Prawo budowlane, którym, wg jej art. 3 pkt 2a, jest budynek wolnostojący albo w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkalnych, stanowiący konstrukcyjnie jedną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku, nie można wykluczyć możliwości zabudowy nieruchomości przy ul. [...] domem jednorodzinnym. Obowiązujący w dacie wejścia w życie dekretu dla tego terenu plan zabudowy nie wykluczał ani zabudowy wielorodzinnej, ani jednorodzinnej, w zależności od możliwości i potrzeb inwestora, określając tylko parametry zabudowy.
Stwierdzenie zatem przez organy orzekające o odszkodowaniu, iż zapis planu obowiązującego dla terenu ul. [...] przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego, wykluczał budowę budynku jednorodzinnego i uznanie tego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny za zasadne, narusza art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 188 i art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.